Quảng Ninh xác định, tăng trưởng xanh sẽ được thực hiện dựa trên quá trình thay đổi mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế, chuyển đổi phương thức phát triển gắn chặt với việc thực hiện có hiệu quả 3 đột phá chiến lược là cải cách hành chính, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển kết cấu hạ tầng để dần giảm bớt việc dựa vào các yếu tố không bền vững như tài nguyên hữu hạn và tăng dần các yếu tố bền vững dựa vào vị trí địa chính trị, kinh tế tri thức, khoa học công nghệ, tiêu dùng, đầu tư, xuất khẩu, cảnh quan, văn hoá, truyền thống lịch sử và trí tuệ con người... để phát triển.
>>Bài 1: Tăng trưởng xanh - quyết tâm của Quảng Ninh
Những giải pháp trọng tâm
Khi xem xét các lợi thế so sánh và định hướng phát triển hiện tại, Quảng Ninh đã nhận thức được rằng định hướng tăng trưởng xanh có thể mang lại các cơ hội tăng trưởng mới cho các ngành kinh tế mũi nhọn và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Trong buổi toạ đàm do UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức giữa tháng 12-2012 với các chuyên gia kinh tế, hiệp hội, doanh nghiệp Nhật Bản với chủ đề “Tăng trưởng xanh và những giải pháp thu hút các nhà đầu tư Nhật Bản vào Quảng Ninh”, đồng chí Nguyễn Văn Đọc, Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: Nhận thức được tầm quan trọng của kinh tế xanh, Quảng Ninh đang và sẽ thực hiện tốt công tác lập, quản lý và thực hiện quy hoạch, trong đó có các loại quy hoạch quan trọng: Không gian kinh tế - xã hội, không gian đô thị và hạ tầng, tài nguyên thiên nhiên và đất đai, bảo vệ môi trường; đẩy mạnh xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ; cải thiện môi trường đầu tư; tập trung cải cách hành chính… để từng bước hình thành và phát triển kinh tế tri thức... Bảo vệ môi trường và phát triển xanh, Quảng Ninh đặt mục tiêu đạt các tiêu chí theo chiến lược tăng trưởng xanh của quốc gia. Tỷ lệ che phủ rừng tăng lên 53,5% vào năm 2015 và 55% vào năm 2020. Áp dụng hạn mức ô nhiễm không khí và nguồn nước đối với các khu du lịch và dân cư theo tiêu chuẩn châu Âu. Đến năm 2015 thu gom 90% chất thải rắn đô thị, 100% các khu công nghiệp, mỏ than, nhà máy, bệnh viện và trung tâm du lịch có hệ thống thu gom và xử lý nước thải. Đến năm 2020 trên 90% chất thải rắn sinh hoạt được thu gom xử lý; 100% khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung và 100% các cơ sở sản xuất mới xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn môi trường...
Để thực hiện tốt nội dung này, Quảng Ninh đã xây dựng đồng bộ các giải pháp thực hiện. Tỉnh đang nỗ lực phối hợp với ngành Than và các bộ, ngành để khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường do khai thác tài nguyên khoáng sản và phát triển đô thị nóng để lại, xây dựng lộ trình báo cáo Chỉnh phủ di dời các nhà máy gây ô nhiễm môi trường, đồng thời điều chỉnh quy hoạch các nhà máy nhiệt điện, xi măng theo hướng ra xa khu vực đông dân cư. Tập trung phát triển kinh tế biển và nông nghiệp theo hướng công nghệ cao. Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn gắn với các vùng sản xuất rau, hoa, quả, cây cảnh... tập trung.
Trong đó, tỉnh đã đặc biệt chú trọng tới các giải pháp mang tính trọng tâm, trọng điểm như: Thực hiện tốt công tác xây dựng và triển khai quy hoạch để làm nền tảng cho tăng trưởng xanh, trong đó có 7 loại quy hoạch quan trọng là: Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; Quy hoạch về đô thị và hạ tầng; Quy hoạch sử dụng đất đai; Quy hoạch về phát triển khoa học công nghệ; Quy hoạch đào tạo phát triển nguồn nhân lực; Quy hoạch bảo vệ môi trường; Quy hoạch phát triển du lịch (các quy hoạch trên đã được xây dựng với sự hợp tác của tư vấn hàng đầu quốc tế). Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là phục vụ tăng trưởng xanh (trong các ngành kinh tế biển, thương mại, du lịch, nông nghiệp sinh thái...); xây dựng cơ chế chính sách để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao; thu hút các nguồn vốn đầu tư nước ngoài xây dựng các cơ sở đào tạo chất lượng cao, đa ngành tại Quảng Ninh.
