Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006 (tiền thân là Nông trường Quốc doanh Đông Triều), được giao nhiệm vụ sản xuất và bảo tồn giống lợn Móng Cái, phát triển cây nông nghiệp và trồng rừng trên diện tích trên 800ha, ở 3 xã Bình Khê, An Sinh và Tràng Lương (Đông Triều). Được giao quản lý một diện tích đất đai tương đối lớn nhưng nhiều năm nay việc quản lý và sử dụng đất của Công ty đã xảy ra rất nhiều sai phạm.
Xây nhà ở trên đất sản xuất
Khu trung tâm Trại Lợn (xã Bình Khê) khu vực đất sản xuất thuộc Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006 quản lý, nơi con đường liên xã 186 trải nhựa khá rộng cắt ngang qua diện tích đất sản xuất của Công ty, khiến cho nhiều phần diện tích ở đây nghiễm nhiên bám mặt đường. Có lẽ cũng bởi vậy nên trên các diện tích bám mặt đường này đã có một số hộ dân xây dựng nhà ở khá vững chãi và hệ thống công trình phụ trợ được đầu tư hoàn thiện. Theo quy hoạch thì diện tích được giao này Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006 phải thực hiện trồng lúa và cây ngắn ngày thế nhưng phần lớn diện tích giao khoán ở đây là theo phương thức chia lô xây nhà để ở. Qua quan sát của chúng tôi thấy mỗi nhà có chiều rộng bám mặt đường từ 8-10m, sâu 40-50m (phía sau sát công trình thuỷ lợi) và các nhà được xây dựng khá sát nhau.
Trao đổi về việc này, anh Nguyễn Văn Khiêm, cán bộ xã Bình Khê cho biết: Những ngôi nhà trên về danh nghĩa là lán trại để trông nom ruộng, vườn sản xuất, thế nhưng thực chất họ đều xây dựng thành nhà ở. Bởi diện tích đất giao khoán sản xuất ở đây rất nhỏ; hầu như các hộ không chú trọng việc trồng trọt, cấy hái, ngoài ra mọi sinh hoạt của các thành viên trong gia đình đều diễn ra trong ngôi nhà này thì việc coi đây là các công trình lán, trại chỉ là hình thức. Chính vì vậy, hiện nay việc quản lý của chính quyền địa phương cũng gặp nhiều khó khăn.
Không chỉ ở khu vực Trại Lợn nói trên mà nhiều diện tích giao khoán khác của Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006 tại 2 xã An Sinh và Tràng Lương cũng diễn ra tình trạng tương tự. Rất nhiều công trình kiến trúc nhà ở đã được xây dựng trên phần đất giao khoán sản xuất, trong đó có những ngôi nhà cao tầng, diện tích hàng trăm m2. Đơn cử như đoạn dọc Cống Cao; cánh đồng Nhân Phước - Triều Bình (vị trí giáp Điểm giao dịch Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn); thôn Trại Thông (xung quanh trụ sở công ty)... một số thôn của xã An Sinh và Tràng Lương. Theo kết quả kiểm tra của Sở Tài nguyên và Môi trường mới đây, đã có 226 hộ gia đình xây dựng nhà ở trên đất giao khoán của Công ty. Trong đó trên địa bàn xã Tràng Lương có 16 nhà; xã An Sinh có 63 nhà; xã Bình Khê, nơi đặt trụ sở chính của Công ty có số hộ vi phạm lớn nhất với 147 công trình. Nếu chỉ tính từ năm 2006, tức là sau cổ phần hoá thì Công ty đã để xảy ra 14 trường hợp vi phạm, trong đó 4 hộ tại xã An Sinh, 10 hộ tại xã Bình Khê.
Mỗi năm chỉ lãi 50 triệu đồng...?
Theo báo cáo của Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006, sau 6 năm cổ phần hoá, Công ty đạt lợi nhuận trước thuế trên 5,8 tỷ đồng, bình quân mỗi năm đạt 830 triệu đồng. Tuy nhiên, theo con số thống kê của huyện Đông Triều, mỗi năm, trừ các khoản chi phí hoạt động và thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, Công ty chỉ thực sự thu lãi 50 triệu đồng, như vậy trong 6 năm đạt tổng lãi 300 triệu đồng... Anh Nguyễn Văn Tú, cán bộ Phòng Thanh tra (Sở Tài nguyên và Môi trường) khẳng định: Thực hư việc lãi lỗ của Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006 phải nhờ đến kiểm toán độc lập mới rõ được. Thế nhưng thực trạng khó khăn của Công ty là có thật. Điều này thể hiện ở năm 2009 và năm 2011, Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006 phải xin miễn tiền sử dụng đất nông nghiệp và thuế sử dụng đất nông nghiệp. Thống kê của Chi cục thuế Đông Triều cho thấy, Công ty không thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất nông nghiệp vào 2 năm này. Bên cạnh đó, theo phản ánh của xã Bình Khê, năm 2012, Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006 còn để tình trạng đất hoang, không sản xuất.
Thực tế hiện Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006 đang quản lý diện tích đất nông, lâm nghiệp trên 813ha, thế nhưng lao động trong biên chế rất thấp, chỉ 77 người, còn lại là lao động nhận khoán rất lớn, 930 người với tổng diện tích gần 400ha, trong đó 810 người là lao động nghỉ hưu, 120 là dân tại địa phương. Diện tích đất Công ty tự tổ chức sản xuất chỉ đạt 257,7ha, chủ yếu là trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng; nguồn thu từ khoản này cũng không lớn. Mới đây Công ty đã liên kết với một đơn vị khác trồng cây dược phẩm, tuy nhiên, việc này mới được khởi động, chưa mang lại nguồn thu. Thực tế từ nhiều năm nay doanh thu của Công ty chủ yếu dựa vào việc thu phần trăm của các hộ nhận khoán. Cụ thể Công ty thu của các hộ nhận khoán đất trồng cây ăn quả ở mức 7% khối lượng sản phẩm và phần thuế sử dụng đất nông nghiệp; thu của đối tượng khoán đất trồng cây hàng năm với mức 23,92 tạ thóc/ha/năm, mức khá cao so với hiệu quả và năng suất nông nghiệp trung bình của tỉnh. Riêng mức thu của đối tượng khoán đất trồng cây hàng năm so với năng suất lúa bình quân của tỉnh năm 2012, theo tính toán của cơ quan chuyên môn bằng 24,6%, mức rất cao, gây khó khăn cho các hộ nhận khoán trực tiếp sản xuất. Trong khi hiện nông dân nói chung đã và đang được hưởng nhiều chính sách miễn giảm trong sản xuất nông nghiệp thì người nhận khoán của Công ty không được tách thuế nông nghiệp và miễn phí thuỷ lợi, ngoài ra còn nhận được rất ít sự hỗ trợ từ phía Công ty. Đây có thể nói là thiệt thòi cho đối tượng lao động nhận giao khoán của công ty.
Sai phạm trong quản lý, sử dụng đất, hiệu quả sản xuất kinh doanh của Công ty CP Giống vật nuôi và Cây trồng Đông Triều 2006 đã rất rõ, gây bức xúc cho người dân địa phương, gây khó cho sự quản lý của chính quyền.
Việt Hoa
Bài 2: Cần xử lý dứt điểm
