Mặc dù đã góp phần đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của người dân, nhưng giữa các trường ngoài công lập đang có khoảng cách khá lớn về quy mô tuyển sinh, chất lượng đào tạo. Làm thế nào để các trường ngoài công lập phát triển đồng đều, chất lượng cao là câu hỏi lớn đặt ra cho ngành Giáo dục tỉnh.
Vẫn còn nhiều khó khăn
Bên cạnh những trường có nhiều chuyển biến tích cực, trên địa bàn tỉnh vẫn còn một vài trường ngoài công lập chưa chịu “chuyển mình” nên gặp phải rất nhiều khó khăn. Do chưa bắt đúng “mạch” nhu cầu giáo dục của xã hội, những trường tư này vẫn đang loay hoay và chưa thực sự chủ động trong việc tuyển sinh, cơ sở vật chất không được đầu tư nên bị xuống cấp. Đội ngũ giáo viên cũng chưa yên tâm với công việc do chế độ, chính sách còn hạn chế. Điển hình là các trường: THPT Hạ Long (TP Hạ Long); THPT Lê Lợi (huyện Đầm Hà); THCS&THPT Trần Khánh Dư (huyện Vân Đồn); THPT Hùng Vương (TP Cẩm Phả)...
Đáng chú ý nhất là Trường THCS&THPT Trần Khánh Dư (huyện Vân Đồn). Sau nhiều lần bị ngừng tuyển sinh, hiện trường chỉ có 45 học sinh lớp 12 đang theo học, với 3 giáo viên cơ hữu, còn lại là giáo viên thỉnh giảng. Cơ sở vật chất của ngôi trường này đang bị xuống cấp nghiêm trọng, nhiều phòng học bụi bặm, cũ đi nhiều do bị bỏ không. Ông Hoàng Đức Trung, lãnh đạo Trường THCS&THPT Trần Khánh Dư, cho biết: Thời điểm cách đây gần 10 năm, trường có 20 cán bộ, giáo viên, nhân viên cơ hữu. Nhưng do gặp nhiều khó khăn về địa điểm, nguồn lực tài chính cũng như việc tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ của nhà nước, nên trường không thể thu hút được học sinh. Vì thế, kết thúc năm học này, trường sẽ dừng hoạt động.
Một trường ngoài công lập nữa cũng đang gặp khá nhiều khó khăn về tuyển sinh là Trường THPT Hạ Long (phường Cao Xanh, TP Hạ Long). Nguyên nhân là do trường nằm ở vị trí không thuận lợi, hay bị tắc nghẽn giao thông giờ tan tầm và không tiện đón xe bus. Đồng thời, địa bàn tuyển sinh của trường cũng khá hẹp bởi nằm gần Trường THPT Ngô Quyền và Trường Đoàn Thị Điểm Hạ Long, là những trường có chất lượng tốt. Những năm qua, trường vẫn tồn tại được là do đào tạo văn hóa cho khoảng 30-40 học sinh Trường TDTT của tỉnh. Tuy nhiên, dự kiến hết học kỳ I năm học 2019-2020, khi Trường TDTT tỉnh chuyển cơ sở sang Đại Yên, chắc chắn vấn đề về tuyển sinh tại đây sẽ gặp nhiều khó khăn hơn nữa.
Ông Ngô Văn Hợi, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT, cho biết: Bên cạnh những lý do về nguồn lực tài chính hạn chế, địa điểm, địa bàn hẹp, không thuận lợi, một số trường ngoài công lập đang gặp khó trong tuyển sinh là vì chưa chịu chuyển động theo hướng nâng cao chất lượng. Các trường tư thục muốn tồn tại được phải có yếu tố mới về chương trình, phương pháp giáo dục...