Cơ hội tăng trưởng mới
Hiện nay, Quảng Ninh có hơn 600 di tích danh thắng được xếp hạng, đặc biệt có di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long nên việc duy trì, phát triển công nghiệp khai khoáng sẽ phải đối mặt với thách thức và áp lực về bảo vệ môi trường sinh thái, mâu thuẫn xung đột với phát triển ngành du lịch, dịch vụ thương mại trong mục tiêu phát triển bền vững.
Theo đó, cơ cấu kinh tế của tỉnh đã có những chuyển dịch tích cực, tỷ trọng khu vực nông nghiệp giảm dần, khu vực công nghiệp, xây dựng và dịch vụ tăng nhanh và giữ vai trò chủ đạo. Môi trường đầu tư được cải thiện đáng kể, thu hút vốn đầu tư nước ngoài tăng mạnh trong những năm gần đây. Cùng với đó, tỉnh đang tích cực đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tinh giản bộ máy, biên chế; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức; xây dựng chính quyền điện tử và thành lập trung tâm phục vụ hành chính công; nâng cao hiệu quả ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ gắn với phát triển nguồn nhân lực; xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, tập trung nguồn lực xây dựng các công trình động lực nhất là hạ tầng giao thông, tạo sức lan toả. Trong đó, điển hình là công trình Bảo tàng, Thư viện hiện đại, Dự án đưa điện lưới ra huyện đảo Cô Tô, Dự án đường cao tốc Hạ Long - Hải Phòng, Sân bay Vân Đồn… Từ đó đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chỉ số phát triển con người (HDI) của tỉnh luôn nằm trong nhóm 5 địa phương cao nhất cả nước. Diện mạo nhiều vùng nông thôn thay đổi rõ rệt, tỷ lệ xã cơ bản đạt tiêu chuẩn nông thôn mới chiếm 25% của cả nước. Đặc biệt, tỉnh đã dành nguồn lực để đầu tư nghiên cứu, ứng dụng KH-CN phát triển các lĩnh vực, sản phẩm có thế mạnh và thu hút các dự án công nghệ cao. Tập trung cải thiện môi trường đầu tư, hướng đến ngoài các đối tác chiến lược đang kêu gọi đầu tư từ các địa bàn Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, EU; tập trung vào lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ xanh, sạch phục vụ phát triển xanh, tiêu dùng xanh; các lĩnh vực công nghiệp phụ trợ, du lịch, dịch vụ, văn hoá, vui chơi giải trí trên nền tảng công nghiệp sáng tạo được tổ chức sản xuất ở trình độ cao. Các dự án đầu tư theo hướng tăng trưởng xanh được kỳ vọng là sẽ tăng cường cơ hội phát triển cho tỉnh.
Điều này càng góp phần khẳng định quan điểm đúng đắn, xuyên suốt trong quá trình chuyển đổi từ “nâu” sang “xanh” của tỉnh Quảng Ninh là dựa vào nguồn lực bên trong là quyết định, chiến lược, cơ bản lâu dài và nguồn lực bên ngoài là quan trọng, đột phá. Lấy đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển kinh tế xanh; nhu cầu thị trường, các ngành mới nổi và tăng năng suất lao động làm định hướng. Đẩy mạnh huy động các nguồn lực, ngoài nguồn lực tài chính còn là nguồn lực con người, nguồn lực tinh thần, nguồn lực từ truyền thống văn hoá, lịch sử, nguồn lực từ sự tiến tới phá bỏ những quán tính cũ, thủ tục lạc hậu... Tập trung cải cách hành chính phục vụ phát triển xanh với trọng tâm là tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; xây dựng chính quyền điện tử và thành lập trung tâm dịch vụ hành chính công; triển khai đào tạo công dân điện tử. Tiếp tục rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính, thực hiện công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước, đảm bảo sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp…
Lê Hải - Đặng Nhung
Bài 3: Tiền đề cho mai sau
