Vừa qua, nhân 80 năm ngày sinh nhà văn, 28-12 (1926-2006), đông đảo các văn nghệ sĩ, học sinh, giáo viên và đại diện gia đình ông đã về dự buổi gặp mặt tại Hội VHNT Quảng Ninh. Họ đã cùng nhau ôn lại những kỷ niệm giản dị mà chân thực về ông...
Nhân 80 năm ngày sinh cố nhà văn Võ Huy Tâm, các văn nghệ sĩ đã cùng nhau ôn lại những kỷ niệm về ông.
Sáng tác của Võ Huy Tâm chủ yếu là về người thợ mỏ, Vùng mỏ, ngay cả quãng thời gian rời xa Quảng Ninh gần 20 năm, tác phẩm của ông vẫn lấy đề tài này. Sở dĩ như vậy, không chỉ bởi ông từng làm thợ mỏ nhiều năm mà lúc sinh thời, Võ Huy Tâm là người rất gần gũi với công nhân. Ông thích đi bộ, vào lò, lên tầng cùng họ. Đời sống người công nhân những năm ấy rất gian khó, Võ Huy Tâm cũng trong hoàn cảnh ấy nhưng bao giờ cũng nhường nhịn, chia sẻ cùng họ, khồng nề hà... Ông giao du rộng, lắm bạn văn chương, lúc ấy nhiều văn nghệ sĩ cứ đi xa về gần ghé vào nhà Võ Huy Tâm là yên tâm không phải đói. Trại Thạch Anh Trang nhà ông luôn rộng mở cửa đón khách. Vợ ông, bà Hà Thị Tuyến trân trọng những bạn văn chương của chồng nên không bao giờ phàn nàn gì. Thậm chí, nhà có đàn ngan đợi tết bán mua áo mới cho con, ông dẫn bạn về chơi đến khi đi thì đàn ngan cũng hết! Không chỉ rộng lòng với bạn văn, ông còn mở lớp dạy chữ cho những đứa trẻ hàng xóm không xuống được phố theo học...
Ông từng bảo, ngày nào không viết được một trang văn là ngày đó ăn không ngon miệng... Tâm niệm như thế nên dù đời sống gia đình khó khăn đến mấy, dù sức yếu ông cũng không bỏ viết. Nhắc đến ông, các bạn văn trân trọng ông là ngòi bút dám đi tiên phong chống tiêu cực khi đưa hiện thực xã hội lúc bấy giờ vào văn học như nó vốn tồn tại. Tiểu thuyết Những người thợ mỏ chính là một điển hình khi vẽ chân dung những cán bộ quan liêu, xa rời quần chúng... Trong trào lưu tuyên dương thành tích để xây dựng CNXH sục sôi đầu những năm 60 của thế kỷ trước ấy, nhà văn Võ Huy Tâm đã có một tiếng nói khác. Văn ông có tính dự báo, nhưng chính bởi tính dự báo ấy mà ông mang vạ. Tiểu thuyết của ông đã bị đánh tơi bời, ông bị quy là thiếu tính Đảng... Rồi truyện ngắn Chiếc cán búa với chi tiết giàu lòng trắc ẩn. (Hào đã cưu mang đứa con của kẻ đã từng hãm hại vợ mình), khiến ông bị liệt vào chủ nghĩa xét lại. Trước sự phê phán của những cây đại thụ của nền văn học nước nhà lúc ấy, Võ Huy Tâm đã oan ức mà khóc như một đứa trẻ. Những nỗi cay đắng ấy, nói như nhà thơ Trần Ngọc Tảo, phải chăng đã tạo thành chất mặn trong văn của ông, khiến văn ông như viết từ gan ruột mà ra, đậm đặc hơi thở cuộc sống. Còn con người ông không thay đổi, vẫn giàu tình cảm, vẫn giản dị, xuề xòa, thậm chí hồn nhiên...
Nhiều năm đã trôi qua, các giá trị văn học cũng được xem xét lại. Những vấn đề mà Võ Huy Tâm từng nói đến trở nên bình thường trong đời sống hiện nay. Xét những cống hiến trong phát triển văn học Việt Nam, ông đã được truy tặng Giải thưởng Nhà nước năm 2001. Lịch sử luôn trả các giá trị về đúng nghĩa của nó. Chỉ tiếc rằng, ông không bao giờ biết được điều đó khi đã vĩnh viễn ra đi từ trước đó 5 năm...
