Vừa qua Hội đồng Tiền lương Quốc gia đã thống nhất mức tăng lương tối thiểu vùng năm 2017 là 7,3% (từ 180.000-250.000 đồng, tùy từng vùng). Nhiều công nhân cho rằng, lương tối thiểu vùng như hiện nay chưa đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu của người lao động (NLĐ). Với mức tăng này, mục tiêu tăng lương tối thiểu vùng đảm bảo nhu cầu sống tối thiểu vào năm 2018 không đạt được và cuộc sống NLĐ sẽ còn khó khăn.
Hiện nay, mức lương tối thiểu vùng năm 2016 áp dụng đối với doanh nghiệp ở vùng 1 là 3,5 triệu đồng; vùng 2 là 3,1 triệu đồng; vùng 3 là 2,7 triệu đồng; vùng 4 là 2,4 triệu đồng. Từ trước năm 2016, Tổng LĐLĐ Việt Nam đã tính toán đề xuất mức lương tối thiểu vùng của NLĐ hằng năm trung bình khoảng 14%/năm. Năm nay, một trong những yếu tố để Tổng LĐLĐ đề xuất mức lương tối thiểu vùng năm 2017 tăng 11,11%, từ 250.000 - 400.000 đồng so với năm 2016 là căn cứ vào lộ trình chậm nhất đến năm 2018 mức lương tối thiểu vùng phải bảo đảm nhu cầu sống tối thiểu của NLĐ và gia đình họ. Tuy nhiên, cuối cùng Hội đồng tiền lương Quốc gia chốt ở mức 7,3% với mức tăng từ 180.000-250.000 đồng tùy từng vùng. Như vậy, lộ trình lương tối thiểu đáp ứng mức sống tối thiểu của NLĐ không thể về đích vào năm 2018. Nhiều CNLĐ băn khoăn: Khoảng cách giữa lương tối thiểu vùng và mức sống tối thiểu của NLĐ vẫn còn khá xa. Lương tối thiểu mới chỉ đáp ứng khoảng 80% mức sống tối thiểu của NLĐ.
Chị Nguyễn Thị Hương, công nhân Công ty TNHH Điện tử Vạn Lực Việt Nam (KCN Cái Lân), cho rằng, lương tối thiểu vùng điều chỉnh không mang đến sự hồ hởi cho CNLĐ, bởi mức tăng ít như vậy gần như chưa giải quyết được gì. Chị Hương tính toán: Với công nhân phải thuê nhà trọ thì một tháng cả tiền nhà, điện nước mất 2 triệu đồng. KCN không có nhà trẻ, vợ chồng chị phải gửi con ở trường tư, tiền học cho hai đứa con mỗi tháng mất gần 3 triệu đồng. Trong khi hai vợ chồng làm công nhân, lương chỉ khoảng hơn 3,5-4 triệu đồng/tháng/người. Nếu gặp những việc phát sinh như con ốm, việc hiếu, hỷ là “hết hơi”.
Với mức thu nhập thấp, NLĐ muốn sống được thì phải làm thêm giờ. Thực tế, không ai muốn làm thêm cả. Bởi mỗi ngày NLĐ đã phải làm 8 tiếng, cộng thêm 4 tiếng mỗi ngày về lâu dài rất mệt mỏi, năng suất lao động không cao. Thế nhưng, ngoài tiền lương, để cải thiện thu nhập, họ chỉ có một sự lựa chọn duy nhất là tăng ca thì mới đủ sống. Một công nhân Công ty TNHH Vinanewtarp (KCN Cái Lân) cho hay: Cũng may thời gian qua, Công ty có nhiều đơn hàng nên công nhân có thể tăng ca, kiếm thêm thu nhập. Một số công nhân ở các công ty bên cạnh ít đơn hàng, không thể tăng ca thì công nhân phải đi làm thêm bên ngoài. Nhiều người tìm thêm việc để làm như bán hàng, phục vụ quán ăn, trông xe… Số tiền tuy không nhiều nhưng cũng giúp bữa ăn của họ được cải thiện và có tiền gửi về quê cho ông bà nuôi con hộ.
Cũng do mức lương tối thiểu vùng thấp, các công đoàn cơ sở (CĐCS) phải đàm phán thương lượng với người sử dụng lao động điều chỉnh tăng mức lương cơ bản, hỗ trợ NLĐ các khoản phụ cấp từ 500.000 đồng đến trên 1 triệu đồng/người/tháng. Như ở Công ty TNHH Everbest Việt Nam (TP Cẩm Phả), Công đoàn đã đàm phán với chủ doanh nghiệp tăng mức lương cơ bản, nâng lương đúng thời hạn cho NLĐ. Hàng năm Công đoàn Công ty đều khảo sát chi phí sinh hoạt cơ bản tối thiểu của một công nhân và đề xuất với lãnh đạo Công ty hỗ trợ các chi phí như: Trợ giá, tiền chuyên cần, tiền xăng xe, chi phí gửi con, tiền nhà trọ…, nên hàng tháng thu nhập bình quân của NLĐ khoảng 4-4,5 triệu đồng/người. Tuy nhiên, theo chị Lê Thị Hậu, Chủ tịch Công đoàn Công ty: Với mức thu nhập đó, hai vợ chồng làm công nhân phải tằn tiện lắm mới trang trải được cuộc sống. Phải với mức thu nhập 6-7 triệu đồng, NLĐ mới có thể đảm bảo được mức sống tối thiểu.
Nhiều cán bộ CĐCS kiến nghị, Điều 91 Bộ luật Lao động năm 2012 quy định về tiền lương tối thiểu phải đáp ứng mức sống tối thiểu của NLĐ. Nhưng đến nay điều luật này vẫn chưa được thực hiện. Một điều luật không thể kéo dài mãi, phải có thời hạn để triển khai trong thực tế. Việc kéo dài lộ trình có nghĩa là công nhân còn phải sống dưới mức tối thiểu trong một thời gian dài nữa. Vì thế, cần có chính sách ổn định về tiền lương cho NLĐ để họ yên tâm công tác và gắn bó với doanh nghiệp.
Trung Anh
