Đến khu dân cư cạnh Khu công nghiệp (KCN) Hải Yên (phường Hải Yên, TP Móng Cái) vào những ngày hè oi ức này, chúng tôi cảm thấy tức ngực vì mùi hôi thối bốc lên từ dòng nước xả thải đen kịt của các nhà máy trong KCN này. Ngoài phải ngửi mùi hôi thối, người dân còn bị thiệt hại đủ đường: nuôi cá cá chết, trồng lúa không được thu hoạch, giếng nước bị ô nhiễm, người mắc nhiều bệnh tật...
Nỗi khổ người dân cạnh KCN
Người cung cấp thông tin và dẫn chúng tôi đi quanh khu dân cư là ông Bùi Đức Thuận, Trưởng khu phố 2 phường Hải Yên, Đại biểu HĐND phường. Đứng trên con kênh giáp ranh giữa KCN và khu dân cư, chúng tôi thấy dòng nước đen kịt từ một bể chứa nước (bể này được đào trên một đám đất và lót bạt) trong KCN liên tục chảy ra kênh. Dòng kênh chứa đầy nước có màu đen đậm đặc, hôi thối khiến tôi và các đồng nghiệp khác cảm giác tức ngực. Cỏ cây ven kênh chết khô, chứng tỏ dòng nước này rất độc hại. Ông Thuận cho biết, từ khi các nhà máy chế biến thực phẩm đông lạnh (chân gà) trong KCN hoạt động khoảng từ cuối năm 2011, nguồn nước thải ô nhiễm này bắt đầu phát sinh làm khốn khổ các gia đình xung quanh. “Nhân dân sống gần đây khổ lắm các nhà báo ạ, mùi hôi thối nồng nặc suốt ngày đêm, nhất là những khi tiết trời oi bức và khi có mưa. Nước bẩn ngấm vào các ao đầm của nhân dân làm cá tôm bị chết. Những ruộng lúa gần khu xả thải giờ không canh tác được vì nông dân cứ bước xuống đồng là ngứa ran chân tay. Trước đây, kênh nước từ trong KCN còn chảy cả vào mương thuỷ lợi nội đồng của nhân dân”, ông Thuận kể với chúng tôi như vậy.
Biết có nhà báo về, nhiều người dân kéo đến để phản ánh thêm với chúng tôi về nỗi khốn khổ bấy lâu nay của họ. Anh Nguyễn Văn Thực (khu 3, phường Hải Yên) kể: Hồi tháng 3 vừa rồi, nước thải từ KCN xả ra nhiều quá ngấm vào ao đầm của nhiều nhà dân. Ao cá nhà tôi rộng hơn ngàn m2 đang nuôi cá rô phi bỗng dưng cá chết nổi phềnh trắng ao. Một số nhà khác như gia đình anh Nguyễn Văn Thuỷ, bác Nguyễn Văn Đan… cũng bị thiệt hại như vậy. Giếng nước nhà tôi giờ không sử dụng được nữa do ô nhiễm, cả tháng nay nhà tôi phải đi mua nước sinh hoạt rồi. Có lần trâu của một gia đình uống phải nguồn nước độc này liền lăn quay ra chết, thế là trâu bò của các gia đình trong khu phải di tản đi nơi khác. Chị Lê Thị Gái, một người dân gần KCN cho biết thêm rằng người nhà chị dùng nguồn nước sinh hoạt giờ cứ bị ngứa. Bản thân chị trước không sao, từ khi ngửi nhiều mùi hôi thối đâm ra ho và nhức đầu thường xuyên…
Ông Bùi Đức Thuận, Trưởng khu phố 2 phường Hải Yên, cho biết: Chúng tôi thấy tỉnh đang tăng cường xúc tiến đầu tư nên tăng cường vận động không để nhân dân khiếu kiện nhằm góp sức cùng tỉnh thu hút đầu tư vào các KCN, trong đó có KCN Hải Yên. Nói gì thì nói, thu hút đầu tư cũng là nhằm thúc đẩy phát triển KT-XH, nâng cao đời sống nhân dân. Chúng tôi yêu cầu Ban quản lý KCN Hải Yên phải tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và tôn trọng nhân dân, không gây ô nhiễm môi trường nữa.
Ban quản lý KCN tắc trách
Các hộ dân ở khu 2, khu 3 phường Hải Yên đã viết đơn gửi và thêm nhiều lần kiến nghị với chính quyền phường về việc này. Phường Hải Yên đã kiểm tra và phản ánh lên chính quyền TP Móng Cái. Làm việc với chính quyền phường, đồng chí Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND phường khẳng định tình hình đúng như chúng tôi tìm hiểu. Cụ thể là, chính quyền phường đã 3 lần kiểm tra thực tế ở KCN. Kết quả cho thấy, từ tháng 10-2011, tại KCN, các nhà máy đã đưa dây chuyền sản xuất chế biến thực phẩm vào sản xuất nhưng chưa có hệ thống chứa nước thải và xử lý nước thải sản xuất. Nước sản xuất trực tiếp xả thải ra kênh N8 có màu đen đậm đặc, bốc mùi hôi thối gây ô nhiễm môi trường, làm ảnh hưởng đến sức khoẻ và sản xuất, chăn nuôi của nhân dân khu 2, khu 3 của phường. UBND phường đã yêu cầu KCN có biện pháp cấp bách xử lý ô nhiễm môi trường tuyến kênh N8 vì ảnh hưởng đến sản xuất và sức khoẻ của nhân dân. Phường cũng đã chỉ đạo các bộ phận chức năng vận động nhân dân khắc phục sự cố, không khiếu kiện đông người.
Thế nhưng, đáp lại sự bao dung của chính quyền và người dân là sự thờ ơ, thậm chí là phớt lờ của Ban Quản lý KCN Hải Yên. Làm việc với anh Vũ Tiến Nam, Phó Ban Quản lý KCN Hải Yên ngày 9-4-2012, anh Nam khẳng định KCN đã có biện pháp là đào hố chứa nước và dùng máy để sục và hoá chất để xử lý nguồn nước thải. “Nước thải đã được xử lý cả màu và mùi, cá vẫn sống được”, anh Nam nhấn mạnh. Tuy nhiên, Phó Ban Quản lý KCN Hải Yên cũng hứa là KCN sẽ tiếp tục có biện pháp khắc phục và 19-5-2012 sẽ khởi công công trình xử lý nước thải tập trung tại KCN. Thế nhưng, sau gần hai tháng trở lại, chúng tôi thấy tình hình chẳng có gì thay đổi. Các nhà máy chế biến chân gà trong KCN vẫn cứ hoạt động. Nước thải từ KCN vẫn cứ được xả thải ra kênh và khu dân cư, cánh đồng ven KCN. Nhân dân vẫn phải chịu ô nhiễm môi trường nước, môi trường không khí. Mùi hôi thối vẫn nồng nặc ở các khu dân cư ven KCN. Thêm nhiều nhà có giếng nước không còn dùng được do bị nhiễm bẩn. Lần này thì anh Vũ Tiến Nam, Phó Ban Quản lý KCN Hải Yên giải thích là các nhà máy trong KCN đang hoạt động bởi phải chế biến nốt số thực phẩm đã nhập về. Đáp lại câu hỏi của chúng tôi rằng Ban Quản lý KCN không quan tâm gì đến đề nghị của dân, không biết dân đang sống khổ sở thế nào hay sao, anh Nam cho rằng “dân kêu thì cứ kêu, ở đâu mà chả thế”.
Đỗ Ngọc Hà
(Bài 2: Nhiều vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường)
