Thực hiện Nghị định 67/2014/NĐ-CP, ngày 7/7/2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản, tỉnh Quảng Ninh có 13 chủ tàu được vay vốn ngân hàng để đóng mới, nâng cấp tàu cá, tổng vốn vay là 163,6 tỷ đồng, dư nợ hiện tại còn 154,5 tỷ đồng. Điều đáng nói, đến nay 6 tàu trong số đó đạt sản lượng khai thác kém, không đảm bảo doanh thu dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
[links()]
Theo báo cáo rà soát của Sở NN&PTNT, 6 chủ tàu trong diện chưa đạt hiệu quả khai thác, doanh thu kém, thu không đủ chi dẫn đến không đảm bảo nghĩa vụ trả nợ, gồm: Đỗ Văn Thi (TP Uông Bí), Dương Cao Đức và Dương Văn Tập (TX Quảng Yên), Nguyễn Văn Hội (huyện Hải Hà), Nguyễn Xuân Chiến và Phạm Văn Lai (huyện Cô Tô).
Cụ thể, đến hết tháng 11 vừa qua, chủ tàu Đỗ Văn Thi mới thực hiện được 43,5% nghĩa vụ trả nợ gốc và 2,1% nghĩa vụ trả nợ lãi. Từ tháng 11/2016 khoản nợ đã bị chuyển thành nợ quá hạn. Hiện tổng dư nợ là 15,3 tỷ đồng, cao hơn tổng vốn vay ban đầu 1 tỷ đồng. Chủ tàu Dương Cao Đức, trong thời gian qua mới thực hiện được 15,4% nghĩa vụ trả nợ gốc và 7,8% nghĩa vụ trả nợ lãi. Từ tháng 3 vừa qua khoản nợ đã bị đưa vào loại nợ quá hạn. Hiện dư nợ là 18,36 tỷ đồng, cao hơn tổng vốn vay ban đầu 1,36 tỷ đồng. Trường hợp chủ tàu Dương Văn Tập cũng mới thực hiện đạt 32% nghĩa vụ trả nợ gốc, 11% nghĩa vụ trả nợ lãi; từ tháng 2 vừa qua khoản nợ đã chuyển thành nợ quá hạn. Chủ tàu Nguyễn Văn Hội trả được 63% nghĩa vụ trả nợ gốc, 62% nghĩa vụ trả nợ lãi; khoản nợ đã bị chuyển thành nợ quá hạn từ tháng 1/2018. Hai chủ tàu là Nguyễn Xuân Chiến và Phạm Văn Lai đều phải cơ cấu lại thời hạn trả nợ từ 13 năm lên 16 năm.
Theo đại diện Sở NN&PTNT, nguyên nhân 6 chủ tàu trên hoạt động kém hiệu quả, không đảm bảo nghĩa vụ trả nợ do thiếu kinh nghiệm trong vận hành, khai thác, đánh bắt bằng tàu vỏ thép công suất lớn và khi chuyển đổi ngư trường từ ven vịnh sang xa bờ. Việc thiết kế, đóng tàu chưa đảm bảo, gây nhiều sự cố dẫn đến tăng chi phí sửa chữa. Bên cạnh đó, nhiều trường hợp chủ chậm được bàn giao tàu; chưa chủ động, trách nhiệm cân đối nguồn tiền để trả nợ...
Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Quảng Ninh, tổng vốn vay ban đầu của 13 chủ tàu là 163,6 tỷ đồng, dư nợ hiện tại còn 154,5 tỷ đồng. Trong đó, 7 chủ tàu đảm bảo nghĩa vụ trả nợ (6 chủ tàu vay mới và 1 chủ tàu nâng cấp) với tổng dư nợ hiện là 67,8 tỷ đồng. Còn lại 6 chủ tàu chưa đảm bảo nghĩa vụ trả nợ, có tổng dư nợ hiện tại là 86,7 tỷ đồng, trong đó 4 chủ tàu thuộc loại nợ quá hạn với tổng dư nợ hiện tại 63,9 tỷ đồng, 2 chủ tàu phải cơ cấu lại thời hạn trả nợ với tổng dư nợ hiện tại 22,8 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Văn Đoan, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Quảng Ninh phân tích: Phía các ngân hàng cho vay khó thu hồi nợ của các chủ tàu vay vốn theo Nghị định 67. Thời gian qua tính thanh khoản của các chủ tàu này thấp, số chủ tàu không đảm bảo được nghĩa vụ trả nợ lớn, chiếm đến trên 46% về chủ tàu vay nợ và 56% về tổng dư nợ.
Trong khi đó, ngân hàng khó kiểm soát các hoạt động của tàu cá về doanh thu, chi phí, lợi nhuận mỗi chuyến đi biển nên không kịp thời thu nợ. Một khó khăn nữa là nợ quá hạn của các chủ tàu hiện còn lớn hơn hoặc bằng nguyên giá đóng mới tàu nên trong trường hợp ngân hàng thu hồi tài sản và xử lý nợ rất phức tạp. Về lâu dài, khi tình trạng các khoản nợ của chủ tàu không thể xử lý được thì về phía ngân hàng buộc phải đề xuất đơn vị chức năng cho phép lựa chọn cá nhân khác để chuyển giao khoản nợ và tài sản của các chủ tàu quá hạn...
Theo các đơn vị chuyên môn, hoạt động của tàu cá theo Nghị định 67/NĐ-CP cũng như công tác trả nợ vốn vay ngân hàng để đóng mới, nâng cấp của các tàu sẽ theo xu hướng ngày càng phát sinh nhiều khó khăn. Thực tế ngư trường ngày càng cạn kiệt, sản lượng nguồn lợi thấp, trong khi số tàu khai thác lớn và ngày càng hiện đại, chi phí đầu vào cao trong khi giá đầu ra bấp bênh, phụ thuộc vào thị trường… Riêng đối với các khoản vay bị liệt vào loại nợ quá hạn sẽ không đủ điều kiện hưởng chính sách hỗ trợ lãi suất theo quy định, nên việc trả nợ càng khó.
Bên cạnh đó, một số chính sách hỗ trợ theo Nghị định 67 chậm triển khai hoặc triển khai chưa đồng bộ, hiệu quả. Trong đó, với chính sách bảo hiểm, từ đầu năm 2018 đến nay chưa có hướng dẫn cụ thể để thực hiện nên chủ tàu vẫn phải tự bỏ 100% kinh phí để chi trả...
Từ những khó khăn trên, các đơn vị chức năng cần có giải pháp đồng bộ, thiết thực, hiệu quả để tháo gỡ, hỗ trợ các chủ tàu cá và khắc phục những tồn tại về chính sách bảo hiểm...
Việt Hoa
