Hiện trên địa bàn tỉnh có khoảng 1.200 bể rác thải chứa thuốc bảo vệ thực vật (BVTV); trong đó chỉ có 25 bể là đảm bảo tiêu chuẩn. Tình trạng này là nguyên nhân trực tiếp gây ô nhiễm môi trường (đất, nước, không khí), ảnh hưởng không nhỏ đến sức khoẻ người dân tại các vùng sản xuất nông nghiệp.
Trong những năm qua, sản xuất nông nghiệp của tỉnh có những bước tiến rất đáng ghi nhận, nông sản tăng cả về số lượng và chất lượng. Nông dân đã mạnh dạn đưa các giống cây trồng mới có năng suất cao, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, trong đó có việc sử dụng thuốc BVTV trên cây trồng. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng thuốc BVTV, nhiều hộ dân đã vứt vỏ bao gói thuốc BVTV ngay trên đồng ruộng, một phần là do sự thiếu ý thức của người trồng, phần khác là do trên đồng ruộng chưa có các điểm thu gom tập trung bao gói thuốc BVTV và xử lý đảm bảo đúng kỹ thuật, an toàn; chưa có sự quan tâm từ các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, cơ sở kinh doanh thuốc BVTV. Theo thống kê tổng hợp từ các báo cáo đánh giá thực trạng sử dụng thuốc BVTV trên địa bàn các huyện, thị xã, thành phố của tỉnh cho thấy, lượng thuốc BVTV sử dụng trong nông nghiệp của tỉnh lên tới trên 200 tấn/năm. Trong đó, có khoảng trên 15% thuốc tồn đọng còn dính trong bao bì (tương đương trên 30 tấn) thải trên đồng ruộng. Lượng thuốc này đã gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ con người, ô nhiễm nguồn đất, nước và nhiễm bẩn nông sản. Không những thế còn có khả năng gây thương tích, ảnh hưởng đến sức khoẻ con người khi tiếp xúc với bao bì, đặc biệt là các dạng chai thuỷ tinh.
Để hạn chế tình trạng rác thải từ việc sử dụng thuốc BVTV trên đồng ruộng, từ năm 2013-2015, một số địa phương đã chủ động xây dựng các bể chứa rác thải bao gói thuốc BVTV tại các cánh đồng lúa, rau màu... (tổng số 1.141 bể). Trong đó: Đông Triều 607 bể, Hải Hà 234 bể, Uông Bí 100 bể, Quảng Yên 30 bể, Hạ Long 30 bể, Vân Đồn 22 bể, Đầm Hà 22 bể, Hoành Bồ 20 bể,... riêng TP Móng Cái chưa xây dựng được bể chứa nào. Điều đáng nói là trong 1.141 bể trên chỉ có 25 bể tại TP Hạ Long là đảm bảo tiêu chuẩn theo quy định tại Thông tư liên tịch số 05/2016/TTLT-BNNPTNTT-BTNMT của Bộ NN&PTNT và Bộ TN&MT; còn lại các bể không đạt tiêu chuẩn (bể không có đáy, nắp đậy hoặc có nhưng lại đục lỗ, diện tích bể nhỏ), do đó lượng thuốc tồn đọng vẫn bị thẩm thấu vào môi trường. Chưa kể việc bố trí các bể còn khá bất tiện như: Đặt xa khu vực sản xuất, xa đường giao thông,... dẫn đến tình trạng có bể, nhưng nông dân chưa thu gom vào bể hoặc xử lý bao gói thuốc BVTV chung với rác thải sinh hoạt (đốt, chôn lấp chung với rác thải sinh hoạt...). Không chỉ có ít bể đạt chuẩn mà hiện trên địa bàn tỉnh cũng chưa có khu xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng theo đúng quy định.
Năm 2016, thực hiện sự chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở NN&PTNT đã có Văn bản số 4001/SNN&PTNT-BVTV hướng dẫn các địa phương sử dụng và thu gom thuốc BVTV sau sử dụng. Trong đó có đề nghị các địa phương lập dự án xây dựng bể chứa và khu vực lưu chứa; chuyển giao bao gói thuốc BVTV sau sử dụng cho đơn vị có chức năng về quản lý chất thải nguy hại để vận chuyển và xử lý. Mặc dù tác hại của rác thải thuốc BVTV gây ra không nhỏ, nhưng cho đến thời điểm hiện tại, chưa có một địa phương nào lập dự án, mà mới chỉ dừng lại ở công tác rà soát, thống kê. Ngay cả số bể đang sử dụng chưa đạt chuẩn cũng chưa được tiến hành cải tạo thành bể kín (có nắp đậy, có đáy) để đáp ứng các tiêu chí đặt ra. Nếu theo quy hoạch 17 vùng sản xuất tập trung với tổng diện tích các vùng trồng trọt, canh tác nông sản toàn tỉnh khoảng 4.000ha, toàn tỉnh cần xây dựng khoảng 2.500 bể (theo quy chuẩn của Bộ NN&PTNT).
Để xây dựng nông thôn sạch đẹp, bảo vệ sức khoẻ người dân tại các vùng sản xuất nông nghiệp, việc xây mới và cải tạo các bể chứa vỏ, bao bì thuốc BVTV có thiết kế đạt chuẩn, cần được tỉnh và các ngành chức năng quan tâm, đôn đốc, chỉ đạo triển khai trong thời gian sớm. Đừng để kéo dài tình trạng bể “có mà như không” như hiện nay.
Hoàng Nga
