Phát triển công nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường trong sự tăng trưởng nhanh chóng của sản xuất công nghiệp trên địa bàn đang là vấn đề được các cấp chính quyền Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh hết sức quan tâm. Tuy nhiên, để giải quyết tốt vấn đề này cần có sự chung tay từ nhiều phía.
Thực trạng đáng lo ngại
Theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Ninh, lượng chất thải công nghiệp trong những năm gần đây phát sinh ngày càng tăng. Hàng năm, riêng ngành than thải ra môi trường trên 200 triệu m3 đất đá, kéo theo hàng trăm tấn lưu huỳnh có nguy cơ gây nhiễm độc cho đất, hệ sinh thái và phát tán một lượng bụi lớn vào môi trường, bồi lấp sông, suối… Trong khi, vấn đề môi trường chỉ được xử lý sơ bộ, chưa đầu tư xử lý hệ thống nước thải đạt tiêu chuẩn môi trường. Hàng năm, sản lượng khai thác, chế biến và vận chuyển than tăng nhưng hạ tầng cơ sở như đường chuyên dùng, bến cảng, khu vực chế biến chưa được đầu tư tương xứng, đồng bộ.
Khu công nghiệp Cái Lân lằm ngay tại trung tâm TP Hạ Long với 30 doanh nghiệp đang hoạt động, hàng ngày thải ra môi trường khoảng 4 tấn rác thải.
Hiện toàn tỉnh có 13 khu công nghiệp đã và đang thành lập. Song, chủ đầu tư các khu công nghiệp vẫn chủ yếu chạy theo phương châm “thu hút đầu tư bằng mọi giá” trong khi vấn đề sàng lọc và chọn lựa đơn vị đầu tư theo đúng lĩnh vực đăng ký hoạt động vẫn chưa được chú trọng. Việc quy hoạch phát triển và vận hành các khu công nghiệp mà không có sự quan tâm đặc biệt đến môi trường đã và đang gây nên những hậu quả nghiêm trọng đến nhiều khu vực. Đặc biệt khi công nghệ, phương pháp xử lý chất thải đang áp dụng còn chưa thật an toàn, hoạt động giám sát và cưỡng chế áp dụng các tiêu chuẩn môi trường đối với các cơ sở hoạt động, các cơ sở vận chuyển và xử lý chất thải hiện tại còn rất yếu kém. Trên địa bàn tỉnh chưa có nhà máy xử lý chất thải rắn công nghiệp…
Như khu công nghiệp Cái Lân (TP Hạ Long) với 30 doanh nghiệp trong và ngoài nước đang hoạt động. Trung bình hàng ngày các doanh nghiệp trên thải ra khoảng 4 tấn rác thải công nghiệp. Song, đến nay khu công nghiệp này mới chỉ có hệ thống xử lý nước thải, còn chất thải công nghiệp rắn và chất thải nguy hại đều phải thuê doanh nghiệp bên ngoài xử lý.
Mặc dù có khá đông các doanh nghiệp đang hoạt động như vậy, song khu công nghiệp Cái Lân mới chỉ có khu xử lý nước thải, còn chất thải công nghiệp đều phải thuê doanh nghiệp bên ngoài vận chuyển.
Con số về tổng lượng rác thải công nghiệp ngày một gia tăng, lượng chất thải rắn phát sinh hàng năm khoảng 218.000 tấn. Trong khi trên địa bàn TP Hạ Long chỉ có 2 đến 3 công ty dịch vụ môi trường đô thị và các đơn vị thu gom nhỏ lẻ tại các huyện theo kiểu hợp tác xã. Như vậy, lực lượng làm công tác xử lý rác thải khá “mỏng”. Thêm vào đó, các đơn vị chưa quen với việc phân loại chất thải, cộng với việc xử lý rác thải gặp nhiều khó khăn do chưa có nhiều bãi chứa rác, không có các điểm trung chuyển rác, chưa có khu xử lý rác thải nguy hại nên vấn đề này đến nay vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Cần sự chung tay của các doanh nghiệp
Xác định rõ tầm quan trọng của công tác môi trường đối với đời sống, xã hội, những năm qua Quảng Ninh đã triển khai nhiều hoạt động liên quan đến công tác bảo vệ môi trường. UBND tỉnh có quyết định số 4252/QĐ-UBND về việc phê duyệt Quy hoạch quản lý chất thải rắn tỉnh Quảng Ninh đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020. Qua đó, năm 2010 sẽ xử lý và thu gom 85% chất thải rắn và đến năm 2020 sẽ thu gom 100% bằng những công nghệ phù hợp. Quy hoạch và chọn vị trí xây dựng các khu xử lý chất thải trên địa bàn toàn tỉnh. Đối với các khu công nghiệp đang trong quá trình hình thành, yêu cầu quy hoạch phải có khu xử lý nước và chất thải theo tiêu chuẩn môi trường.
Đặc biệt vấn đề tuyên truyền, nâng cao ý thức của các đơn vị doanh nghiệp về bảo vệ môi trường, hướng các doanh nghiệp hưởng ứng phong trào sản xuất sạch được đưa ra như là một giải pháp hữu hiệu để phát triển công nghiệp một cách bền vững. Khi các doanh nghiệp ý thức được lợi ích của dây chuyền sản xuất sạch đối với lợi ích của đơn vị cũng như của xã hội thì chính những doanh nghiệp sẽ trở thành lực lượng tiên phong trong công tác bảo vệ môi trường.
Đằng sau những hoạt động khai thác than trên mỏ là những bãi thải quá cao gây ảnh hưởng đến môi trường.
Các cơ quan chức năng cần giám sát chặt chẽ việc thực hiện cam kết bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động, giám sát việc thu gom, xử lý chất thải rắn của các đơn vị thường xuyên. Tất cả các doanh nghiệp có chất thải nguy hại phải có hợp đồng thuê các đơn vị có chức năng, có đủ năng lực để xử lý đồng thời việc kiểm tra, giám sát quá trình xử lý đó phải được tiến hành thường xuyên. Cương quyết tạm đình chỉ hoạt động nếu doanh nghiệp để tình trạng ô nhiễm kéo dài.
Ngành công nghiệp khai thác, chế biến và kinh than luôn là thế mạnh chủ lực của Quảng Ninh, song đi đôi với nó, công tác bảo vệ môi trường cũng cần được các đơn vị quan tâm và đề cao hơn nưa. Ngoài thực hiện các công trình bảo vệ môi trường như nạo vét suối, cải tạo các kênh tiêu, thoát lũ, trồng cây, cải tạo cảnh quan môi trường bãi thải… thì các đơn vị ngành than cần đầu tư công nghệ xử lý nước thải, có biện pháp giảm bụi và ô nhiễm từ các bãi thải; quy hoạch và xây dựng thệ thống đường giao thông chuyên dụng bằng đường tải ống thay cho vận chuyển bằng ô tô; xử lý chống bụi ở các khu vực sàng tuyển…
Trong quá trình phát triển hiện nay, vấn đề môi trường luôn là vấn đề xã hội nóng bỏng đòi hỏi ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường không chỉ của riêng đơn vị, cá nhân nào mà đòi hỏi sự vào cuộc của toàn xã hội. Cùng với những biện pháp quyết liệt của tỉnh và sự chung tay của các ngành, các cấp và nhân dân, chất lượng môi trường của tỉnh Quảng Ninh sẽ ngày càng được cải thiện.
