Vốn là một thôn nghèo thuộc xã Tiến Tới, sau hơn 7 năm sáp nhập về xã Quảng Phong (huyện Hải Hà), thôn Cái Đước đã có những chuyển biến mạnh mẽ, tích cực, trở thành điểm sáng về phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn...
Trong tiết trời se se lạnh của những ngày cuối cùng của năm Quý Tỵ, tiếp chúng tôi tại nhà, với chất giọng trầm ấm của người đàn ông quen với sóng gió biển khơi, Trưởng thôn Cái Đước Nguyễn Văn Mãn kể về lai lịch làng quê mình. Ông bảo, từ hàng trăm năm trước, nơi đây là một khu rừng đước um tùm, xanh rì, bao bọc lấy mảnh đất của thôn. Trong khu rừng ngập mặn ấy, có một cây đước to, các cụ thường gọi là cây cái. Cây đước cái này là nơi để những chiếc thuyền neo đậu tránh bão. Với ý nghĩa đặc biệt đó, khi tách từ xã Tiến Tới về Quảng Phong (tháng 8-2006), những người lớn tuổi trong thôn đã thống nhất lấy tên thôn là Cái Đước…
Thôn Cái Đước có 136 hộ với 513 nhân khẩu. Trước đây người dân Cái Đước chủ yếu sống dựa vào biển, đánh bắt ven bờ để nuôi sống gia đình. Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế khó khăn, nên bà con không có sức đầu tư cho phương tiện hiện đại cũng như các công cụ đi biển khác mà chủ yếu dùng thuyền nhỏ hoặc đi soi ở các cửa biển… Do vậy, hiệu quả kinh tế thấp mà không phát huy được lợi thế từ biển của địa phương. Đến thời bao cấp, thôn cũng có nhiều tàu to, nhưng sau đó, khi chuyển sang cơ chế thị trường, những chiếc tàu nhỏ lại là phương tiện đi biển chính của người dân nơi đây. Mà đã tàu nhỏ thì chỉ đánh bắt hải sản gần bờ, không thể ra khơi xa được.
Cho tới những năm 2007-2008, người dân bắt đầu nghĩ tới chuyện thay đổi cách làm, nâng cao đời sống bằng quyết định vươn khơi. Người tiên phong đóng tàu lớn để vươn khơi ở Cái Đước chính là anh Nguyễn Văn Đại, một thanh niên sinh năm 1983. Năm 2009, anh Đại đã đóng chiếc tàu to nhất thôn, đầu tư máy móc và các phương tiện đánh bắt khá quy củ. Sau anh Đại, hiện cả xã Quảng Phong có hơn 80 chiếc tàu thì thôn Cái Đước đã chiếm đến 73 chiếc, trong đó tàu có công suất từ 36CV trở lên chiếm 95%. Một chiếc tàu to, công suất lớn, đặc biệt là tàu có đầu tư chài chụp thì chi phí lên tới 1,8 tỷ đồng chỉ riêng cho vỏ tàu và 400-500 triệu đồng để đầu tư máy móc. Ông Mãn bảo, ngư dân của thôn bây giờ chủ yếu vươn khơi, đánh bắt xa bờ. Có lúc vươn khơi tới trên 30 hải lý, đánh bắt ở khu Bạch Long Vĩ và khu vực giáp biên giới biển Trung Quốc. Các tàu lớn vươn khơi khai thác hải sản bằng tàu đèn, vó chụp, lưới mực, lưới vây sứa, lưới ghẹ. Đặc trưng của nghề biển là mùa nào thức ấy nên những lúc đến mùa, cộng thêm thời tiết thuận lợi, thu nhập của mỗi tàu trong một chuyến ra khơi lên tới 100 triệu đồng, thậm chí có tàu tới 200 triệu đồng. Những khi thời tiết không thuận lợi, thu nhập kém hơn, cũng được từ 50-70 triệu đồng. Đánh bắt hải sản tuyến khơi cho thu nhập khá nên trong thôn chỉ có 7 hộ làm nông nghiệp thì phần lớn cũng thuê người cấy cày để dành thời gian bám biển.
Không chỉ vươn khơi bằng tàu lớn, các dịch vụ ngư nghiệp cũng được người dân Cái Đước phát triển để tăng thêm thu nhập. Các hộ không có tàu để vươn khơi thường khấu lưới thuê, thu nhập cũng được vài triệu/tháng. Để phục vụ nhu cầu bám biển của bà con, hiện tại ở thôn có một xưởng sửa chữa và đóng mới tàu thuyền.
Điều quan trọng giúp người dân có điều kiện vươn khơi là sự hỗ trợ tích cực của chính quyền xã. Xã Quảng Phong thường xuyên tổ chức những lớp chuyển giao kỹ thuật đánh bắt xa bờ để giúp bà con khai thác hải sản một cách hiệu quả và hợp lý. Bên cạnh đó, xã cũng hỗ trợ áo phao, quan tâm tới công tác cứu hộ cứu nạn trên biển, thông tin kịp thời cho bà con mỗi khi thời tiết diễn biến phức tạp.
Với sự chuyển hướng đầu tư vào tàu lớn, từ khi vươn khơi, đời sống của bà con thôn Cái Đước đã được nâng cao. Ông Nguyễn Văn Thiệp, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Phong, phấn khởi cho biết, thôn Cái Đước đã nhanh chóng vươn lên, trở thành một trong những thôn có đời sống kinh tế phát triển nhất của xã Quảng Phong. Tỉ lệ hộ nghèo ở thôn hiện nay thấp nhất trong xã, từ 10% (năm 2006) giảm xuống chỉ còn 5%; tỉ lệ nhà kiên cố của thôn từ 40-50% đến nay đã đạt gần 75%. Cái Đước giờ đây đã thay đổi, người dân đã xây dựng lại thôn xóm của mình khang trang hơn, kiên cố hơn, nâng cao đời sống, góp phần vào công cuộc xây dựng nông thôn mới của địa phương.
Để thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, hiện nay thôn Cái Đước đang tập trung hoàn thiện hệ thống giao thông. Đến nay thôn đã bê tông hoá được 310m đường trục thôn và 115m đường vào ngõ xóm. Bà con giờ đã bớt khó khăn đi nhiều nên công tác vận động rất thuận lợi, ai cũng hào hứng mong có đường đẹp để đi lại, làm khang trang thêm thôn xóm. Trong năm 2014, thôn sẽ triển khai mạnh mẽ các tiêu chí nông thôn mới để có thể về đích theo đúng lộ trình vào năm 2015. Chia tay chúng tôi, ông Nguyễn Văn Mãn nói với giọng đầy xúc động: “Trước đây, thôn Cái Đước chủ yếu là nhà cấp bốn, nay thì anh, chị thấy đấy, nhà tạm, nhà dột nát đã được xoá bỏ đi nhiều, nhà cấp bốn cũng được thay thế bằng nhiều ngôi nhà kiên cố, khang trang. Có được điều đó cũng là nhờ chuyển đổi sang khai thác hải sản tuyến khơi đấy! Tết này bà con Cái Đước chắc chắn sẽ rất vui…”.
Bá Khang - Vân Hải
