Thời gian qua, Quảng Ninh đã chủ động thực hiện các giải pháp mở rộng liên kết hợp tác với các địa phương trong vùng. Tuy nhiên, theo đánh giá của tỉnh, việc liên kết này chủ yếu mới chỉ dừng ở các hợp tác song phương hoặc hợp tác ở các địa phương “vùng lõi”. Mục tiêu của tỉnh là phải tìm được giải pháp tổng thể trong liên kết vùng. Qua đó, thúc đẩy phát triển KT-XH của cả vùng, tạo ra những lợi thế cạnh tranh vượt trội so với các vùng kinh tế khác trong cả nước.
[links()]
Từ những bất cập…
Theo đánh giá của Bộ KH&ĐT, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ là khu vực sở hữu nhiều lợi thế nhất so với các vùng kinh tế trọng điểm của cả nước. Trong vùng có trụ sở các cơ quan trung ương, tập trung nhiều khu công nghiệp lớn, nhiều dự án, tập đoàn hàng đầu trong nước đang triển khai đầu tư. Tuy nhiên, liên kết Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ vẫn chưa tạo được sự lan tỏa và sức bật mạnh mẽ trong phát triển KT-XH của các địa phương và của cả vùng như kỳ vọng. Tình trạng mạnh ai, nấy làm đang diễn ra khá phổ biến. Các địa phương phần lớn chú trọng đầu tư, phát triển kết nối hạ tầng phục vụ cho chính sự phát triển của địa phương mình, trong khi việc đầu tư để kết nối hạ tầng với các địa phương khác còn hạn chế.
Việc hợp tác, liên kết trong sản xuất, kinh doanh giữa các doanh nghiệp thuộc các tỉnh trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ hiện đang duy trì ở cấp độ tự phát, theo sự điều tiết của thị trường, do đó thiếu tính định hướng và chưa bền vững, nhất là sự liên kết phát triển chuỗi giá trị sản phẩm vùng. Đây là yếu tố rất quan trọng để bảo đảm phát huy được những tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương trong vùng.
Các hoạt động hợp tác giữa các địa phương chưa chủ động, thiếu các nhóm chính sách tạo động lực tập trung kinh tế cho vùng kinh tế trọng điểm; chưa tạo được tính kết nối trong chuỗi các hoạt động phát triển KT-XH và đảm bảo môi trường. Ngoài ra, cơ chế điều hành và các quy định về thủ tục hành chính của chính quyền các cấp giữa một số địa phương còn có sự khác biệt nên đã tạo ra những vướng mắc trong việc xử lý một số vấn đề cụ thể.
Mặc dù hiện nay đã có một số ưu tiên nhất định về đầu tư phát triển từ nguồn ngân sách nhà nước cho các vùng, tuy nhiên mức độ ưu tiên đầu tư chưa đủ mạnh để biến các vùng này thực sự trở thành vùng đầu tàu, động lực lôi kéo, lan tỏa đến các vùng khác.
Hiện bộ máy điều phối vùng kinh tế trọng điểm ở cấp Trung ương và địa phương đã hình thành, song các hoạt động liên kết giữa các địa phương trong vùng vẫn chưa thực sự đủ mạnh. Hoạt động của Ban Chỉ đạo còn tương đối hạn chế, chưa có sự sát sao về phát triển KT-XH. Đối với hoạt động Tổ điều phối vùng của các bộ, ngành, địa phương vẫn chủ yếu làm công tác thu thập thông tin, báo cáo, chưa thực sự chủ động trong việc đưa ra các đề xuất nhằm giải quyết những vấn đề bức xúc, cấp thiết đang đặt ra ở từng địa phương và toàn vùng.
Đi tìm giải pháp tổng thể
Để phát triển, Quảng Ninh xác định rất rõ, không thể chỉ sử dụng lợi thế tĩnh (là những điều kiện tự nhiên sẵn có tại địa phương) để thực hiện chính sách ưu đãi kêu gọi đầu tư, mà phải tăng cường những lợi thế động (chính là sự liên kết với các địa phương khác, đặc biệt là trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ) để nâng tầm vị thế phát triển của vùng cũng như của từng địa phương trong mắt các nhà đầu tư.
Thời gian qua, tỉnh đã không ngừng tìm tòi, nghiên cứu, trưng cầu ý kiến của các bộ, ngành, cũng như chuyên gia kinh tế về vấn đề tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển KT-XH của tỉnh. Trong đó, một nội dung mà tỉnh hết sức quan tâm, đó là làm thế nào để tăng cường mạnh mẽ tính liên kết giữa các địa phương, đặc biệt là trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Thống kê riêng trong năm 2018, cấp tỉnh, sở, ban, ngành đã tổ chức hàng chục cuộc họp chuyên đề, làm việc với các bộ, ngành trung ương, các chuyên gia kinh tế để tiếp tục làm sáng rõ vấn đề này.
