Theo báo cáo của Sở Công Thương, tỉnh Quảng Ninh hiện có 13 Cụm công nghiệp (CCN) với tổng diện tích 350,13ha, trong đó có 8 CCN đi vào hoạt động, thu hút 57 dự án đầu tư. Khó khăn lớn nhất hiện nay đó là việc thu hút các doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng.
Đơn cử như tại TP Cẩm Phả, theo quy hoạch chung xây dựng TP Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và ngoài 2050, thành phố sẽ có 4 CCN là CCN khu vực phía bắc Quang Hanh, CCN Cẩm Phú - Cẩm Thịnh, CCN Mông Dương, CCN Dương Huy. Được biết, tất cả các CCN này đều có vị trí địa lý thuận lợi, song ngoài CCN phía bắc Quang Hanh đang được Công ty INDEVCO lập quy hoạch 1/2000, CCN Cẩm Phú - Cẩm Thịnh mới chỉ được Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam san gạt mặt bằng, các CCN còn lại vẫn đang trên quy hoạch và kêu gọi đầu tư.
Lý giải cho điều này, ông Quách Chí Lâm, Phó phòng Kinh tế TP Cẩm Phả cho biết: Thành phố đang tích cực kêu gọi xã hội hoá đầu tư hạ tầng các CCN, tuy nhiên trong giai đoạn suy thoái kinh tế thì đây là một bài toán rất khó do đây là loại hình đầu tư không hấp dẫn với vốn lớn, thời gian thu hồi chậm, thủ tục triển khai còn phức tạp... Trong khi đó, chưa có cơ chế, chính sách đủ mạnh để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này. Hay như CCN Nam Sơn (Ba Chẽ) được UBND tỉnh phê duyệt và triển khai xây dựng từ năm 2012 với quy mô 47,55ha. Ngay từ khi bắt đầu triển khai, đã có 7 doanh nghiệp đăng ký đầu tư hoặc có nguyện vọng tham gia đầu tư tại CCN như: Công ty CP Gỗ Thanh Lâm, Công ty CP 12-11 Hạ Long, Công ty TNHH MTV Sản xuất hàng xuất khẩu ANT, Công ty TNHH Sản xuất nguyên liệu giấy Việt - Nhật Cái Lân, Công ty CP Xây dựng và Thương mại Trường Lộc, Công ty CPĐT Kỷ Tâm than Hà Tu, Công ty TNHH Công nghiệp Young Sun Wolfram Việt Nam. Sau hơn 3 năm triển khai, ngoài Công ty CP Gỗ Thanh Lâm đầu tư san gạt mặt bằng, xây dựng một phần tường rào quanh dự án của đơn vị, các doanh nghiệp còn lại vẫn trong quá trình nghiên cứu và tìm hiểu. Trong khi đó CCN cũng mới chỉ triển khai và hoàn thiện một số hạng mục như: San gạt 10ha diện tích mặt bằng, đường trục chính, đường trục ngang, hệ thống cấp nước sinh hoạt... Ông Nguyễn Tiến Trường, Phó Phòng Kinh tế hạ tầng huyện cho biết: Để CCN Nam Sơn phát triển thì vấn đề quan trọng nhất đó là thu hút nguồn lực đầu tư. Ngoài lợi thế về nguồn nguyên liệu phong phú, nhân lực dồi dào... so với các địa phương khác như Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà thì Ba Chẽ đang ở thế yếu. Bởi, hạ tầng giao thông đường bộ của huyện thiếu sự đồng bộ và kết nối giữa các vùng; đường liên thôn, bản các xã trong huyện đường đất vẫn chiếm tỷ lệ cao. Giao thông đường thuỷ trên sông Ba Chẽ quy mô nhỏ, ngay cả cảng và lòng sông đều chật hẹp, luồng lạch chưa đáp ứng được yêu cầu giao thông đường thuỷ.
Một trong những bài toán từ nhiều năm nay chưa có lời giải của các CCN là cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ. Điển hình là hệ thống xử lý nước thải tập trung. Ngoài CCN Hà Khánh (TP Hạ Long) đang đầu tư và CCN Nam Sơn (Ba Chẽ) đang thuê Công ty CP Tư vấn quy hoạch thiết kế xây dựng Quảng Ninh thiết kế thì tất cả các CCN trên địa bàn tỉnh đều chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Không chỉ dừng lại ở đó, ngay như CCN Kim Sen (TX Đông Triều) được đánh giá là một trong số những CCN được quan tâm đầu tư thì 2 tiêu chí cứng là đường giao thông, điện vẫn còn rất hạn chế. Hệ thống giao thông nội bộ mới đạt 90%, hệ thống điện đạt 90%. CCN chưa có trạm biến áp chung, hầu hết các tuyến đường đều là đường cấp phối. Cơ sở hạ tầng yếu và thiếu chính là trở ngại lớn nhất khiến các doanh nghiệp thứ cấp chưa mặn mà đầu tư sản xuất kinh doanh tại các CCN.
Những vướng mắc hiện nay trong các cơ chế, chính sách cũng chính là nguyên nhân khiến các CCN chưa phát huy được hiệu quả. Ngày 22-10-2014, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 2408/2014/QĐ-UBND về Quy chế quản lý, sử dụng kinh phí khuyến công của tỉnh Quảng Ninh. Theo đó, các doanh nghiệp đầu tư hạ tầng CCN và các doanh nghiệp thứ cấp sẽ được hỗ trợ kinh phí xây dựng kết cấu hạ tầng trong các CCN, bao gồm: San lấp mặt bằng, đường giao thông nội bộ, hệ thống cấp thoát nước, xử lý nước thải. Song, hiện toàn tỉnh mới chỉ có 2 CCN có quyết định được thành lập là CCN Hà Khánh và CCN Kim Sen. Các CCN còn lại đều đang chờ xem xét phê duyệt nên không thuộc diện được hưởng hỗ trợ. Bên cạnh đó, theo Thông tư số 13/2009/TT-BCT ngày 5-11-2009 của Bộ Công Thương hướng dẫn thực hiện hỗ trợ đầu tư xây dựng hạ tầng CCN, tiểu thủ công nghiệp tại các vùng Tây Nguyên, Trung du và miền núi Bắc Bộ thì Quảng Ninh không thuộc địa bàn được hưởng hỗ trợ đầu tư từ ngân sách Trung ương để xây dựng hạ tầng CCN. Thêm vào đó, thời gian qua, việc hỗ trợ đầu tư phát triển CCN chưa có chính sách riêng, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, nhất là các công trình hàng rào CCN như điện, nước, viễn thông, giao thông...
Từ thực tế đó cho thấy, hiện nay rất cần có một chiến lược dài hơi để tăng cường thu hút và nâng cao hiệu quả đầu tư từ doanh nghiệp có tiềm lực đầu tư vào CCN.
Cao Quỳnh
