Yếu tố con giống luôn là một trong những yếu tố rất quan trọng, quyết định đến sự thành bại của những người chăn nuôi. Với những người nuôi cá rô phi, cá giống có tỷ lệ đực cao, khoẻ mạnh có ý nghĩa rất quan trọng đến năng suất cá khi thu hoạch. Do đó, để nâng cao tỷ lệ đực hoá, chất lượng cá rô phi giống, Trung tâm Khoa học kỹ thuật và Sản xuất giống thuỷ sản Quảng Ninh đã cải tiến thành công quy trình đực hoá cá rô phi.
Anh Vũ Công Tâm, Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học kỹ thuật và Sản xuất giống thuỷ sản Quảng Ninh cho biết: “Cá rô phi là loài có nhiều ưu điểm vượt trội so với các loài cá nước ngọt khác trong sản xuất cá thương phẩm. Xuất phát từ những ưu điểm vượt trội so với cá rô phi cái như: Lớn nhanh hơn, thịt ngon hơn, màu sắc đẹp và có giá trị thương phẩm cao… cá rô phi đực là chọn làm đối tượng nuôi thương phẩm. Thực tế, quá trình hình thành giới tính ở cá rô phi chịu tác động của nhiều tố: Yếu tố di truyền, nhiệt độ ương cá bột, các chất ngoại sinh, trong đó có hoóc môn sinh dục... Do đó, có thể điều khiển giới tính cá rô phi ngay từ khi là cá con để tạo ra đàn cá rô phi đơn tính đực nhằm nâng cao năng suất, hiệu quả cho người nuôi cá”.
Cũng theo anh Tâm, để nâng cao hiệu quả đực hoá cá rô phi trong quy trình sản xuất giống, trước đây đã có biện pháp là áp dụng quy trình sản xuất giống cá rô phi đơn tính đực 21 ngày tuổi bằng phương pháp cho ăn thức ăn trộn hoóc-môn 17 - Methyltestosterone, một loại hoóc-môn chuyển giới tính cá rô phi. Tuy nhiên, biện pháp này còn gặp một số nhược điểm như: Cách thức tiến hành phức tạp, chi phí thức ăn, nhân công, hoóc môn lớn cá chậm lớn, tỷ lệ sống thấp. Hay như phương pháp phổ biến hiện nay là ngâm trong nước có pha 17 - Methyltestosterone, mặc dù đã đơn giản hơn nhưng thời gian xử lý dài ngày từ 2 đến 9 ngày, tỷ lệ đực hoá vẫn chưa cao 84-86%, mật độ xử lý thấp 500 con/lần…
Từ những nhược điểm của các phương pháp trên, anh Tâm và anh Nguyễn Đức Trường, cán bộ Trung tâm Khoa học kỹ thuật và sản xuất giống thuỷ sản Quảng Ninh đã cùng tìm tòi, cải tiến quy trình đực hoá cá rô phi với phương pháp ngâm trong nước có pha 17 - Methyltestosterone. Ở phương pháp cải tiến mới của hai tác giả, thay vì ngâm cá con trong dung dịch pha hoóc môn ở nhiệt độ thường, các tác giả đã tăng nhiệt độ ngâm lên 32oC, tăng nồng độ hoóc-môn lên gấp 1,5 lần, mật độ cá ngâm lên gấp đôi khoảng 1.000 con/lần và giảm thiểu thời gian ngâm xuống 1 giờ. Với phương pháp này, cá con 8-14 ngày sau nở sẽ được cho vào các túi bóng có chứa dung dịch hoóc-môn, bơm đầy khí oxy, lắc túi để cung cấp đủ oxy cho cá, sau đó đặt trong bể có nhiệt độ thích hợp. Với cách làm này, tỷ lệ sống của cá gần như đạt 100%, cá sau khi ngâm dung dịch hoóc-môn được ương trong ao đất, tỷ lệ sống của cá 90 ngày tuổi là 93-95%, tỷ lệ đực hoá là 94,7%.
Có thể thấy, việc cải tiến quy trình đực hoá cá rô phi bằng phương pháp ngâm trong nước có pha 17 - Methyltestosterone là một cách làm rất thiết thực, hiệu quả. Không những nâng cao chất lượng sản xuất giống, tạo ra con giống khoẻ mạnh, phát triển tốt cung cấp cho bà con mà còn góp phần tích cực vào việc nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho bà con.
Nguyễn Thanh