Giám đốc Sở KH&ĐT Quảng Ninh, ông Trần Văn Hùng cho biết, qua đúc rút từ thực tiễn cũng như tổng hợp, tham khảo ý kiến của các bộ, ngành, chuyên gia, tỉnh xây dựng được các nhóm giải pháp cơ bản nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển KT-XH của tỉnh và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Trọng tâm là giải pháp thực hiện cơ cấu kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo vùng; tạo ra các mũi nhọn, các cực tăng trưởng đối với các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế, nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của vùng, địa phương trong tổng thể nền kinh tế.
Xây dựng chiến lược liên kết kinh tế vùng trong chiến lược phát triển quốc gia, tạo cơ sở cho việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển, đầu tư, quản trị, dịch vụ công, phát triển công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ... phù hợp với mỗi vùng và liên vùng có hiệu quả.
Song song với đó, cần xây dựng cơ chế điều phối, quản trị vùng, chính sách phát triển vùng. Trên cơ sở các quy hoạch và kế hoạch được phê duyệt, tập trung các nguồn lực và các thành phần kinh tế để đầu tư, phát triển hạ tầng KT-XH, đặc biệt là kết cấu hạ tầng giao thông, đô thị và nông nghiệp; đồng thời cần tạo lập thể chế, cơ chế, chính sách để thu hút mạnh mẽ các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia hình thành và phát triển kinh tế vùng.
Đáng chú ý, tại các buổi làm việc với lãnh đạo trung ương, các bộ, ngành vừa qua, tỉnh Quảng Ninh cũng đã báo cáo, đề xuất nhiều nội dung liên quan đến phát triển Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Theo đó, tỉnh đề nghị Chính phủ nghiên cứu ban hành nghị định vùng kinh tế động lực, trong đó quan tâm đến việc xây dựng cơ quan điều phối vùng kinh tế trọng điểm theo hướng Bộ KH&ĐT là thành viên chủ trì, các địa phương có thành viên tham gia và đủ mạnh để quyết định những vấn đề liên quan đến phát triển vùng.
Đề nghị sớm ban hành cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi riêng mang tính đặc thù vùng và có cơ chế, chính sách ưu đãi tài chính công nhằm thúc đẩy sự phối hợp giữa các vùng. Tổ chức các diễn đàn đa phương toàn vùng thay vì hợp tác chủ yếu song phương như hiện nay. Quan tâm phối hợp phát triển hệ thống hạ tầng kết nối giữa các tỉnh, thành để thúc đẩy phát triển kinh tế toàn vùng.
Tỉnh cũng đề nghị Chính phủ nghiên cứu, xem xét điều chỉnh một số nội dung về sửa đổi hạn mức giao đất nông nghiệp và hạn mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp quy định theo hướng nới lỏng hoặc không quy định hạn mức để tạo điều kiện cho tập trung đất đai phát triển sản xuất; sửa đổi một số điều của luật các tổ chức tín dụng; sớm hoàn thiện khung pháp lý về cổ phần hóa, thoái vốn đối với doanh nghiệp nhà nước...
Phát biểu tại buổi làm việc với tỉnh ngày 1/9, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc khẳng định: Tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm của những người đứng đầu tỉnh cùng sự quyết tâm cao trong hệ thống chính trị, sự đồng lòng của nhân dân, đã giúp cho Quảng Ninh thực hiện được những đột phá mang tầm chiến lược. Tỉnh đã và đang thực hiện tốt vai trò là cực tăng trưởng phía Bắc, thúc đẩy liên kết Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Thủ tướng đánh giá cao những đề xuất, kiến nghị của tỉnh với Chính phủ liên quan đến phát triển KT-XH địa phương cũng như phát triển KT-XH Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ; đồng thời, yêu cầu các bộ, ngành tổng hợp ý kiến sớm tham mưu trình Chính phủ xem xét, chỉ đạo.
Có thể thấy, những giải pháp của Quảng Ninh trong kết nối Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ không chỉ đáp ứng nhu cầu phát triển KH-XH của tỉnh, mà sẽ thúc đẩy rất lớn đối với sự phát triển của các địa phương trong vùng. Do vậy, thiết nghĩ, ngoài nỗ lực của Quảng Ninh, rất cần sự nỗ lực, chung tay của các địa phương khác trong vùng.
Hồng Nhung
