Từ nền tảng các vùng sản xuất tập trung đã và đang hình thành trên địa bàn những năm qua, ngành nông nghiệp TX Đông Triều đang tiến tới một bước cao hơn, đó là thực hiện “dồn điền, đổi thửa” để xây dựng các cánh đồng mẫu lớn; mục tiêu phấn đấu là mỗi xã, phường có ít nhất 1 cánh đồng mẫu. Đây là bước đột phá quan trọng, hướng tới một nền sản xuất nông nghiệp hàng hoá chất lượng cao của thị xã, giai đoạn 2016-2020.
Tiền đề thuận lợi
Có thể nói, ngành nông nghiệp TX Đông Triều bước vào xây dựng các vùng sản xuất cánh đồng mẫu lớn trên một nền tảng khá vững chắc. Đó là giai đoạn 2012-2015, toàn thị xã đã quy hoạch được 142 vùng sản xuất tập trung, trong đó có 126 vùng lúa - màu với diện tích trên 2.500ha (2 vụ) và 16 vùng chuyên mầu; bước đầu đã hình thành những vùng sản xuất tập trung bằng giống lúa chất lượng cao. Từ năm 2013, một số xã đã tiến hành gieo cấy tập trung, điển hình như: Cánh đồng 23ha ở xã Bình Dương; cánh đồng 60ha và 22ha ở xã Hưng Đạo; cánh đồng 5ha ở Nguyễn Huệ; cánh đồng 5ha ở Yên Thọ; vùng sản xuất lúa nếp cái hoa vàng tập trung ở các xã Yên Đức, Hoàng Quế, Yên Thọ, Hồng Thái Tây, Hồng Thái Đông, Hồng Phong, Nguyễn Huệ, Hưng Đạo... với diện tích trên 500ha. Năm 2015, thị xã đã gieo cấy được 120 vùng, chiếm 84,8% số vùng, có 81 vùng cấy 1 giống lúa chất lượng cao.
Năm nay, thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, giai đoạn 2016-2020, TX Đông Triều đang tích cực triển khai công tác dồn điền, đổi thửa, xây dựng các cánh đồng mẫu lớn. Hiện nay, các địa phương đã đăng ký xây dựng 36 vùng sản xuất cánh đồng mẫu, gồm 33 vùng trồng trọt và 3 vùng NTTS có tổng diện tích trên 845ha, với 5.233 hộ dân tham gia. Trong đó, về vùng trồng trọt có 12 vùng có diện tích từ 20ha trở lên, 13 vùng có diện tích từ 10ha đến dưới 20ha và 8 vùng có diện tích dưới 10ha. 3 vùng NTTS có tổng diện tích 246,2ha, diện tích nhỏ nhất là vùng NTTS tại phường Xuân Sơn với 15ha, tiếp đó là Kim Sơn 109,2ha, lớn nhất là Hoàng Quế với diện tích 120ha. Các vùng này chủ yếu trồng lúa hương thơm, nếp cái hoa vàng, củ đậu, lạc, hoa, nuôi rươi, cáy, cá nước ngọt.
Anh Bùi Văn Hanh, Phó Phòng Kinh tế thị xã cho biết: Xây dựng cánh đồng mẫu lớn dựa trên nền tảng vùng sản xuất tập trung nhưng nhiều cái nâng cao hơn. Sau khi dồn điền, đổi thửa phải xây dựng cơ sở hạ tầng dùng chung, đưa cơ giới hoá vào đồng loạt, cùng áp dụng chung quy trình kỹ thuật gieo, chăm sóc, nuôi trồng cũng như điều tiết nước, tổ chức thu hoạch cùng lúc và cuối cùng là có sự tham gia của doanh nghiệp vào thu mua.
Cùng với thuận lợi từ nền tảng sản xuất đã kể trên, hiện nay khi thị xã xây dựng các vùng sản xuất cánh đồng mẫu lớn còn được sự đồng thuận của cả hệ thống chính trị. Thị xã hiện đang triển khai đồng bộ Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng dữ liệu bản đồ nông hoá thổ nhưỡng. Các tổ chức chính trị, các đoàn thể phối hợp vào cuộc tích cực vận động, tuyên truyền các hộ dân tham gia dồn điền, đổi thửa cũng là một thuận lợi khi xây dựng cánh đồng mẫu lớn.
