Công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch đô thị có vai trò rất quan trọng, nó vừa mang tính chiến lược và đi trước một bước làm cơ sở cho đầu tư xây dựng các công trình, chỉnh trang và phát triển đô thị... Trước những yêu cầu đòi hỏi phát triển đô thị hiện nay, đây là một trong những giải pháp chủ yếu để quản lý xây dựng đô thị phát triển theo hướng văn minh, hiện đại, góp phần làm tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo an ninh xã hội trên địa bàn tỉnh.
Trong Quyết định của Chính phủ về quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội định hướng đến 2020 đã chỉ đạo: “Xây dựng Quảng Ninh trở thành địa bàn động lực và là cửa ngõ giao thông quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đối với khu vực và quốc tế…”, đây là cơ sở pháp lý cho các hoạt động đầu tư xây dựng. Trong hai năm 2012 và 2013, tỉnh Quảng Ninh xác định là thời điểm quyết định tập trung nguồn lực làm công tác quy hoạch, nhằm tạo cơ hội đầu tư phát triển kinh tế - xã hội ở tầm cao mới. Để tạo ra khu vực phát triển năng động, có tốc độ tăng trưởng cao và bền vững với các giải pháp định hướng trọng tâm, trọng điểm, chủ động hội nhập. Xác định quy hoạch xây dựng đô thị và hạ tầng kỹ thuật chiếm vị trí quan trọng số một. Chính vì vậy tỉnh đã xúc tiến việc thành lập đô thị mới và nâng cấp đô thị cũ trong một quy hoạch tổng thể thống nhất trên địa bàn. Từ sự thẩm định và đề nghị của ngành Xây dựng trong năm 2011, HĐND tỉnh đã ra quyết định công nhận đô thị loại V cho 3 thị trấn Cô Tô, Cái Rồng và Đầm Hà. Đồng thời hoàn chỉnh dự án thành lập mới các thị trấn Hoành Mô, Bắc Phong Sinh với quy mô đô thị loại V. Đề nghị nâng cấp thị trấn Tiên Yên từ đô thị loại V lên loại IV vào năm 2014. Quyết định phê duyệt kế hoạch triển khai thực hiện chương trình nâng cấp đô thị cho Tiên Yên giai đoạn 2011-2014. Trong lộ trình khá nhiều địa phương trong tỉnh sẽ nâng cấp đô thị với kế hoạch chỉnh trang khá cụ thể như TP Hạ Long từ đô thị loại II lên loại I vào năm 2013; huyện Đông Triều lên thị xã vào năm 2014; thị trấn Trới (Hoành Bồ) từ đô thị loại V lên loại IV năm 2014.
Cùng với đó, công tác quy hoạch xây dựng giao thông được các cơ quan có thẩm quyền chấp nhận, trên cơ sở đề xuất của ngành Xây dựng các quy hoạch vùng liên tỉnh Hải Phòng - Quảng Ninh dọc theo tuyến đường nối TP Hạ Long với TP Hải Phòng; tuyến QL279 nối Quảng Ninh - Bắc Giang và tuyến QL4B Quảng Ninh - Lạng Sơn đang được triển khai. Việc quy hoạch xây dựng dọc các tuyến quốc lộ trên đã tạo thành những vành đai phát triển kinh tế và mở rộng không gian đô thị cho một số vùng đất giàu tiềm năng. Trong lập quy hoạch xây dựng, ngành Xây dựng đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh cho chủ trương quy hoạch xây dựng vùng - tỉnh để thay thế cho quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị - khu dân cư như trước đây. Kết quả rõ nét nhất là việc lập quy hoạch liên vùng như quy hoạch khu vực Móng Cái - Hải Hà - Vân Đồn theo chỉ đạo của Chính phủ tại Thông báo số 2/TB-VPCP rất thành công. Trong kế hoạch lập và điều chỉnh quy hoạch chung, đã thực hiện xong các địa phương Đông Triều, Cẩm Phả, Cô Tô vào năm 2011; các địa phương Hạ Long, Móng Cái, Đầm Hà xong trong năm 2012 và huyện Hải Hà, TX Quảng Yên sẽ xong trong năm 2013. Việc lập quy hoạch phân khu, bao gồm các khu đô thị, công nghiệp, cụm công nghiệp chủ yếu hoàn thành vào năm 2012 có khá nhiều nội dung như tuyến đường bao biển Hà Khánh - Hà Tu (Hạ Long); tuyến đường tránh phía Bắc TP Hạ Long; tuyến đường tránh khu đô thị Nam Uông Bí; khu đô thị trên tuyến tránh Đông Triều; khu đô thị tuyến đường vành đai Nam Đông Triều; khu hợp tác biên giới cầu Bắc Luân II và quy hoạch vùng đệm cách ly hoạt động khoáng sản của ngành Than trên địa bàn Quảng Ninh. Trong kế hoạch phát triển khu công nghiệp, ngành Xây dựng đã có tác động đáng kể để định hướng phát triển các khu, cụm công nghiệp như đẩy nhanh tiến độ xây dựng, góp phần nghiên cứu để thành lập một số khu cụm công nghiệp gắn với các khu kinh tế, khu du lịch, khu dịch vụ như các KCN Cái Lân, Việt Hưng, Hải Yên, Phương Nam, Tiên Yên, Kim Sơn... Đặc biệt, tại các khu đô thị mới đã ban hành nhiều điều lệ, quy định quản lý quy hoạch xây dựng làm cơ sở để quản lý quy hoạch và kiến trúc đô thị. Sau khi các đồ án quy hoạch được phê duyệt, công tác lập dự án đầu tư triển khai các quy hoạch cũng được quan tâm, đã góp phần thúc đẩy việc kêu gọi đầu tư và là cơ sở pháp lý cho công tác quản lý xây dựng, phát triển đô thị.
Với những bước tiến mới trong công tác quy hoạch đô thị thời gian qua sẽ là tiền đề quan trọng trong việc thu hút được nguồn lực tham gia phát triển đô thị góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh những năm tiếp theo.
Hiểu Trân
