Sau vụ xảy ra sập cầu treo Chu Va (Tam Đường, Lai Châu, ngày 24-2-2014), cùng với nhiều địa phương trong cả nước, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai rất sớm nhiều giải pháp khắc phục những tồn tại của các cầu treo trên địa bàn, tuy nhiên, tiến độ thực hiện đến nay vẫn còn chậm, dự báo sẽ gây khó khăn cho người dân khi mùa mưa lũ đang đến gần.
Theo đánh giá của Sở GT-VT: Trên địa bàn tỉnh hiện có 21 cầu treo (16 cầu chỉ dành cho xe máy và người đi bộ, 5 cầu cho phép xe ô tô con lưu thông). Trước đây, hầu hết các địa phương chưa thực hiện tốt công tác quản lý, bảo dưỡng thường xuyên, dẫn tới có khá nhiều cầu treo bị xuống cấp, hư hỏng các bộ phận kết cấu công trình. Các cầu treo này còn chưa đồng bộ, thiếu hệ thống báo hiệu an toàn và hướng dẫn khai thác, nhiều cầu dầm ngang, dọc, bản mặt cầu bị mục, gẫy; cáp chủ, thanh treo, neo cáp bị han rỉ... Có những cầu từ khi đưa vào hoạt động chưa được bảo dưỡng lần nào. Trong khi, tình trạng phương tiện quá tải lưu thông qua cầu không được quản lý chặt chẽ, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết cấu công trình và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất ATGT.
Trong điều kiện kinh tế còn khó khăn, nhất là với các địa phương khu vực miền núi, có nhiều sông ngòi, dân cư sống thưa thớt, thì cầu treo đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho người dân đi lại, giao lưu và phát triển kinh tế. Ngày 26-2-2014, UBND tỉnh đã có công văn số 826/UBND-GT1 chỉ đạo Sở GT-VT, UBND các địa phương rà soát lại toàn bộ cầu treo dân sinh trên địa bàn tỉnh. Đến ngày 8-4-2014, UBND tỉnh tiếp tục có công văn số 1716/UBND-GT1 chỉ đạo các địa phương có cầu treo làm chủ đầu tư, tổ chức kiểm định lại cầu treo dân sinh, đánh giá lại khả năng chịu lực của từng cầu, cắm biển báo hiệu phù hợp với tải trọng thực tế; đặc biệt, “với những cầu hết tuổi thọ thiết kế, hư hỏng xuống cấp nặng, tiềm ẩn nguy cơ mất ATGT thì cho tạm dừng khai thác để sửa chữa, nếu không có khả năng khắc phục thì tháo bỏ, làm mới”. Cùng với đó, Sở GT-VT thực hiện xây dựng quy định về quản lý, vận hành khai thác và bảo trì đối với cầu dân sinh hiện có.
Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, một số địa phương trong tỉnh đã làm tốt công tác kiểm tra, bảo dưỡng, khắc phục những tồn tại của cầu treo trên địa bàn. Cụ thể như huyện Tiên Yên đã gia cố lại phần kè, chân cầu treo Nà Cà (xã Phong Dụ) bị vỡ do cơn bão số 14 năm 2013 gây ra. Cùng với đó là tiến hành sửa chữa một số hạng mục xuống cấp và hư hỏng ở những cầu treo khác, như: Thay mới các thanh dầm, mặt ván ngang bị mục, bảo dưỡng lại hệ thống cáp treo, bổ sung thêm biển thông báo tải trọng, hướng dẫn cho nhân dân... Đặc biệt, huyện đã bố trí người tại địa phương trông coi, bảo vệ, báo cáo các sự cố khi cầu có dấu hiệu hư hỏng; tổ chức, hướng dẫn nhân dân qua cầu trong những ngày lũ, nhằm hạn chế thấp nhất những nguy cơ có thể xảy ra tai nạn… Huyện Bình Liêu đã thực hiện sửa chữa xong cầu treo Bản Ngày (xã Vô Ngại) và đang tiến hành sửa chữa lớn cầu treo Nà Làng (xã Tình Húc). Bên cạnh đó, ở một số địa phương, tiến độ sửa chữa cầu treo còn khá chậm, như cầu: Vàng Danh (TP Uông Bí), Lang Cang (huyện Ba Chẽ), Quảng Nghĩa (TP Móng Cái)… Đối với những cầu bị hư hỏng hoàn toàn do mưa bão là cầu Loỏng Toỏng (huyện Ba Chẽ), Đồng Đình (huyện Tiên Yên) và Thanh Y (huyện Đầm Hà) vẫn chưa có phương án cải tạo, tháo bỏ hay làm mới.
Lý giải cho thực trạng trên, một số địa phương có cầu treo trong tỉnh đều chung quan điểm cho rằng: Nguyên nhân của các tồn tại trên là do điều kiện địa hình miền núi chia cắt, bị ảnh hưởng thường xuyên của mưa lũ, như tại cầu Đồng Đình (Tiên Yên) cơn bão số 14 cuối năm 2013 đã làm nước sông Tiên Yên dâng cao qua mặt cầu gần 2m. Do vậy, hiện tại phương án sửa chữa lại cầu cũ là không khả thi. Bởi, mỗi khi lũ về, cầu tiếp tục sẽ bị cuốn trôi. Trong khi nguồn kinh phí của huyện còn hạn hẹp, rất khó để cải tạo, nâng cao mặt cầu so với trước đây hoặc có thể tìm vị trí thích hợp để xây dựng lại cầu mới.
Còn về quy trình quản lý, vận hành khai thác cầu treo và cầu dân sinh, ông Trịnh Văn Sáng, Phó trưởng Phòng Quản lý hạ tầng giao thông (Sở GT-VT) cho biết: Hiện Thông tư hướng dẫn của Bộ GT-VT về quy trình quản lý, vận hành khai thác cầu treo và cầu dân sinh vẫn đang trong giai đoạn dự thảo và tham gia ý kiến. Do vậy, Sở GT-VT chưa thực hiện xây dựng quy định về quản lý, vận hành khai thác và bảo trì đối với cầu dân sinh. Sở cũng đã đóng góp ý kiến với Bộ GT-VT về bản dự thảo từ đầu tháng 4-2014, sửa đổi, bổ sung thêm một số điều, một số quy định phù hợp với thực tế của Quảng Ninh. Để đảm bảo an toàn cho người dân khi mùa mưa bão đang đến gần, nhất là ở vùng sâu, vùng xa không có cầu treo hoặc cầu treo không an toàn, các địa phương, đơn vị, ngành chức năng cần đẩy mạnh khắc phục những tồn tại của cầu treo, thường xuyên thực hiện công tác bảo dưỡng sửa chữa kịp thời các hư hỏng nhỏ để hạn chế phát sinh hư hỏng lớn. Các địa phương làm chủ đầu tư cần triển khai các thủ tục lựa chọn nhà thầu tư vấn, sửa chữa nhanh gọn theo hình thức chỉ định thầu. Có thể, đề nghị sử dụng nguồn kinh phí từ Quỹ bảo trì đường bộ địa phương để thực hiện sửa chữa, góp phần hạn chế những nguy cơ mất ATGT tại khu vực nông thôn khi mùa mưa lũ sắp đến.
Đỗ Phương
