Thực hiện thắng lợi “Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2050”, cụ thể hoá thành các mục tiêu, chỉ tiêu, các nhiệm vụ trọng tâm được coi là mục tiêu chiến lược, là quyết tâm chính trị của tỉnh, phấn đấu xây dựng Quảng Ninh phát triển bền vững.
Từ thực trạng tăng trưởng “nâu”
Dưới sự điều hành của Chính phủ, thời gian qua Quảng Ninh đã đạt được một số kết quả quan trọng: Xây dựng một xã hội có nhiều tiến bộ; an ninh quốc phòng được giữ vững; hội nhập quốc tế sâu rộng. Về kinh tế, tăng trưởng GDP trung bình ba năm 2011-2013 đạt gần 9%; GDP bình quân đầu người năm 2013 tăng 1,6 lần so với năm 2010; năm 2014, tốc độ tăng trưởng kinh tế tăng trên 8% so với cùng kỳ - Đây là mức tăng khá so với bình quân cả nước và một số địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm.
| Trong tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam, việc lựa chọn và thực hiện tăng trưởng xanh cũng đang trở thành con đường tất yếu trong định hướng phát triển bền vững mà Ðảng và Nhà nước ta đã xác định. Từ định hướng này, Quảng Ninh đang nỗ lực hiện thực hoá chiến lược tăng trưởng xanh. Mục tiêu đến năm 2020, Quảng Ninh trở thành tỉnh dịch vụ, công nghiệp hiện đại, giữ vai trò là một trong những đầu tàu kinh tế của miền Bắc, là địa phương đi đầu trong cả nước đổi mới mô hình tăng trưởng. |
Tuy nhiên, trong quá trình phát triển hiện Quảng Ninh còn đang phải đối mặt với một số thách thức lớn. Là một tỉnh công nghiệp - trong đó tập trung hầu hết các cơ sở khai thác khoáng sản, than đá, làm ra sản lượng than chiếm tới trên dưới 90% sản lượng cả nước, cộng với các ngành công nghiệp khác như sản xuất vật liệu xây dựng, nhiệt điện, cơ khí, đóng tàu cùng với tốc độ đô thị hoá mạnh... đã tạo ra áp lực lớn đối với vấn đề môi trường sinh thái. Theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 243 mỏ và điểm quặng của 33 loại khoáng sản thuộc 6 nhóm khác nhau. Sản lượng nguyên khai một năm các loại khoáng sản như than đạt trên 40 triệu tấn, vật liệu xây dựng trên 1,4 triệu m3, đá vôi xi măng trên 6,5 triệu tấn, sét xi măng trên 1,3 triệu tấn... Điều này vừa là thế mạnh để Quảng Ninh là tỉnh đứng đầu cả nước về công nghiệp khai khoáng nhưng cũng để lại cho Quảng Ninh những tổn hại to lớn về môi trường sinh thái. Bên cạnh đó, tài nguyên khoáng sản là hữu hạn và không tái tạo sẽ cạn kiệt dần cùng quá trình khai thác nên rất cần được khai thác một cách tiết kiệm, hiệu quả.
Do hậu quả từ việc tăng trưởng “nâu” của nhiều năm trước, hiện tỉnh đang phải nỗ lực giải quyết hàng loạt các mâu thuẫn trong quá trình phát triển như: Mâu thuẫn giữa việc phát triển công nghiệp (khai thác than, xi măng, nhiệt điện) với phát triển du lịch, dịch vụ (hàng năm đón từ 7-8 triệu khách du lịch) trên cùng một địa bàn và thách thức giữa phát triển công nghiệp hoá và đô thị hoá nhanh (tỷ lệ đô thị hoá cao 55%) với giải quyết vấn đề môi trường sống; thách thức giữa phát triển bền vững trước những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và nước biển dâng cao (Quảng Ninh có 9 huyện, thị xã, thành phố ven biển, trong đó có 8 xã dưới mực nước biển).
