Ba Chẽ có 9 dân tộc anh em với hơn 15.700 người dân tộc thiểu số, chiếm 78,20% dân số. Với đông đảo bà con dân tộc thiểu số như vậy, huyện xác định việc phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng người dân tộc thiểu số là rất cần thiết...
Chỉ cách đây vài năm, nhiều thôn, bản ở Ba Chẽ đời sống kinh tế của bà con còn gặp nhiều khó khăn, đường liên thôn, liên bản nhỏ hẹp cần mở rộng, nhiều thôn chưa có nhà văn hoá, nhiều hộ nghèo do chưa biết áp dụng KHKT vào phát triển sản xuất. Từ chỗ được quan tâm đề cao vai trò, những người có uy tín trong cộng đồng người dân tộc thiểu số đã tích cực đi đầu thực hiện các chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước trong phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới và vận động bà con làm theo. Trong sản xuất nông nghiệp, người có uy tín đã tuyên truyền vận động bà con thâm canh tăng vụ, áp dụng tiến bộ KHKT đưa giống lúa mới có năng suất cao vào sản xuất, phát triển các mô hình nuôi gà địa phương, ngan đen… đáp ứng nhu cầu thị trường, nhiều hộ cho thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm. Trong sản xuất lâm nghiệp, họ đã tuyên truyền vận động nhân dân trồng cây keo, sa mộc, thông lấy nhựa, quế, ba kích, nuôi ong lấy mật, đồng thời xây dựng một số mô hình kinh tế như trồng thanh long ruột đỏ, mía tím, nấm linh chi, tre mai..., qua đó góp phần tạo việc làm cho hàng trăm lao động với thu nhập ổn định. Tiêu biểu cho mô hình này là người có uy tín các xã Đồn Đạc, Thanh Sơn, Nam Sơn, Lương Mông.
Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, chỉ riêng năm 2014, người có uy tín toàn huyện đã vận động các hộ gia đình, con cháu, dòng họ, hộ dân ở các khu dân cư hiến hơn 3.500m2 đất nông nghiệp, lâm nghiệp để xây dựng đường giao thông nông thôn. Họ cũng tích cực vận động nhân dân xoá bỏ các tập tục lạc hậu, tuyên truyền cho người dân giữ gìn vệ sinh môi trường, tham gia vệ sinh đường thôn ngõ xóm, chuồng trại, nạo vét cống rãnh, thu gom rác thải.
Ở thôn Xóm Đình, xã Đạp Thanh nằm cách xa trung tâm huyện khoảng 20km, bà con đều nhắc đến ông Đinh Văn Điều là người có uy tín trong cộng đồng. Trước xây dựng nông thôn mới, thôn Xóm Đình có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn 70%, bà con mỗi khi họp hành phải ngồi nhờ trường học, lại thêm đường sá khó khăn, rất vất vả cho chuyện đi lại. Ông Điều đã vận động 3 hộ ở Xóm Đình hiến 400m2 đất để xây dựng nhà văn hoá. Từ đó bà con năng đi họp thôn hơn. Nhà văn hoá còn là nơi để thôn, xã tuyên truyền cho bà con tích cực xây dựng nông thôn mới, nơi bà con tham gia các lớp tập huấn KHKT để áp dụng trong sản xuất nông nghiệp. Nhờ làm ăn tốt, nhiều hộ đã thoát nghèo, hiện nay thôn Xóm Đình chỉ còn 1 hộ nghèo, thôn phấn đấu trong năm nay sẽ không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo.
Bà Chíu Thị Hai, thôn Nà Làng, xã Đồn Đạc cũng là một tấm gương người có uy tín tiêu biểu. Thôn Nà Làng có gần 2km đường liên thôn dẫn vào phân hiệu trường mầm non, nhà văn hoá thôn rất xấu. Bà Hai tích cực vận động người dân hiến hàng nghìn m2 đất, hiến hàng trăm ngày công lao động làm đường. Vậy là hiện nay, người dân Nà Làng rất vui mừng vì có đường mới, không sợ lầy lội ngày mưa. Bà Hai còn là tấm gương điển hình về sản xuất giỏi ở thôn, bà cũng rất tích cực chuyển giao cho người dân trong thôn biết các kinh nghiệm làm ăn của mình, để phát triển mô hình nuôi ngan đen, mô hình này đã đem lại thu nhập ổn định cho nhiều gia đình trong thôn.
Đó là 2 trong số gần trăm người có uy tín ở huyện Ba Chẽ có những việc làm tích cực với cộng đồng. Ngoài việc giúp người dân phát triển sản xuất, họ còn thể hiện rõ vai trò gương mẫu vận động nhân dân các dân tộc tích cực tham gia các phong trào bảo vệ ANTT tại các thôn, bản. Họ thường xuyên quan tâm nắm tình hình biến đổi nhân khẩu, hộ khẩu tạm trú, tạm vắng trên địa bàn, vận động nhân dân thường xuyên cảnh giác với các hiện tượng nghi vấn để kịp thời báo với chính quyền, lực lượng công an. Nhiều người có uy tín là bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng ban công tác mặt trận, chi hội trưởng phụ nữ thôn, khu phố tham gia các tổ hoà giải, tổ tự quản tuyên truyền cho nhân dân thực hiện tốt các phong trào “Toàn dân tham gia phòng ngừa, phát hiện, tố giác tội phạm và tệ nạn xã hội”, “Quản lý giáo dục người phạm tội tại gia đình và cộng đồng dân cư”, “Quản lý giáo dục thanh thiếu niên chậm tiến, vận động người phạm tội ra đầu thú”, “Chấp hành nghiêm chỉnh Luật Giao thông”.
Đồng thời, người có uy tín tích cực tham gia các mô hình “Tổ nhân dân tự quản ANTT” ở các thôn, bản. Trong năm qua, người có uy tín ở Ba Chẽ đã cung cấp cho công an 50 nguồn tin có giá trị phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, tệ nạn xã hội, các vụ vận chuyển lâm sản trái phép trên địa bàn huyện, tham gia hoà giải 28 vụ việc tranh chấp mâu thuẫn, khiếu kiện trong thôn bản. Họ còn tuyên truyền đấu tranh ngăn chặn các hoạt động tà đạo, mê tín dị đoan trái phép, góp phần vào công tác giữ gìn ANTT trên địa bàn.
Trong các cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá khu dân cư”, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, người có uy tín giữ vai trò là hạt nhân đoàn kết, tích cực tham gia giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp xung đột trong cộng đồng dân cư. Đồng thời, họ giáo dục con cháu trong gia đình, dòng họ từ bỏ các tập tục lạc hậu trong ma chay, cưới hỏi, tảo hôn và vận động các cặp vợ chồng đang tuổi sinh đẻ thực hiện kế hoạch hoá gia đình, không sinh con thứ 3. Người có uy tín còn tích cực tham gia bảo tồn và phát huy các bản sắc văn hoá dân tộc như duy trì các lễ cấp sắc, lễ hội lồng tồng, lễ hội đình Làng Dạ vào dịp đầu xuân, đã thu hút nhiều người tham gia tạo không khí vui tươi trong đồng bào dân tộc thiểu số, tràn đầy sắc xuân vào dịp tết trên địa bàn huyện Ba Chẽ.
Anh Vũ
