Vai trò quan trọng, then chốt phát triển KT-XH

30/09/2018 16:42

Sa pô trang: Là huyện miền núi, tiềm năng, thế mạnh lớn nhất của Hoành Bồ được xác định là rừng với tổng diện tích rừng, đất lâm nghiệp là trên 68.096ha, chiếm 80,6% diện tích đất tự nhiên. Trong định hướng phát triển của huyện thời gian qua và những năm tiếp theo, rừng vừa đóng vai trò quan trọng, then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội, ngành "công nghiệp không khói", vừa góp phần bảo vệ môi trường sinh thái trên địa bàn.
Rừng lim 50 năm tuổi

Khu rừng 50 năm tuổi của già làng Triệu Tài Cao, thôn Bằng Anh, xã Tân Dân, huyện Hoành Bồ. — Khu rừng 50 năm tuổi của già làng Triệu Tài Cao tại thôn Bằng Anh, xã Tân Dân, huyện Hoành Bồ.

Quảng Ninh là tỉnh giàu tài nguyên thiên nhiên, vừa có biển vừa có rừng, trong đó, diện tích rừng phân bố rải rác khắp các địa phương, trong đó có Hoành Bồ. Tuy nhiên, rừng tự nhiên lâu năm, có hệ thống động và thực vật phong phú với lượng lớn các cây gỗ quý hiếm thì không phải nơi nào cũng có được. Hoành Bồ hiện là địa phương duy nhất trong tỉnh sở hữu khu rừng tự nhiên như vậy.

Đó là rừng lim mà già làng Triệu Tài Cao, người Dao Thanh Phán, ở thôn Bằng Anh, xã Tân Dân đã gìn giữ, bảo vệ như sinh mạng trong suốt 50 năm qua. Với diện tích trên 30ha, khu rừng có khoảng 3.000 cây dó bầu, trong đó có hơn 800 cây trên 20 năm tuổi và hơn 200 cây lim có đường kính từ 45-50cm cùng nhiều cây gỗ quý, như: Giổi, trám, sến, táu, dẻ… Thảm thực vật dưới tán rừng là nguồn dược liệu phong phú, đa dạng, gồm: Trà hoa vàng, ba kích, khôi tía, các loại cây lá tắm người Dao... Dù năm nay đã ở tuổi thất thập cổ lai hy, ông Triệu Tài Cao vẫn rất say sưa, nhiệt huyết khi nói về nơi ông đã gắn bó hơn nửa thế kỷ. Ngồi bên gốc lim già dưới tán rừng, ông tâm sự: “Ngày trước, người dân không biết quý rừng nên có bao nhiêu cũng khai thác hết, trơ toàn đất trống, đồi trọc. Nhớ lời kêu gọi của Bác Hồ về Tết trồng cây, năm 1968, ngoài những loại cây sẵn có trong khu rừng, tôi đã trồng thêm nhiều cây gỗ lớn để bảo vệ đất, bảo vệ rừng cho thế hệ con, cháu. Đến năm 1992, cả gia đình tôi được Nhà nước giao lại chính khu rừng này để khoanh nuôi, bảo vệ. Từ lúc đó đến nay, tôi vẫn bảo vệ, giữ nguyên rừng tự nhiên, có chăng cũng chỉ trồng thêm một số loài dược liệu dưới tán để phát triển kinh tế gia đình”.

Những cây gỗ lim có đường kính từ 45-50cm trong khu rừng lim của ông Cao. — Những cây gỗ lim có đường kính từ 45-50cm trong khu rừng lim của ông Triệu Tài Cao.

Hiện hơn 30ha rừng đã được ông Cao chia đều cho các con để khoanh nuôi, bảo vệ hiệu quả chứ không được khai thác hay sản xuất. Con trai út của ông, anh Triệu Tiến Lộc cho biết: “Nhà tôi có 5 anh, em trai, người nào cũng nối nghiệp ông chăm sóc, bảo vệ rừng. Khu rừng này cũng được định giá tiền tỷ nhưng tâm nguyện của ông là không bao giờ bán, không bao giờ phá. Vì vậy, các thế hệ con, cháu sau này của ông sẽ bảo vệ rừng, giữ rừng trường tồn đến hàng trăm năm sau để bảo vệ đất, bảo vệ người Hoành Bồ”.

Phát triển rừng gắn với phát triển kinh tế

Phát huy tiềm năng, thế mạnh về rừng, Hoành Bồ xác định lâm nghiệp là một trong những lĩnh vực kinh tế chủ lực của các xã vùng cao trên địa bàn huyện. Theo đó, công tác giao đất, giao rừng đã được huyện đẩy mạnh thực hiện nhằm tạo sinh kế cho người dân, đồng thời góp phần thúc đẩy nền kinh tế địa phương phát triển bền vững. Huyện đã giao rừng theo các quyết định thu hồi đất trên địa bàn 8 xã cho 1.787 hộ gia đình cá nhân, với diện tích 2.221,8ha. Như vậy, tính đến hết năm 2017, huyện đã giao đất, giao rừng cho 5.793 hộ gia đình, cá nhân với diện tích 18.332,6ha. Cùng với đó, huyện cấp mới giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân 3.821/5.793 giấy, cấp đổi cho 1.972/2.389 giấy.

