Thật sự trống vắng

Có những điểm riêng, chỉ Tô Ngọc Hiến mới mang tới. Trước hết là ở giọng văn. Văn Tô Ngọc Hiến cuồn cuộn, day diết, dai dẳng. Dù ở một truyện dài, một truyện vừa, một truyện ngắn, hay một bài báo, Tô Ngọc Hiến vẫn viết theo cách cảm riêng, xông xáo, nói như xoáy vào sự việc, nói thật hết ý mình, khiến người đọc biết anh đôi chỗ cực đoan đấy, nhưng vẫn ham xem cho đến hết.

Anh hỏi: “Mình có cái Người kiểm tu được giải Nhất báo Văn nghệ, ông đọc có vừa ý không?”. Tôi bảo nhất định là vừa ý rồi, nhưng tôi thích Chuyện riêng của chị Bờ hơn. Tô Ngọc Hiến có cái truyện này, hình như chưa mấy ai để mắt tới, bởi anh viết hoàn toàn khác phong cách băm bổ, gai góc thường ngày. Anh viết về một chị thợ mỏ yêu chồng hết mực, yêu đến nỗi được trên cử đi học vẫn day dứt không muốn đi, chỉ vì sợ chồng ở nhà không ai chăm sóc sẽ vất vưởng, sẽ khổ. Anh viết thủ thỉ, tâm tình như khẽ trò chuyện cùng bạn đọc, như tâm sự với chính mình. Bấy giờ chiến tranh chống Mỹ đang diễn ra khốc liệt ở Vùng mỏ, dưới ngọn đèn dầu sơ tán, anh hì hục viết về nhà máy cơ khí Cẩm Phả, một pháo đài của vùng than chiến thắng giặc dưới bom đạn; anh viết về những tấm gương anh hùng thợ mỏ có một không hai ở hậu phương và ở tiền tuyến, truyện nào của anh cũng lấp lánh phẩm chất người thợ, cũng máu thịt trước ngòi bút và những con người anh viết ra không dễ dàng quên. Đến Chuyện riêng của chị Bờ thì anh tung phá ở một cách viết, một tâm linh khác. Sau này anh trở lại với phong cách Tô Ngọc Hiến ban đầu, đầy trách nhiệm và cũng đầy gai nhọn. Hãy cho tôi sống lại, một tiểu thuyết nhiều ấn tượng. Người kiểm tu, Mùa than trôi... những tập truyện ngắn đáng giá. Sau Võ Huy Tâm, anh là một trong những cây bút Vùng than viết về thợ mỏ với tất cả tấm lòng, thuỷ chung như nhất, dốc hết tâm lực lên mặt giấy và nhất là không viết dễ dãi. Anh viết theo chính kiến anh, dù có nhiều điều phải bàn, nhưng không hề phụ ngòi bút mình. Anh đồng cảm với tôi viết văn là phải có văn, phải kỹ đến từng chữ, vật vã tới mỗi đoạn, mỗi câu. Với nghề, anh xứng đáng là một Nhà Văn viết hoa.

Còn ở đời thường, hình như anh xô bồ hơn, khoáng đạt hơn, để kiếm sống, để hoà đồng. Anh có thể hát (khá hay) ở bất cứ chỗ nào, bằng mọi thứ lời ca vui buồn, tếu táo. Chả mấy ai biết đó là một nhà văn, hơn nữa từng là Uỷ viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam. Anh có thể bán sách, bán lịch, bán báo kiếm từng xu nhỏ nuôi các con ăn học, náo động và náo nhiệt chẳng kém ai giữa thương trường, cái giá áo cơm cũng trộn mồ hôi sôi nước mắt. Tô Ngọc Hiến là thế, làm bạn bè đôi lúc mếch lòng nhưng rồi chan hoà ngay, sôi nổi ngay. Anh bất ngờ ra đi, để lại trong tôi một nỗi buồn trống vắng, hẫng hụt đến se lòng. Hiến ơi, đến bao giờ chúng mình còn có thể gặp lại, đọc văn của nhau, cùng vỗ đùi cười ha hả trước những chữ những câu đắc ý? Chả đến bao giờ nữa, Hiến ạ!

Cùng chuyên mục