Sau 4 năm gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), lĩnh vực phân phối nói chung và lĩnh vực bán lẻ nói riêng trên địa bàn Quảng Ninh đã và đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Tuy nhiên, hệ thống quản lý hiện nay vẫn không đủ mạnh, không tương xứng với sự phát triển của hoạt động thương mại; phân tán chồng chéo cả hệ thống quản lý và tổ chức kiểm soát và lực lượng điều tra còn rất mỏng… Đây cũng là những nguyên nhân chính khiến cho việc quản lý dịch vụ phân phối và lĩnh vực bán lẻ gặp nhiều khó khăn.
Bước vào năm 2011, hoạt động thương mại trên địa bàn tỉnh gặp nhiều khó khăn thách thức, do chịu tác động của sự suy giảm kinh tế thế giới, thị trường giá cả nhiều biến động, lên xuống thất thường tác động lớn đến các hoạt động dịch vụ. Mặc dù phải đối mặt với những khó khăn, thách thức do biến động của nền kinh tế thế giới và những khó khăn nội tại của nền kinh tế, song với sự nỗ lực của các ngành, các cơ quan chức năng, các doanh nghiệp, các hoạt động dịch vụ trên địa bàn tỉnh đã được giữ vững và có mức tăng trưởng. Theo đánh giá của Sở Công thương, tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ xã hội riêng tháng 9-2011 đạt khoảng 2.550 tỷ đồng. Tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ xã hội 9 tháng đầu năm nay đạt trên 22.263 tỷ đồng, đạt 67,05% kế hoạch và tăng 20,5% cùng kỳ năm trước. Cũng theo đánh giá này, mặc dù 9 tháng đầu năm nay giá cả thị trường có nhiều biến động. Tuy nhiên thị trường nội tỉnh vẫn giữ được sự ổn định, sức mua một số loại sản phẩm hàng vẫn tăng. Năm 2011 là năm đầu tiên thực hiện nhiệm vụ kế hoạch 5 năm (2011-2015) nên ngành Công thương phải nỗ lực cao nhất để tranh thủ tối đa thời cơ thuận lợi, vượt qua khó khăn thách thức, phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu chủ yếu của kế hoạch năm với tổng mức lưu chuyển hàng hoá và doanh thu dịch vụ thương mại đạt 33.204 tỷ đồng. Tuy nhiên, là một trong những thị trường bán lẻ sôi động, Quảng Ninh hiện nay thu hút chưa nhiều tập đoàn phân phối lớn trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó, Quảng Ninh còn có nhiều ưu thế phát triển các ngành dịch vụ thương mại - du lịch - công nghiệp nhưng đến nay toàn tỉnh vẫn có tới gần 90% hàng hoá được phân phối theo các kênh truyền thống như chợ, cửa hàng bán lẻ...
Do vậy, để thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, đồng thời hình thành những kênh lưu thông ổn định, gắn kết giữa sản xuất, phân phối, bảo đảm thị trường phát triển ổn định, bền vững, các doanh nghiệp bán lẻ trong nước cần nỗ lực trong xây dựng chiến lược kinh doanh, nâng cao năng lực quản lý. Việc phát triển các trung tâm thương mại và siêu thị là xu thế tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế. Đây vừa là cầu nối ngắn nhất giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, vừa là kênh quảng bá sản phẩm thương hiệu Việt hiệu quả. Tuy nhiên, để các trung tâm thương mại, siêu thị phát triển bền vững, thực sự trở thành kênh phân phối ngắn nhất giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, khuyến khích người Việt dùng hàng Việt, thì giữa nhà sản xuất và phân phối phải có sự phối hợp đồng bộ, đôi bên cùng có lợi. Thực tế hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phân phối hàng hoá trên địa bàn tỉnh còn yếu, vì phần lớn các doanh nghiệp đều có quy mô nhỏ, trình độ quản lý thấp, phương thức kinh doanh chưa tiên tiến, chiến lược kinh doanh chưa được quan tâm đúng mức. Tính chuyên nghiệp trong hoạt động quản lý, đầu tư, nhất là quản trị doanh nghiệp và nguồn nhân lực thích hợp chưa cao, dịch vụ chăm sóc khách hàng còn nhiều hạn chế. Tính liên kết giữa các doanh nghiệp yếu, như liên kết giữa nhà sản xuất - nhà bán buôn - nhà bán lẻ; liên kết giữa nhà bán buôn với nhà bán buôn, nhà bán lẻ với nhà bán lẻ; liên kết giữa nhà phân phối với các nhà cung ứng dịch vụ ngân hàng… Đặc biệt hiện nay, ranh giới giữa bán buôn và bán lẻ đã không còn cách biệt nên các doanh nghiệp bán lẻ cần xây dựng nhãn hàng riêng của mình để tạo được chỗ đứng trên thị trường.
Trong thời gian tới tỉnh cũng cần có tập trung phát triển dịch vụ thương mại theo hướng đầu tư, nâng cấp các chợ thành trung tâm thương mại và siêu thị, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho doanh nghiệp sản xuất. Bên cạnh đó các doanh nghiệp cần chú trọng việc xây dựng chiến lược phát triển riêng, phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh.
Lê Hải
