Trong những năm qua, lĩnh vực thuỷ sản của Quảng Ninh gặp nhiều khó, trong đó có yếu tố bất lợi của thời tiết, giá xăng dầu, vật tư cho nghề khai thác tăng cao, dịch bệnh đối với nghề nuôi phát sinh gây hại trên nhiều đối tượng nuôi... Song với sự nỗ lực của người lao động, doanh nghiệp, sự phối hợp của các đơn vị chuyên môn, ngành Thuỷ sản đã vững vàng vượt qua khó khăn, phát triển cả 3 lĩnh vực: Nuôi trồng, khai thác, chế biến xuất khẩu. Kinh tế thuỷ sản đã có bước phát triển đáng kể, giải quyết việc làm, góp phần nâng cao đời sống ngư dân, hướng tới mục tiêu phát triển ổn định, bền vững.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, những năm gần đây, sản lượng thuỷ sản trên địa bàn tỉnh liên tục tăng cao. Năm 2011, tổng sản lượng thuỷ sản toàn tỉnh đạt trên 83.700 tấn, trong đó, sản lượng khai thác đạt hơn 52.500 tấn; giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt 27,27 triệu USD. Chỉ tính riêng những tháng đầu năm nay, sản lượng thuỷ sản đạt hơn 16.100 tấn, trong đó sản lượng khai thác 11.088 tấn. Giá trị kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản đạt 5,68 triệu USD đạt 23% kế hoạch, tăng 23,9% so với cùng kỳ.
Một điều dễ nhận thấy là lĩnh vực nuôi trồng thuỷ sản đã phát triển đúng hướng trên cả 3 loại hình mặt nước. Bước đầu xây dựng nhiều mô hình nuôi tôm công nghiệp có quy mô lớn, hình thành các vùng nuôi thuỷ sản tập trung ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao. Cùng với việc diện tích nuôi liên tục tăng, các đối tượng nuôi mới có giá trị kinh tế cao được các doanh nghiệp, hộ nuôi tại các địa phương đưa vào nuôi từng bước khẳng định hướng đi đúng, đặc biệt là các loài nhuyễn thể: Tu hài, hàu Thái Bình Dương, ngọc trai, ngao và cua biển. Trong lĩnh vực khai thác, cơ cấu nghề khai khác thuỷ sản trên địa bàn tỉnh rất đa dạng, phong phú với các loại hình khai thác khác nhau.
Theo thống kê của Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, hiện nay toàn tỉnh có khoảng 24 loại thuyền nghề khác nhau được xếp vào 5 nhóm nghề chủ yếu bao gồm: Lưới kéo, chài chụp kết hợp ánh sáng, lưới rê, câu và một số nghề khác. Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 11.000 tàu, thuyền hoạt động khai thác và thu mua hải sản, trong đó có 173 tàu cá công suất trên 90CV. Dịch vụ hậu cần cho nghề cá từng bước được đầu tư, đáp ứng nhu cầu sản xuất. Toàn tỉnh có 103 cơ sở đóng mới và sửa chữa tàu cá, 34 chợ cá, bến cá và 24 cơ sở kinh doanh mua bán ngư cụ; 6 nhà máy chế biến thuỷ sản; 2 xí nghiệp sản xuất nước mắm; và 14 cơ sở sản xuất nước đá; 24 khu neo đậu tránh trú bão. Để nâng cao an toàn cho tàu cá và ngư dân, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 5 Dự án khu neo đậu tránh trú bão cho tàu thuyền nghề đang được triển khai thực hiện; trong đó có 4 khu neo đậu vốn của Trung ương, 1 dự án vốn của tỉnh.
Với đặc điểm có sự đa dạng sinh học cao, nhiều giống loài, tương ứng với nó là nhiều loại hình khai thác và nuôi trồng khác nhau. Đây là cơ sở để các hoạt động nghiên cứu khoa học trong ngành thuỷ sản Quảng Ninh diễn ra trên nhiều lĩnh vực như: Khai thác, nuôi trồng và chế biến; nước ngọt, nước mặn; sản xuất giống, nuôi thương phẩm... Trong những năm qua nhiều kết quả nghiên cứu đã được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất như: Dự án nhập công nghệ sản xuất giống cá chim trắng nước ngọt, cá rô phi siêu đực, đề tài sinh sản cá sủ đất và cá chim vây vàng... Chỉ tính riêng năm 2011 đã có 11 đề tài khoa học công nghệ trong lĩnh vực thuỷ sản đã đăng ký trình UBND tỉnh phê duyệt.
Mặc dù có bước phát triển cả 3 lĩnh vực, song ngành Thuỷ sản Quảng Ninh vẫn còn nhiều hạn chế. Trong lĩnh vực nuôi trồng chưa tạo được nhiều vùng nuôi thuỷ sản tập trung, hình thức, kỹ thuật nuôi còn lạc hậu dẫn tới hiệu quả kinh tế của nghề nuôi còn hạn chế. Diện tích nuôi thâm canh còn ít dẫn đến năng suất và sản lượng nuôi thấp, năm 2011, năng suất tôm nuôi trung bình đạt 0,8 tấn/ha/năm. Năng suất này còn thấp so với nhiều địa phương trong cả nước. Việc sản xuất giống thuỷ sản còn yếu, chưa đáp ứng được nhu cầu của người nuôi. Chậm đổi mới quy trình công nghệ, chưa chú ý đến sản xuất giống sạch bệnh chất lượng cao. Nghề khai thác cơ bản vẫn là nghề cá nhỏ, hoạt động manh mún, phạm vi hoạt động chủ yếu tại các vùng gần bờ. Cơ sở hậu cần dịch vụ nghề cá chưa được đầu tư tương xứng với tiềm năng của ngành...
Để thuỷ sản trên địa bàn tỉnh thực sự phát triển ổn định, bền vững, ngành thuỷ sản xác định thời gian tới cần tập trung củng cố và phát triền nghề khai thác thuỷ sản trên cơ sở chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp phù hợp với ngư trường và nguồn lợi; tổ chức lại sản xuất bằng việc nhân rộng mô hình khai thác tiêu biểu, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, kỹ thuật vào đánh bắt, bảo quản sản phẩm. Củng cố kiện toàn hệ thống quản lý nhà nước về khai thác thuỷ sản, đồng thời tăng cường công tác bảo vệ và phát triển nguồn lợi thuỷ sản, công tác quản lý tàu thuyền hoạt động nghề cá.
Hữu Việt
