Có một sự trùng hợp ngẫu nhiên là trong giai đoạn 2012-2014, Cẩm Phả bước vào giai đoạn tiếp tục hoàn thiện lộ trình nâng cấp lên đô thị, đây cũng là khoảng thời gian thành phố thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Có lẽ vì vậy, việc thay đổi diện mạo thành phố không chỉ diễn ra ở khu vực phường trung tâm, mà còn nhanh chóng đi đến cả các xã vùng sâu, vùng xa.
Tại xã Dương Huy, năm 2011, khi tiến hành lập đề án xây dựng NTM, qua kết quả rà soát của thành phố, toàn xã mới chỉ đạt 1 tiêu chí về điện. Còn lại, cơ sở hạ tầng xã, hệ thống kênh mương phục vụ sản xuất, đường giao thông… đều khá nghèo nàn, thiếu thốn. Những khó khăn này khiến cho việc phát triển kinh tế của người dân vô cùng khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn ở mức cao. Tuy nhiên, sau hơn 2 năm triển khai, Dương Huy đã cơ bản đạt 18 tiêu chí, 38 chỉ tiêu và sẽ là xã đầu tiên của thành phố về đích trong năm 2014. Đồng chí Nguyễn Văn Thưởng, Chủ tịch UBND xã Dương Huy cho biết: Tính đến thời điểm này, toàn xã đã hoàn thành trên 8.000/10.250m đường trục xã, liên xã đạt chuẩn. Tổng chiều dài đường trục thôn, xóm được cứng hoá đạt chuẩn lên tới 13.402/19.354m (đạt 70%). Tỷ lệ km kênh mương do xã quản lý được kiên cố hoá là 8.374m (đạt gần 90%). Hạ tầng được đầu tư nâng cấp giúp người dân phát triển kinh tế thuận lợi hơn. Nhiều mô hình kinh tế phát triển trang trại, gia trại đã phát huy tác dụng, giúp người dân xoá đói giảm nghèo. Nếu như năm 2011, thu nhập bình quân đầu người của xã mới đạt 8 triệu đồng/người/năm thì đến hết năm 2013 đã tăng lên trên 22 triệu đồng/người/năm. Tỷ lệ hộ nghèo còn 1,02% và hộ cận nghèo là 0,34%.
Không chỉ có xã Dương Huy, 2 xã còn lại nằm trong chương trình xây dựng NTM của thành phố là Cẩm Hải và Cộng Hoà đang có những thay đổi đáng kể về diện mạo, cũng như đời sống của người dân. Thống kê trong 2 năm trở lại đây, tổng các nguồn đầu tư cho chương trình NTM ước tính trên 258 tỷ đồng để hoàn thiện hạ tầng cơ sở các xã. Theo đó, các tuyến đường trục xã, liên xã, đường trục thôn, liên thôn, đường ngõ xóm cơ bản đã được bê tông hoá; kiên cố hoá hệ thống kênh mương kiên cố hoá, đáp ứng được yêu cầu sản xuất tập trung; tỷ lệ dùng điện thường xuyên của người dân đạt 100%; hệ thống các chợ đã và đang tiếp tục được hoàn thiện; 21/21 thôn đều có nhà văn hoá. Đến nay 100% nhà ở của các hộ dân 3 xã đã đạt chỉ tiêu, không có nhà tạm, nhà dột nát. Tỷ lệ gia đình có nhà ở đạt tiêu chuẩn của Bộ Xây dựng đạt trên 75%, nhiều hộ dân có nhà cao tầng khang trang, hiện đại. Thu nhập bình quân đầu người tại 3 xã đạt mức trên 14,4 triệu đồng/người/năm, gấp 1,2 lần so với năm 2011, tỷ lệ hộ nghèo và hộ cận nghèo giảm từ 1,7-3%. Đến thời điểm này, thành phố đã thực hiện được 94,8% chỉ tiêu và 89,5% tiêu chí trong chương trình xây dựng NTM. Trong đó, xã Dương Huy cơ bản đạt 38/39 chỉ tiêu, 18/19 tiêu chí, đạt 94,7%; xã Cộng Hoà cơ bản đạt 37/39 chỉ tiêu, 17/19 tiêu chí, đạt 89,5%; xã Cẩm Hải cơ bản đạt 37/39 chỉ tiêu, 17/19 tiêu chí.
Để phấn đấu về đích sớm trong chương trình xây dựng NTM, thời gian này TP Cẩm Phả đang tập trung hoàn thiện các tiêu chí còn thiếu. Trong đó, chủ yếu là các tiêu chí như nâng cao số bảo hiểm y tế toàn dân, các tiêu chí về giáo dục, xây dựng nhà văn hoá, khu thể thao xã, xây dựng các điểm chợ... Lãnh đạo TP Cẩm Phả cho biết: Mặc dù số đơn vị hành chính thực hiện xây dựng NTM ở thành phố không nhiều so với các địa bàn khác trong tỉnh. Tuy nhiên, đây đều là các xã rất khó khăn, điều kiện đi lại không thuận tiện, trình độ dân trí không đồng đều. Chính vì vậy, một mặt thành phố sẽ tiếp tục phải dành nguồn lực đáng kể để tiếp tục đầu tư hạ tầng thông qua nguồn vốn ngân sách và huy động xã hội hoá; mặt khác, thành phố chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn, chính quyền các xã đẩy mạnh tuyên truyền thông tin, tiếp tục nâng cao nhận thức cho người dân trong việc đầu tư phát triển sản xuất, nâng cao trình độ dân trí...
Hữu Việt