Văn hóa truyền thống là linh hồn của mỗi cộng đồng, trong đó trang phục dân tộc phản ánh rõ nét bản sắc, lịch sử và đời sống tinh thần của người dân. Tại Ba Chẽ, nơi hội tụ đa dạng các dân tộc thiểu số, những giá trị này đang được gìn giữ và phát huy qua nhiều hoạt động thiết thực, góp phần gắn kết cộng đồng, khơi dậy niềm tự hào và tình yêu văn hóa dân tộc trong đời sống thường ngày.
Sáng thứ 2 tại Trường PTDT Nội Trú Ba Chẽ, sân trường rộn ràng tiếng bước chân và tiếng cười nói của học sinh trong những bộ trang phục dân tộc đủ màu sắc. Nhiều năm trở lại đây, giáo viên và học sinh nhà trường đều duy trì đều đặn việc mặc trang phục dân tộc vào đầu tuần và trong các sự kiện quan trọng của nhà trường, tạo không khí vừa sôi nổi vừa đậm chất văn hóa.
Cô Nguyễn Thị Khánh, Tổng phụ trách đội, chia sẻ: “Hiện nhà trường có 42 cán bộ, giáo viên, nhân viên trong đó 19 người là dân tộc thiểu số. Trường cũng có đến 373/376 em học sinh là người dân tộc thiểu số; trong đó, Dao 202; Tày 75; Sán Chỉ 71; Cao Lan 16... Với số lượng giáo viên, học sinh dân tộc thiểu số chiếm đa số, nhà trường đặc biệt chú trọng giáo dục văn hóa gắn với trang phục dân tộc. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của trang phục truyền thống đươcn nhà trường lồng ghép trong môn giáo dục địa phương và giáo dục công dân; kết hợp với các hoạt động trực quan và trải nghiệm thực tế".
Trình diễn trang phục các dân tộc trong lễ hội Bàn Vương năm 2025:
Bởi vậy, cùng với việc thường xuyên mặc trang phục dân tộc, nhà trường còn tổ chức các hoat động như trình diễn trang phục trong lễ hội; thi trang trí lớp học với chủ đề “Sắc màu văn hóa các dân tộc” và trưng bày trang phục truyền thống; làm sản phẩm STEM liên quan đến trang phục; thêu hoa văn dân tộc làm phụ kiện trên gấu áo, gấu quần, mũ đội đầu của dân tộc Dao; tổ chức ngoại khóa dịp Tết Nguyên đán với gói bánh, trò chơi dân gian, trình diễn trang phục. Qua những hoạt động này, các em vừa thực hành, vừa hình thành thói quen gìn giữ văn hóa, vừa tự hào về bản sắc của chính mình.”
Em Nịnh Nguyễn Gia Hân, học sinh lớp 9A, hào hứng chia sẻ: “Em rất thích mặc trang phục truyền thống khi tham gia các hoạt động ở trường, nhất là tham gia trình diễn trang phục của dân tộc mình. Khi mặc nó, em thấy tự hào lắm về gia đình và dân tộc mình và em muốn giữ gìn những nét đẹp đó.”
Không chỉ trong nhà trường, việc bảo tồn và phát huy trang phục truyền thống còn được xã Ba Chẽ triển khai đồng bộ trên toàn địa bàn. Xã thực hiện Nghị quyết của tỉnh về xây dựng và phát triển văn hóa, đồng thời triển khai nhiều giải pháp từ cơ quan, đơn vị đến cộng đồng dân cư nhằm nâng cao nhận thức và tạo phong trào rộng khắp.
Bà Hoàng Thị Oanh, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Chẽ cho biết: "Các cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động được khuyến khích mặc trang phục dân tộc của chính mình vào các ngày thứ 2 hoặc thứ 6 hàng tuần, đặc biệt là trong các buổi lễ chào cờ đầu tuần, đầu tháng và khi tham gia các sự kiện, lễ hội trên địa bàn. Người dân cũng được tuyên truyền để mặc trang phục truyền thống khi gia đình, dòng họ tổ chức các sự kiện lớn. Đồng thời, hình ảnh, video về trang phục dân tộc được tích cực lưu giữ, chia sẻ trên mạng xã hội tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng".
Song song với tuyên truyền, xã tổ chức các lớp trao truyền kỹ năng may, thêu, sưu tầm và số hóa mẫu hoa văn truyền thống, duy trì các câu lạc bộ thêu, may trang phục dân tộc trên địa bàn. Các thôn, bản được hướng dẫn sửa đổi, bổ sung hương ước, quy ước, đưa việc sử dụng và phát huy trang phục dân tộc vào đời sống sinh hoạt cộng đồng. Đặc biệt, các cơ sở giáo dục trên địa bàn được chỉ đạo tổ chức cho giáo viên và 100% học sinh mặc trang phục dân tộc vào các ngày thứ 2, thứ 6 giúp lan tỏa văn hóa đến thế hệ trẻ, hình thành thói quen gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc từ nhỏ.
Nhờ các giải pháp đồng bộ và bền vững này, Ba Chẽ không chỉ duy trì trang phục truyền thống trong đời sống thường nhật mà còn tạo ra môi trường văn hóa sinh động, giúp cộng đồng đặc biệt là thế hệ trẻ thêm tự hào và trân trọng bản sắc văn hóa của các dân tộc trên địa bàn.
