Trồng rừng gỗ lớn: Đòn bẩy cho kinh tế lâm nghiệp

Mặc dù diện tích và sản lượng gỗ rừng trồng trên địa bàn tỉnh hàng năm đều tăng, nhưng chủ yếu là cung cấp gỗ nhỏ làm nguyên liệu giấy, dăm gỗ... nên giá trị kinh tế thấp. Nhằm khắc phục những hạn chế trên, từ năm 2014 đến nay, Tổng cục Lâm nghiệp đã cho triển khai mô hình trồng rừng thâm canh gỗ lớn và chuyển hoá rừng cung cấp gỗ nhỏ sang gỗ lớn tại 14 xã của tỉnh.

Theo tính toán của Tổng cục Lâm nghiệp, so với trồng rừng gỗ nhỏ, lợi nhuận từ rừng gỗ lớn cao hơn rất nhiều lần tuỳ theo tuổi khai thác và đường kính cây. Chỉ tính riêng đối với loại cây trồng phổ biến là cây keo, đến năm thứ 5 vẫn còn là rừng trồng gỗ nhỏ nên chỉ có thể bán làm dăm gỗ, gỗ mỏ, giá trị đạt khoảng 40 triệu đồng/ha. Thế nhưng khi trở thành rừng trồng gỗ lớn, tức là cây sau 10 năm trồng mới tiến hành khai thác thì hầu hết các cây đã đạt đường kính trên 25cm. Lúc đó, rừng sẽ được bán theo giá gỗ nguyên liệu, gỗ chế biến với giá trị 1,8-2 triệu đồng/m3, tức là khoảng 150-180 triệu đồng/ha, cao gấp 3-5 lần giá trị rừng gỗ nhỏ. Đối với rừng trồng gỗ lớn là các loài cây khác keo như: Thông, quế, sa mộc, lim xanh... còn cho giá trị kinh tế cao hơn. Mặc dù nhận thấy nhiều lợi ích từ rừng trồng gỗ lớn nhưng do khó khăn về vốn, thời gian chăm sóc kéo dài... nên hầu hết người dân trên địa bàn tỉnh đều chấp nhận “ăn non” để trang trải cuộc sống và quay vòng vốn.

Để người dân có điều kiện được tiếp cận với các giải pháp về kỹ thuật và có thêm nguồn lực, tham gia mô hình này, người dân được hưởng hỗ trợ kéo dài tới 7 năm. Cụ thể, năm đầu tiên, các hộ dân được hỗ trợ tập huấn kỹ thuật, 100% giống keo tai tượng hạt xuất xứ từ Úc (1.330 cây/ha), 100% phân bón (khoảng 400kg/ha); năm thứ 2, thứ 3 được hỗ trợ phân bón và công chăm sóc; năm thứ 4, thứ 5 được hỗ trợ tỉa thưa lần 1 để đảm bảo mật độ đạt 900 cây/ha; năm thứ 6, thứ 7 được hỗ trợ tỉa thưa lần 2 để giữ lại mật độ 500 cây/ha. Sau 3 năm thực hiện, đến nay mô hình đã trồng được 190ha (trồng mới 120ha, chuyển hoá 70ha) tại 4 địa phương là: Ba Chẽ, Đầm Hà, Tiên Yên và Vân Đồn. So sánh đối chứng của Trung tâm Khuyến nông (đơn vị thực hiện) cho thấy, cây keo tai tượng tại các diện tích trồng mới và chuyển hoá đều có tốc độ sinh trưởng và phát triển tốt, tỷ lệ sống đạt trên 95%. Phần lớn cây có đường kính gốc từ 7,5-8cm, chiều cao vút ngọn từ 4,5-5m, cao hơn rừng trồng sản xuất gỗ nhỏ đường kính gốc từ 4,5-5cm, chiều cao vút ngọn từ 3,5-4m.

Anh Bùi Thành Long, xã Đồn Đạc (Ba Chẽ) phấn khởi cho biết: Ban đầu tôi và nhiều hộ dân cũng khá nghi ngại để đăng ký tham gia, bởi vì chu kỳ trồng rừng gỗ lớn kéo dài từ 12-15 năm, gấp 2-3 lần chu kỳ trồng rừng gỗ nhỏ. Tuy nhiên, sau khi được cán bộ Trung tâm Khuyến nông tỉnh nhiệt tình hướng dẫn, giải thích về hiệu quả của rừng trồng gỗ lớn và có được nhận những hỗ trợ thiết thực trong 7 năm đầu, nên gia đình đã mạnh dạn chuyển đổi 3/4,6ha rừng sang trồng rừng gỗ lớn. Chưa đến chu kỳ thu hoạch nhưng sau 3 năm, mô hình đã cho thấy sự khác biệt và mang lại hiệu quả. Với 1,6ha rừng còn lại, chiều cao của cây chỉ đạt khoảng 4m nhưng 3ha rừng trồng mới có chiều cao đạt 6m, có cây đạt 7m. Bên cạnh đó, cây được trồng với mật độ hợp lý, chăm sóc đúng kỹ thuật đã hạn chế xói mòn, bảo vệ nguồn nước và gia đình cũng không mất nhiều công chăm sóc, chặt tỉa. Đặc biệt là đối chứng sau nhiều cơn bão cho thấy, tỷ lệ thiệt hại với trồng rừng gỗ lớn rất thấp, trong khi đó những diện tích rừng bên cạnh, tỷ lệ gãy, đổ do mưa, bão lên tới 60%.

Được biết, từ nay đến năm 2018, mô hình sẽ tiếp tục được Tổng cục Lâm nghiệp xây dựng kế hoạch để triển khai tại địa bàn tỉnh. Hy vọng rằng với sự hỗ trợ thiết thực này, thông qua dự án sẽ góp phần nâng cao thu nhập của người dân, xoá đói giảm nghèo, phát triển nông thôn vùng cao theo chủ trương chung của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, để diện tích trồng rừng gỗ lớn được nhân rộng chứ không chỉ bó gọn trong diện tích triển khai của mô hình, thiết nghĩ, ngành nông nghiệp và các địa phương cần có những định hướng cụ thể từ công tác quy hoạch đến cây giống, kỹ thuật và những cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Hoàng Nga[links()]