Sau khi được Nhà nước giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hầu hết diện tích rừng sản xuất đều được người dân trồng rừng, đã cho thu nhập, tạo công ăn việc làm cho người dân. Riêng 9 tháng năm nay, giá trị sản xuất lâm nghiệp của Hoành Bồ đạt trên 101 tỷ đồng, bằng 104,7% so với cùng kỳ, đạt 65,5% kế hoạch năm. Sản lượng khai thác gỗ rừng trồng là 41.500m³, bằng 109,2% so với cùng kỳ, bằng 68,6% kế hoạch năm; nhựa thông 144 tấn, bằng 102,9% so với cùng kỳ; nhựa trám 9,5 tấn, bằng 79,2% so với cùng kỳ; quế vỏ (khô) 45 tấn, bằng 51% so với cùng kỳ; tre dóc các loại 580 tấn, bằng 86,6% so với cùng kỳ.

Nguồn dược liệu phong phú từ rừng Hoành Bồ đã tạo sinh kế cho không ít hộ dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số địa phương. — Nguồn dược liệu phong phú từ rừng Hoành Bồ đã tạo sinh kế cho không ít hộ dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số của địa phương.

Giá trị từ rừng mang lại đã góp phần quan trọng trong công tác giảm nghèo của huyện, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều hộ đã thoát nghèo, có đời sống no đủ, xây dựng nhà cửa khang trang; diện mạo nông thôn của vùng núi nhờ đó cũng từng bước "thay da, đổi thịt". Như gia đình ông Triệu Đức Liên, thôn Hang Trăn, xã Tân Dân, hiện có hơn 6ha keo, 2ha trồng cây dược liệu, cho thu nhập bình quân hàng trăm triệu đồng/năm. Ông phấn khởi cho biết: “Người dân vùng núi chỉ biết sống dựa vào rừng. Nhà nào có đất, có rừng thì nhà đó có xe, có ti vi, tủ lạnh. Chính vì thế, nhiều năm trở lại đây, người dân luôn muốn được Nhà nước giao đất, giao rừng để trồng rừng, phát triển kinh tế vì rừng không chỉ tạo kế sinh nhai mà còn bảo vệ được môi trường sinh thái xung quanh”.

Để rừng là “vàng”

Rừng được Hoành Bồ xác định đóng vai trò quan trọng, then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội, phát triển bền vững ngành “công nghiệp không khói”, bảo vệ môi trường sinh thái trên địa bàn. Diện tích và tỷ lệ che phủ rừng của địa phương đã tăng từ 63% (năm 2015) lên 72,4% (năm 2017). Huyện cũng đã triển khai thực hiện công tác quy hoạch 3 loại rừng, hoàn thành Quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng huyện Hoành Bồ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

Nhằm tiếp tục phát huy giá trị của rừng, biến rừng thành “vàng”, thời gian qua, huyện đã tăng cường công tác quản lý nhà nước về thực trạng sử dụng rừng trên địa bàn. Theo đó, huyện tiến hành rà soát rừng trồng của dân trồng trong rừng phòng hộ hồ Yên Lập tại 4 xã (Tân Dân, Bằng Cả, Quảng La, Dân Chủ); tham gia tổ công tác kiểm tra thực trạng việc quản lý, sử dụng đất rừng được giao quản lý, bảo vệ, sử dụng rừng tại 2 xã Đồng Sơn, Kỳ Thượng; phối hợp với Sở NN&PTNT, Chi cục Kiểm lâm tỉnh kiểm tra hiện trạng trồng rừng thay thế năm 2018 của Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Hoành Bồ, tại 2 tiểu khu 157, 156 thuộc xã Hòa Bình. Từ nguồn vốn chương trình trồng rừng thay thế, hiện rừng đầu nguồn hồ Yên Lập đang được trồng gần 77ha cây bản địa dưới tán rừng tại tiểu khu 91c thuộc phường Minh Thành (TX Quảng Yên) và tiểu khu 87b thuộc xã Dân Chủ (huyện Hoành Bồ).

Cùng với đó, huyện đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục tạo chuyển biến mạnh mẽ nhận thức của các đơn vị, cá nhân được giao rừng về công tác bảo vệ, phát triển rừng; rà soát, đánh giá, kiểm soát chặt chẽ các quy hoạch, dự án phát triển kinh tế - xã hội có tác động tiêu cực đến diện tích chất lượng rừng. Đặc biệt, huyện kiên quyết đình chỉ, thu hồi đối với các dự án, hộ gia đình chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng có sai phạm hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường sinh thái...

Ngô Dịu