Theo ông Trần Văn Viên, Giám đốc Trung tâm Giới thiệu việc làm Quảng Ninh cho biết, hiện nay số lao động đăng ký thất nghiệp ngày một gia tăng nhưng số lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp đăng ký học nghề lại rất khiêm tốn. Theo thống kê của Trung tâm, năm 2010, toàn tỉnh có 796 người đăng ký thất nghiệp để hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng không có trường hợp nào đăng ký học nghề. Năm 2011, số lao động đăng ký thất nghiệp là 1.289 người và cũng không có trường hợp nào đăng ký học nghề; 10 tháng đầu năm nay số người đăng ký thất nghiệp đã tăng lên 2.279 người, trong đó chỉ có 3 trường hợp đăng ký học nghề.
Qua tìm hiểu được biết người lao động chưa mặn mà với học nghề vì mức hỗ trợ học nghề thấp. Thông tư 32/2010/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành ngày 25-10-2010 hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 127/2008/NĐ-CP ngày 12-12-2008 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm Xã hội về bảo hiểm thất nghiệp quy định người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp được hỗ trợ học nghề bằng chi phí học nghề trình độ sơ cấp (hiện nay mức hỗ trợ tối đa là 300.000 đồng/tháng trong thời gian không quá 6 tháng tính từ ngày người lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng). Với quy định mức hỗ trợ như trên chưa thực sự phù hợp với tình hình kinh tế hiện nay. Một số ngành nghề có thời gian đào tạo lâu, chi phí học nghề cao sẽ khó thu hút người lao động. