Chuyển đổi số đang tạo nên những đổi thay rõ nét ở vùng cao Tiên Yên. Từ chỗ còn nhiều bỡ ngỡ với công nghệ, người dân từng bước chủ động tiếp cận các tiện ích số trong học tập, lao động, sản xuất vào đời sống hằng ngày. Những chuyển động ấy đang góp phần rút ngắn khoảng cách số, mở ra không gian phát triển mới cho địa phương.
Xã Tiên Yên hiện có hơn 22.000 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 43%. Xã xác định muốn chuyển đổi số thành công thì trước hết phải giúp người dân thấy được lợi ích thiết thực của công nghệ trong cuộc sống hằng ngày. Vì vậy, thay vì đặt nặng những khái niệm kỹ thuật, xã lựa chọn cách làm gần gũi, hướng dẫn từng thao tác cụ thể trên các nền tảng số theo phương châm "cầm tay chỉ việc", kiên trì đến từng hộ gia đình, từng thôn, khu phố.
Mô hình "Ông bà học cùng con cháu" đang trở thành điểm sáng trong hành trình phổ cập kỹ năng số tại xã Tiên Yên. Sau mỗi buổi học, nhiều học sinh trở thành những "hướng dẫn viên công nghệ" ngay trong chính ngôi nhà của mình, giúp ông bà, cha mẹ tiếp cận các tiện ích số phục vụ công việc và cuộc sống. Không chỉ phổ cập kỹ năng số, mô hình còn góp phần gắn kết các thế hệ trong gia đình thông qua những giờ học đầy kiên nhẫn và sẻ chia.
Đợt nghỉ hè này, ngoài thời gian giúp bố mẹ làm nương rẫy, em Bế Quỳnh Như, thôn Phong Dụ, lại trở thành "cô giáo công nghệ" của người thân trong gia đình. Ông Bế Văn Quế, là ông nội của Như, chia sẻ: Từ khi được cháu Như hướng dẫn tỉ mỉ từng thao tác sử dụng VNeID, thanh toán tiền điện, tiền nước trực tuyến đến đọc báo trên các nền tảng chính thống... tôi và mọi người trong gia đình đã thực hiện các ứng dụng thành thạo.
Cùng với đó, xã Tiên Yên phát huy vai trò xung kích của đoàn viên, thanh niên trong phong trào "Bình dân học vụ số". Những đội hình thanh niên tình nguyện đến từng nhà văn hóa, từng hộ dân, cơ sở sản xuất, kinh doanh để hướng dẫn tạo địa chỉ số điện tử, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và livestream bán hàng trên mạng xã hội. Cách làm gần dân, sát dân đã giúp nhiều người mạnh dạn tiếp cận công nghệ, từng bước thay đổi thói quen trong sản xuất, kinh doanh.
Mỗi sáng, việc đầu tiên của chị Lý Thị Hoa, người dân tộc Dao ở xã Tiên Yên, là mở Facebook và Zalo để kiểm tra đơn hàng, sau đó livestream giới thiệu các sản phẩm đặc sản địa phương tới khách hàng ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước. “Từ khi được đoàn viên thanh niên hướng dẫn cách bán hàng trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, sản phẩm của gia đình được nhiều người biết đến hơn, thị trường tiêu thụ mở rộng, thu nhập cũng ổn định hơn” - chị Hoa chia sẻ.
Không chỉ trong việc hỗ trợ người dân, xã Tiên Yên còn sáng tạo ra các tiện ích số thiết thực trong hoạt động của chính quyền cơ sở. Xã đã xây dựng tiện ích tích hợp soạn thảo báo cáo, biên bản, nghị quyết ngay trên trang thông tin điện tử của xã với tên miền https://xatienyen.org. Giao diện được thiết kế đơn giản, dễ sử dụng, phù hợp cả với những cán bộ chưa thành thạo công nghệ. Chị Lã Thị Hồng, Bí thư Chi bộ thôn Phong Dụ, chia sẻ: Trước đây để hoàn thiện một báo cáo hay biên bản phải mất khá nhiều thời gian từ khâu soạn thảo đến chỉnh sửa. Từ khi sử dụng tiện ích tích hợp, việc hoàn thiện báo cáo nhanh hơn giúp chúng tôi có thêm thời gian tập trung triển khai các nhiệm vụ ở địa bàn.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, xã đã tổ chức 33 cuộc họp trên ứng dụng phòng họp không giấy, góp phần nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành. 100% đảng viên đã sử dụng Sổ tay đảng viên điện tử. Trong lĩnh vực giáo dục, 100% cơ sở giáo dục sử dụng phần mềm quản lý trường học SMAS, toàn bộ giáo viên, học sinh được số hóa hồ sơ cá nhân gắn với định danh điện tử, đồng thời triển khai sổ điểm và học bạ điện tử thay thế hoàn toàn hồ sơ giấy. Hiện 100% sản phẩm OCOP của xã được đưa lên các sàn thương mại điện tử; 100% cửa hàng triển khai thanh toán bằng mã QR.
Hiện nay, chuyển đổi số ở xã Tiên Yên đang dần trở thành một phần của nhịp sống thường ngày. Khi công nghệ được tiếp cận bằng những cách làm gần gũi và phù hợp với thực tiễn, vùng cao không chỉ bắt kịp nhịp chuyển đổi số, mà còn từng bước biến những tiện ích số thành động lực nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững.
