Huyện miền núi Bình Liêu có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển các sản phẩm nông - lâm nghiệp. Tìm đầu ra cho các sản phẩm này thời gian qua đã được chú trọng, nhưng để có được sự phát triển ổn định thì vấn đề này cũng không hề đơn giản.
Huyện Bình Liêu những năm gần đây có nhiều giải pháp phát triển mạnh các vùng sản xuất nông - lâm nghiệp với các loại cây sở, hồi, quế và dong riềng. Không giống như ở nhiều địa phương khác, đầu ra cho những sản phẩm này của huyện thời gian qua không khó nhưng để có đầu ra mang tính ổn định cho một nền sản xuất hàng hoá thì huyện cần phải thực hiện đồng bộ các giải pháp từ quy hoạch, sản xuất, chế biến tới tiêu thụ.
Hiệu quả bước đầu
Công bằng mà nói thì đến nay không nhiều địa phương gây dựng được các nông - lâm sản thành công như huyện Bình Liêu. Từ năm 2000, huyện Bình Liêu đã quan tâm chỉ đạo xây dựng đề án phát triển cây dong riềng, khôi phục nghề làm miến dong với nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ về giống, phân bón, chuyển giao kỹ thuật… để phát triển diện tích cây dong riềng, tạo nguồn nguyên liệu cho sản xuất miến dong trên địa bàn. Từ đó đến nay, diện tích vùng nguyên liệu phục vụ cho nghề sản xuất miến dong Bình Liêu không ngừng tăng, từ vài ba ha ban đầu, nay đạt 156ha. Thương hiệu miến dong Bình Liêu giờ không chỉ nổi tiếng trong tỉnh mà đã vươn xa tới các tỉnh, thành phố lân cận. Phát triển nông sản đã trở thành sản xuất hàng hoá và đầu ra những năm qua không phải là vấn đề quá khó khăn.
Cùng với nông sản này, các lâm sản như hồi, quế, sở ở Bình Liêu cũng đã vươn xa. Anh Hoàng Ngọc Ngò, Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Bình Liêu cho biết: Từ năm 2002, huyện đã khôi phục diện tích trồng cây hồi ở các xã Đồng Văn, Hoành Mô, Đồng Tâm, Húc Động. Đến nay, diện tích cây hồi toàn huyện đã đạt 3.500ha. Hơn chục năm qua, cây hồi đã giúp nhiều hộ thoát nghèo, vươn lên làm giầu. Đến nay một số diện tích hồi đã có những cây bị già cỗi, huyện đang hướng dẫn nông dân trồng dặm.
Không nhiều như hồi, cây sở (ép quả lấy dầu, dùng như dầu thực vật trên thị trường hiện nay) chỉ với diện tích trên 100ha nhưng huyện đang có hướng mở rộng lên đến 1.700ha theo quy hoạch, bởi đã có doanh nghiệp đặt vấn đề bao tiêu toàn bộ sản phẩm này cho huyện.
Cùng với các nông - lâm sản trên, triển khai chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” của tỉnh, huyện Bình Liêu đang tập trung xây dựng các sản phẩm khác là mật ong (ở nhiều xã trong huyện) và rượu men lá ở xã Đồng Văn và xã Lục Hồn. Như vậy, có thể khẳng định huyện Bình Liêu đã bước đầu thành công trong việc xây dựng các sản phẩm hàng hoá từ nông - lâm nghiệp.
Để có đầu ra ổn định
Thế nhưng để phát triển bền vững các nông - lâm sản trên địa bàn huyện Bình Liêu, bức tranh không chỉ toàn mầu hồng. Đầu ra cho sản phẩm hồi, quế và sở những năm trước và cả hiện nay hầu như vẫn phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Chỉ có khác chăng là trước kia các thương lái người Trung Quốc khi thu mua lâm sản hay ép giá nông dân Bình Liêu, còn nay thì đã có các đầu mối là người dân trên địa bàn huyện thu mua để bán cho các doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Quốc, Đài Loan. Hồi tươi những ngày này đang được các đầu mối thu mua trên địa bàn gom với giá 12.000 đồng/kg nhưng những vụ trước, nông dân đã bị ép giá với mức từ 5.000 đến 6.000 đồng/kg. Giá cho các lâm sản khác như sở và quế cũng trong tình trạng chung đó. Trò chuyện với chúng tôi, các hộ dân ở xã Đồng Văn và những xã khác đều cho rằng dẫu biết mình bị ép giá, nhưng không thể không bán cho thương lái vì cần có tiền cho sinh hoạt và phục vụ sản xuất.
Cùng với việc bị ép giá thì nguy cơ sản phẩm từ nơi khác trà trộn vào gây ảnh hưởng đến thương hiệu các nông - lâm sản của huyện cũng là thách thức không nhỏ cho chính quyền, doanh nghiệp và người dân địa phương. Anh Nguyễn Xuân Nhàn, Chánh Văn phòng UBND huyện Bình Liêu kể hai năm trước đã từng xảy ra tình trạng miến dong từ các nơi khác đổ về Bình Liêu để bán được giá hơn nhưng may mắn là huyện đã phát hiện và xử lý kịp thời. Còn Trưởng Phòng NN&PTNT huyện kể trước đây do thiếu nguyên liệu nên các cơ sở chế biến trên địa bàn đã nhập bột dong từ Hưng Yên và các tỉnh miền núi phía Bắc về để làm miến dong Bình Liêu. Nhưng từ khi sản phẩm này được đăng ký chứng nhận nhãn hiệu và huyện thành lập Hiệp hội sản xuất miến dong Bình Liêu thì tình trạng này đã được ngăn chặn do các thành viên của Hiệp hội giám sát lẫn nhau. Thế nên thương hiệu miến dong Bình Liêu đã ngày càng phát triển và đầu ra cho sản phẩm này khá ổn định, dù giá bán buôn ở mức 70.000 đồng đến 80.000 đồng/kg.
Để có đầu ra ổn định như miến dong, khi phát triển các nông - lâm sản khác, huyện Bình Liêu cần làm tốt công tác quy hoạch vùng nguyên liệu; đăng ký thương hiệu và giúp các hộ trồng, chế biến thực hiện đúng quy trình sản xuất; cùng với đó cần phải tăng cường quảng bá và bảo vệ thương hiệu. Việc thành lập hiệp hội sản xuất, kinh doanh cũng rất cần thiết để các hộ, các doanh nghiệp giám sát lẫn nhau trong quá trình sản xuất, kinh doanh, bảo vệ thương hiệu chung.
Ngọc Hà