Đến xây dựng chiến lược phát triển mới
Do đó đối với Quảng Ninh, việc đổi mới mô hình tăng trưởng là yêu cầu cấp bách xuất phát từ tình hình thực trạng hiện nay. Thực hiện “Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2050” đã được Thủ tướng chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1393/QĐ-TTg ngày 25-9-2012, tỉnh Quảng Ninh đã cụ thể hoá giải pháp thực hiện của Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh; gắn nhiệm vụ triển khai thực hiện Chiến lược với quá trình xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, có mục tiêu, chỉ tiêu, các nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu để các cấp, các ngành và toàn thể nhân dân tập trung thực hiện.
Từ năm 2012, Quảng Ninh đã xác định mục tiêu phát triển kinh tế là chuyển từ tăng trưởng “nóng” sang tăng trưởng “xanh”, từ tăng trưởng chưa bền vững sang tăng trưởng bền vững, từ phát triển theo bề rộng sang phát triển theo chiều sâu. Đây là sự cụ thể hoá Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng, Kết luận Hội nghị Trung ương lần thứ ba và Nghị quyết số 13/NQ-TƯ tại Hội nghị Trung ương lần thứ tư. Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2012 và qua nhiều cuộc làm việc với các Bộ, ngành T.Ư, các chuyên gia, nhà khoa học đều khẳng định, Quảng Ninh có vị trí địa chính trị, kinh tế đặc biệt, có cơ hội lớn để phát triển kinh tế toàn diện, hiện đại, đa dạng, phong phú; có khả năng hội nhập quốc tế sâu rộng, nhất là hội nhập với khu vực Đông Bắc Á, Đông Nam Á. Bên cạnh đó, nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp, kỳ vĩ như Vịnh Hạ Long, Vịnh Bái Tử Long… cùng các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh đã được công nhận, Quảng Ninh có điều kiện lớn để phát triển du lịch và hướng đến phát triển ngành công nghiệp giải trí.
Đặc biệt, vừa qua Quảng Ninh đã ban hành kế hoạch về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014-2020, hướng đến mục tiêu: Phát triển kinh tế nhanh, bền vững; chuyển dịch và tăng tốc độ phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp “xanh”; kiểm soát ô nhiễm môi trường; nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu; hướng đến một nền kinh tế các-bon thấp, giảm phát thải và tăng lượng hấp thụ khí nhà kính. Phấn đấu đến năm 2020, Quảng Ninh trở thành tỉnh dịch vụ, công nghiệp hiện đại, giữ vai trò là một trong những đầu tàu kinh tế của miền Bắc, là một trong những địa phương đi đầu trong cả nước đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh”, tạo nền tảng vững chắc để Quảng Ninh phát triển nhảy vọt, toàn diện sau năm 2020, từ đó góp phần đảm bảo an sinh xã hội, phát huy tối đa bản sắc văn hoá dân tộc. Theo đó, tỉnh sẽ nỗ lực thực hiện giảm cường độ phát thải khí nhà kính từ 8-10% (so với năm 2010); giảm lượng phát thải khí nhà kính trong các hoạt động năng lượng khoảng 10-20% so với phương án phát triển bình thường; tăng tỷ lệ che phủ rừng đạt 55%; tỷ lệ khu công nghiệp, cụm công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt yêu cầu đạt 100%; tỷ lệ đầu tư phát triển các ngành nghề hỗ trợ bảo vệ môi trường và làm giàu nguồn tài nguyên thiên nhiên đóng góp 3-4% GDP...
Việc chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng “nóng” sang phát triển theo mô hình “kinh tế xanh, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững” là phù hợp với định hướng, bước đi hiện nay của Quảng Ninh. Đây cũng được xem là mục tiêu chiến lược, là quyết tâm chính trị của tỉnh, phấn đấu xây dựng Quảng Ninh phát triển bền vững.
Lê Hải - Đặng Nhung
Bài 2: Hiện thực hoá mô hình tăng trưởng