Phát triển phải dựa vào nội lực
Ngoài các cơ chế, chính sách của Trung ương, nhiều năm qua, Quảng Ninh đã có không ít cơ chế, chính sách đặc thù, giúp hệ thống giáo dục ngoài công lập phát triển mạnh mẽ, như: Hỗ trợ giải phóng mặt bằng xây dựng trường, hỗ trợ hạ tầng điện, nước, giao thông ngoài tường rào; phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh; hỗ trợ học phí, tiền ăn, ở bán trú cho một số đối tượng học sinh; đào tạo cán bộ quản lý, giáo viên... Hiện có 8 đối tượng học sinh thuộc các trường ngoài công lập được hỗ trợ học phí: Học sinh là con người có công, con đối tượng chính sách có hoàn cảnh khó khăn hoặc gia đình thường trú ở vùng đặc thù... Mức hỗ trợ là 40% mức lương cơ sở/học sinh/tháng (cao hơn từ 5-20 lần so với chính sách hỗ trợ học phí theo quy định của Chính phủ). Hằng năm, toàn tỉnh có trên 800 học sinh các trường dân lập được hưởng chính sách hỗ trợ với tổng kinh phí trên 4 tỷ đồng.
Cùng với đó, để gỡ khó về tuyển sinh cho các trường ngoài công lập, tỉnh quy định rõ tổng chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập ở địa bàn có trường ngoài công lập không vượt quá 50% số học sinh tốt nghiệp THCS trên địa bàn. Đồng thời, không giới hạn vùng tuyển sinh đối với trường ngoài công lập. Các trường ngoài công lập được tự lựa chọn hình thức tuyển sinh, được tổ chức tuyển sinh trước và kết thúc tuyển sinh sau trường công lập; được bố trí học sinh/lớp cao hơn trường THPT công lập... Một số trường ngoài công lập còn được giao chỉ tiêu tuyển sinh công lập ở vùng không có trường công lập hoặc tuyển sinh ở các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, hải đảo (tỉnh hỗ trợ phần chênh lệch học phí giữa ngoài công lập và công lập cho các đối tượng này).
Tỉnh cũng quan tâm hỗ trợ đầu tư trang, thiết bị dạy học cho các trường ngoài công lập, từ năm 2012 đến nay là 34,6 tỷ đồng. Nhờ đó, về cơ bản, các trường ngoài công lập đều được hỗ trợ thiết bị, đồ dùng phục vụ dạy và học theo danh mục tối thiểu của Bộ GD&ĐT.
Mặc dù đã có sự hỗ trợ của tỉnh nhưng hoạt động của các trường ngoài công lập vẫn còn nhiều khó khăn về tuyển sinh, về cơ sở vật chất, về thu hút giáo viên... Những khó khăn trên một phần xuất phát từ điều kiện khách quan vì nhiều năm qua, các trường ngoài công lập tuyển sinh khó do xã hội có “định kiến” với trường tư, chuộng trường công. Mặt khác, do sự chênh lệch học phí với các trường công nên việc tuyển sinh của các trường ngoài công lập cũng hạn chế hơn...
Để hệ thống giáo dục ngoài công lập phát triển một cách bài bản và lâu dài, bên cạnh cần thêm các chủ trương, chính sách phù hợp từ các cơ quan quản lý, còn đòi hỏi sự chung tay đóng góp của các nguồn lực xã hội, trong đó có sự chủ động của chính các trường, nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển của nền giáo dục trong cơ chế thị trường. Nhiều ý kiến cho rằng, mỗi trường ngoài công lập phải dựa vào nội lực chính mình, bản sắc riêng để phát triển, chứ không nên trông chờ, ỷ lại vào các yếu tố bên ngoài.
Có thể thấy, phát triển giáo dục ngoài công lập đang giúp giáo dục công lập giảm tải học sinh, tiết kiệm cho ngân sách của tỉnh các khoản chi về giáo dục. Nhiều trường ngoài công lập được đầu tư cơ sở vật chất tốt, giáo trình giảng dạy theo chuẩn Bộ GD&ĐT, học sinh được tham gia nhiều hơn các tiết học ngoại khóa và giáo dục kỹ năng sống, rất đáng để phụ huynh tham khảo, lựa chọn đầu tư cho con em mình.
Lan Anh
[links()]
