Vũ Quý - Người hoạ sĩ đi lên từ công nhân

Cũng giống như nhiều hoạ sĩ lớp trước và cùng lứa với anh, Vũ Quý trưởng thành lên từ công nhân. Anh được học lớp mỹ thuật do Liên đoàn Lao động tỉnh tổ chức năm 1971. Cũng năm đó, anh có tác phẩm bột màu Rèn choòng được treo tại Triển lãm của tỉnh.

Sau đó, từ năm 1973 đến 1976, anh lại theo học lớp mỹ thuật do các hoạ sĩ Trung ương về giảng dạy tại Hòn Gai. Mỗi năm, chỉ được học 3 tháng tập trung nhưng ở vào giai đoạn phong trào mỹ thuật công nhân của Quảng Ninh đang mạnh nên Vũ Quý rất chịu khó tự học để nhanh tiến bộ. Các kỳ triển lãm của tỉnh sau đó, lần nào anh cũng có tranh tham gia. Năm 1980, từ phân xưởng cơ khí của Mỏ than Hà Tu, anh được điều lên phòng thi đua, có điều kiện vẽ tranh ở các công trường, xí nghiệp của mỏ nhiều hơn. Sau này, dẫu chuyển công tác nhiều lần, lúc ở Nhà xuất bản Quảng Ninh, khi về Báo Quảng Ninh, cho đến khi về Hội VHNT tỉnh, cả công việc chuyên môn lẫn sáng tác của anh đều liên quan đến hoạt động mỹ thuật. Khó khăn nhất là khi anh đứng giữa hai sự lựa chọn: ở lại Báo Quảng Ninh hay về Hội VHNT tỉnh. Điều khiến anh day dứt nhất là mối quan hệ bạn hữu rất tốt với nhiều đồng nghiệp của Báo lúc bấy giờ, phải rời xa môi trường ấy là một điều thật đáng tiếc nuối. Nhưng, dường như niềm đam mê mỹ thuật là một cái gì thôi thúc mạnh mẽ hơn cả, anh đã quyết định dứt khoát chuyển về Hội VHNT tỉnh, để chuyên tâm hơn cho sáng tác chuyên nghiệp.

Vũ Quý - Người hoạ sĩ đi lên từ công nhân ảnh 1
Tranh sơn dầu “Trời đã sáng” (2003) - Một tác phẩm của hoạ sĩ Vũ Quý.

Vững vàng từ mỏ, đi lên từ người công nhân lao động trực tiếp, Vũ Quý đã sáng tác hàng loạt tác phẩm theo chủ đề này - những đề tài quen thuộc quanh anh nhưng cũng là niềm tự hào của người công nhân trong khí thế lao động công nghiệp của ngành Than lúc bấy giờ. Đáng kể nhất là hai bức Máng than Lộ Phong, Trung tu gầu xúc của anh đã được chọn treo tại Triển lãm mỹ thuật toàn quốc năm 1985 và 1990. Điềm đạm, ít lời, phải chăng điều ấy cũng khiến Vũ Quý có cách nghĩ, cách quan sát, tìm tòi của riêng mình, bởi vậy, có giai đoạn, anh đi vào khai thác nét mộc mạc riêng có, màu da khoẻ mạnh của phụ nữ người dân tộc thiểu số. ở mảng này, anh cũng có một số bức vẽ thành công, như bức Cô giáo người Dao, Bà mẹ biên giới, Hai cô giáo người Dao...

Cảm xúc trào lên rồi lại lắng xuống, anh vẫn chưa đứng lại ở một đề tài nào. Chỉ khi đi vào sáng tác theo hướng chuyên sâu, chuyên nghiệp hơn, anhbỗng nhận ra điều mình đang kiếm tìm, đó là mảng đề tài về biển. Nói về điều này, hoạ sĩ Vũ Quý tâm sự, biển đã nuôi sống anh, cuộc mưu sinh nhọc nhằn thuở nhỏ gắn liền với biển từ những buổi đi bắt cá, bắt cua, câu cá bống... đã trở thành một dòng ký ức không thể nào quên. Và nay, anh đang tìm lại mình ngày xưa ấy, để trả nợ biển và để khám phá biển ở một phương diện khác(?). Dòng cảm xúc đầy mạnh mẽ ấy đã khiến cho các tác phẩm của anh như được thổi vào luồng sinh khí mới. Với bức Bắt cá, anh đã được giải thưởng dành cho hoạ sỹ trẻ của Uỷ ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam. Tại triển lãm mỹ thuật toàn quốc năm 2000, tác phẩm Chiều về của anh được chọn treo; sau đó, năm 2003, 2005, tại Triển lãm khu vực, anh được tặng giải thưởng với bức Sau chuyến đi biển và Phơi lưới. Mảng chất liệu cũng khiến anh có nhiều trăn trở. Hiện anh đang có một thể nghiệm khác để khẳng định hướng đi riêng của mình, đó là sử dụng chất liệu tổng hợp. Vốn sống nội tâm, ưa những điều nhẹ nhàng nhưng trong hội hoạ, ở mảng đề tài biển, Vũ Quý lại muốn có những bứt phá. Sử dụng chất liệu tổng hợp, anh hy vọng, tranh vẽ biển của mình sẽ thể hiện được những cảm xúc mạnh, mang phong cách riêng, khác với các tác giả khác đã thành công với các chất liệu truyền thống như bột màu, sơn dầu, sơn mài.

Chỉn chu trong lời ăn tiếng nói lẫn cách hành xử, điều này lại đi liền với sự kỹ lưỡng trong hội hoạ của anh. Bởi vậy, anh không chịu vẽ ép, thấy không ưng là úp lại, có khi hàng năm sau mới vẽ lại. Kể cả lúc vẽ nhanh thì với hoà sắc, bố cục, thường anh cũng phải thay đổi nhiều lần mới ưng ý. Trong tâm trạng lúc nào cũng thèm một không gian riêng chỉ chuyên tâm cho vẽ nhưng lại chưa thể dứt bỏ vướng bận của cơm áo đời thường nên đôi lúc, anh lại thấy sốt ruột với chính mình... Bởi, dẫu đã có một số thành công nhưng anh vẫn đang kiếm tìm vì chưa thấy thoả lòng, chưa đi hết những gì muốn nói(?). Với khát vọng muốn tìm mình ấy khi đang trong độ sáng tác sung sức, chúng ta có thể hy vọng những thành công lớn hơn của hoạ sĩ...

Cùng chuyên mục