Năm nào cũng vậy, mỗi mùa thi đến là một mùa căng thẳng, nhất là kỳ thi vào lớp 10 THPT. Không chỉ với học sinh, mà trong mỗi gia đình có thí sinh dự thi cũng áp lực, sự lo âu cũng không kém. Với tính cạnh tranh cao, tỷ lệ “chọi” lớn, đặc biệt là ở những vùng đô thị lớn, trường trọng điểm, chất lượng cao, kỳ thi vào cấp 3 có thể coi là kỳ “vượt ải” khó khăn, vất vả nhất trong chặng đường học tập của học sinh.
Với Quảng Ninh, kỳ thi vào lớp 10 THPT năm nay trở nên hồi hộp, chờ đợi hơn bao giờ hết. Bởi vào thời điểm này, các tỉnh, thành phố trong cả nước đã tổ chức xong kỳ thi từ khá lâu, nhiều địa phương đã công bố điểm, thậm chí là công bố điểm chuẩn trúng tuyển vào các trường để học sinh chuẩn bị hành trang vào lớp 10, thì Quảng Ninh bây giờ mới tổ chức thi lên cấp 3. Rất nhiều bậc phụ huynh cho rằng, tổ chức thi như vậy là quá muộn, vì năm học 2025-2026 đã kết thúc từ 31/5. Trong khi đó, rất nhiều trường không tổ chức ôn luyện cho học sinh lớp 9 tại trường, như vậy trong vòng gần 1 tháng học sinh phải tự ôn luyện, điều này dẫn đến việc kiến thức có thể bị mai một trước khi kỳ thi diễn ra.
Theo kế hoạch, Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT tỉnh Quảng Ninh năm học 2026-2027 chính thức diễn ra từ ngày 23-25/6. Năm nay, Quảng Ninh có 30/35 trường THPT tổ chức thi tuyển sinh; có 17.226 thí sinh đăng ký dự thi, tăng khoảng 1.800 thí sinh so với năm trước. Toàn tỉnh bố trí 734 phòng thi, khoảng 2.500 cán bộ, giáo viên, nhân viên và lực lượng phối hợp tham gia làm nhiệm vụ tại các hội đồng coi thi đảm bảo đúng, đủ cơ cấu, thành phần và số lượng theo quy định.
Kỳ thi vào cấp 3 tại Quảng Ninh năm nay tổ chức thi 3 môn chung: Ngữ văn, Toán và Ngoại ngữ (Tiếng Anh, Tiếng Pháp, Tiếng Trung Quốc). Đối với các học sinh đăng ký dự tuyển vào Trường THPT Chuyên Hạ Long sẽ thi thêm các môn chuyên tương ứng với lớp chuyên đăng ký xét tuyển.
Đến thời điểm này, các hội đồng coi thi đều đã hoàn tất việc chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương án bảo đảm an ninh, an toàn và các điều kiện tổ chức thi theo đúng quy định. Ngành giáo dục và các địa phương, đơn vị liên quan hoàn thành xây dựng kỹ lưỡng các phương án hướng tới một kỳ thi an toàn, nghiêm túc, đúng quy chế.
Nhìn vào thực tế các mùa thi vào cấp 3 mới thấy hết được sự căng thẳng, vất vả, áp lực đối với lứa tuổi học sinh cấp 2. Lứa tuổi đang bước vào giai đoạn dậy thì với nhiều thay đổi về mọi mặt, nhất là tâm sinh lý, thì lại phải chịu một áp lực lớn từ học hành, ôn luyện, thi cử. Nhiều ý kiến của học sinh, phụ huynh và giáo viên cho rằng cần sớm nghiên cứu bỏ kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập để giảm căng thẳng, áp lực, đồng thời mở cơ hội cho tất cả học sinh có nguyện vọng tiếp tục học THPT, trên tinh thần phổ cập THPT.
Trong Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo xác định những mốc quan trọng: Mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi và giáo dục bắt buộc hết THCS; ít nhất 85% người trong độ tuổi hoàn thành cấp THPT và tương đương, không có tỉnh, thành phố đạt dưới 60%; đến năm 2035 hoàn thành phổ cập THPT.
Nhiều phụ huynh học sinh cho rằng, phổ cập THPT nghĩa là trẻ em được quyền học đến hết THPT công lập mà không phải chịu nhiều về áp lực thi cử, vượt cấp. Như trong buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội, đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nhấn mạnh: Kỳ thi lớp 10 nhưng lại căng thẳng hơn cả thi đại học, tại sao lại tạo tâm lý bất an như vậy, không những nặng nề cho học sinh, phụ huynh mà còn gây khó khăn cho thầy, cô.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt vấn đề vì sao lại để tồn tại áp lực này, trong khi chủ trương là phổ cập giáo dục đến hết lớp 12 và thi cử phải nhằm đánh giá chất lượng chứ không phải để loại học sinh khỏi trường học. Nguyên nhân trực tiếp là thiếu trường, thiếu lớp, thiếu giáo viên, dẫn đến việc phải dùng giải pháp hành chính để sàng lọc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống để bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên cho học sinh đến trường. Khi bảo đảm đủ điều kiện học tập, áp lực thi cử sẽ giảm theo. Học sinh chưa đạt yêu cầu cần được bồi dưỡng để tiến bộ, học sinh khá giỏi cần được phát triển thành nhân lực chất lượng cao, thay vì tạo áp lực dồn nén trong mỗi mùa thi. Cần phân cấp rõ cho chính quyền địa phương trong quy hoạch trường lớp, dự báo số học sinh từ dữ liệu dân cư để chủ động chuẩn bị. Biên chế giáo viên cũng phải điều chỉnh linh hoạt theo biến động số học sinh, không thể giữ cố định.
Có thể thấy, từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cùng với triển khai hiệu quả Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo, những vấn đề còn bất cập trong tổ chức tuyển sinh vào cấp 3 đã được nhận diện. Và để hướng đến bỏ kỳ tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập cần phải triển khai rốt ráo các giải pháp về xây dựng trường lớp, chuẩn bị đội ngũ giáo viên, xây dựng các chính sách cụ thể, hài hòa giữa hệ thống giáo dục công lập và ngoài công lập.
