Trong miền không gian văn hóa tâm linh của phường Hoành Bồ, đền vua Lê Thái Tổ và đình Trới tôn nghiêm như những mốc son lịch sử, nơi cộng đồng gửi gắm niềm tôn kính đối với vị vua, vị anh hùng dân tộc Lê Lợi - người khai mở vương triều Hậu Lê trong lịch sử Đại Việt.
Đền vua Lê Thái Tổ và đình Trới là hai di tích tiêu biểu của Quảng Ninh thờ Anh hùng dân tộc Lê Lợi - người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, đánh đuổi giặc Minh, giành lại độc lập cho dân tộc trong thế kỷ XV, sau đó, ông lên ngôi vua năm 1428, khai mở vương triều Hậu Lê. Trải qua những biến thiên của lịch sử, các di tích không chỉ là không gian sinh hoạt tâm linh của cộng đồng, mà còn lưu giữ những trầm tích văn hóa - lịch sử đặc sắc của vùng đất Hoành Bồ.
Đền thờ vua Lê Thái Tổ thuộc khu An Biên 2, phường Hoành Bồ, có từ cuối thế kỷ XV, là ngôi đền duy nhất của Quảng Ninh thờ Lê Lợi và hai vị anh hùng dân tộc là Nguyễn Trãi và Lê Lai. Năm 2003, Đền được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Ngôi đền mới được xây dựng lại khang trang với tổng mức đầu tư 211 tỷ đồng trên tổng diện tích 1,67ha và được khánh thành ngày 3/1 vừa qua.
Tọa lạc tại vị trí hài hòa giữa thiên nhiên, không gian đền toát lên vẻ bề thế, trang nghiêm, mang dáng dấp kiến trúc truyền thống với các hạng mục chính như tiền tế, đại bái và hậu cung. Trong đền hiện còn lưu giữ bài vị thờ vua Lê Thái Tổ cùng nhiều sắc phong, đồ thờ tự cổ, thể hiện sự tôn kính của các thế hệ cư dân địa phương đối với bậc tiền nhân. Với người dân Hoành Bồ, vua Lê Thái Tổ không chỉ là bậc minh quân trong sử sách mà còn là biểu tượng của chính nghĩa, của khát vọng tự do và tinh thần quật cường.
Đến với Lễ hội đền vua Lê Thái Tổ, du khách được tham gia vào các trò chơi dân gian sôi nổi, giao lưu văn hóa, trình diễn thêu họa tiết và giới thiệu mẫu trang phục truyền thống của các dân tộc trên địa bàn phường Hoành Bồ, các gian trưng bày sản phẩm OCOP…
Bà Phạm Thị Kim Yến, khu Trới 10 (phường Hoành Bồ) chia sẻ: Được Đảng, Nhà nước và lãnh đạo tỉnh quan tâm, Hoành Bồ đã xây dựng được công trình thờ tự khang trang hơn cả sự mong đợi của nhân dân. Tôi nghĩ rằng, đây không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là nơi giáo dục truyền thống ý nghĩa cho các thế hệ mai sau.
Cách đền vua Lê Thái Tổ không xa, đình Trới là một trong những ngôi đình cổ có vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của cư dân Hoành Bồ. Đình tọa lạc tại khu Trới 4 (phường Hoành Bồ), là một trong những thiết chế văn hóa lâu đời có từ khoảng thế kỷ XIX, phụng thờ Thành hoàng làng và 3 vị nhân thần là vua Lê Lợi, Lê Lai và Nguyễn Trãi.
Lễ hội đình Trới thường được tổ chức vào tháng 11 âm lịch hằng năm với các nghi thức: Lễ rước kiệu, gióng trống khai hội, Lễ dâng hương, dâng lễ vật, các nghi lễ tế thần và liên hoan văn nghệ, trò chơi dân gian. Các hoạt động của lễ hội đã góp phần gìn giữ một nét văn hóa đẹp trong cộng đồng dân cư và quảng bá hình ảnh di tích lịch sử đình Trới đến đông đảo quần chúng nhân dân cũng như du khách thập phương.
Bà Phạm Thị Nhàn, Phó Chủ tịch UBND phường Hoành Bồ, cho biết: Trong thời gian tới, phường Hoành Bồ cũng sẽ tiếp tục phát huy giá trị của những di tích này gắn với phát triển văn hóa, du lịch của địa phương và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Trong dòng chảy đô thị hóa và phát triển du lịch của phường Hoành Bồ nói riêng, tỉnh Quảng Ninh nói chung, đền vua Lê Thái Tổ và đình Trới vẫn giữ được vai trò là điểm hẹn văn hóa tâm linh của cộng đồng. Các hoạt động lễ hội truyền thống được duy trì, trở thành dịp để thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử dân tộc cũng như truyền thống yêu nước, đoàn kết của cha ông, về công lao của vua Lê Thái Tổ cùng các vị trung thần Lê Lai, Nguyễn Trãi. Việc bảo tồn, phát huy giá trị của hai di tích gắn liền với bảo tồn không gian văn hóa, phong tục, nghi lễ trong đời sống cư dân cũng là tiềm năng để Hoành Bồ phát triển du lịch văn hóa - tâm linh, gắn kết di sản với giáo dục lịch sử và trải nghiệm cộng đồng.