Thị xã cũng chỉ đạo làm điểm 4 cánh đồng mẫu với 3 mũi chính. Anh Hanh cho hay: Thị xã chọn 2 vùng lúa tại xã Nguyễn Huệ (42,2ha) và tại xã Bình Dương (24,2ha), nhằm phát triển nông sản thế mạnh là sản phẩm lúa chất lượng cao của thị xã. Vùng sản xuất hoa và cây cảnh tại thôn Quảng Mản, xã Bình Khê (3,1ha) cũng được chỉ đạo điểm vì hoa hiện nay có giá trị rất cao, đến nay vùng hoa, cây cảnh của thị xã đã phát triển được 58ha hoa, cây cảnh rồi và định hướng của thị xã là tạo vùng trọng điểm phát triển hoa, cây cảnh trên địa bàn. Đông Triều cũng là địa phương cấp huyện duy nhất có quy vùng NTTS nước ngọt, với tổng diện tích nuôi trồng là 1.500ha, vì vậy vùng NTTS tại xã Hoàng Quế (120ha) cũng được chọn làm điểm trong năm nay. Các vùng sản xuất này, người nông dân không chỉ có nhận thức mà còn có kinh nghiệm, kỹ thuật tốt hơn cũng như đảm bảo về đầu ra cho sản phẩm. Thị xã sẽ chỉ đạo tập trung, quyết liệt đối với các mô hình làm điểm nhằm tạo đột phá, từ các vùng kiểu mẫu để nhân ra diện rộng.
Cơ hội và thách thức
Quy vùng sản xuất cánh đồng mẫu lớn cũng đồng nghĩa với việc dồn điền, đổi thửa, do vậy sẽ chủ động được khi đầu tư cũng như về giống, điều tiết nước, chủ động phòng trừ dịch bệnh. Hai là kêu gọi được doanh nghiệp vào đầu tư về giống, hỗ trợ về kỹ thuật và tổ chức thu mua. Do vậy, trình độ thâm canh của bà con cũng được nâng cao; khâu thu hoạch, chi phí vận chuyển cũng thuận lợi, tiết kiệm hơn, đồng thời nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích.
Cơ hội đã mở ra nhưng khó khăn đi kèm cũng không nhỏ. Anh Hanh chia sẻ: Xây dựng các vùng sản xuất cánh đồng mẫu lớn hiện nay khó khăn nhất vẫn là vấn đề kinh phí, vì nguồn vốn hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung trong vùng sản xuất cánh đồng mẫu còn hạn chế, nhà nước cũng chỉ hỗ trợ một phần thôi. Chúng tôi cũng đang tiếp tục làm việc với các doanh nghiệp để hỗ trợ thêm về giống, kỹ thuật cũng như kinh phí đầu tư cho hạ tầng dùng chung, nhưng hiện nay vẫn cần người dân hiến đất để mở rộng đường, đầu tư công tạo nền, nhà nước chỉ hỗ trợ về kỹ thuật, xi măng, giống cho vùng sản xuất đó thôi. Vì vậy, nếu như người dân trong vùng cánh đồng mẫu không đồng tình thì rất khó.
Bên cạnh đó, nhận thức của người dân một số vùng vẫn còn khá hạn chế. Bà con vẫn chưa thực sự mạnh dạn khi chuyển đổi, một số vẫn tự quy hoạch việc trồng cấy. Vì vậy, công tác tuyên truyền để người dân thông suốt vẫn là 1 bài toán. Việc “dồn điền, đổi thửa” cũng cần phải có giải pháp phù hợp khi chuyển đổi, bởi vùng được chọn để xây dựng cánh đồng mẫu là vùng tương đối thuận lợi, có vậy thì mới dồn được những vùng gần nhau. Địa hình Đông Triều được xem là tương đối bằng phẳng nhưng thực tế, các thửa ruộng quy hoạch vẫn có sự chênh lệch nhau, diện tích trong vùng có nhiều mảnh còn manh mún, nhỏ lẻ, nhiều thửa ruộng có độ cao không đồng đều cũng là một khó khăn trong dồn điền, đổi thửa.
Phan Hằng
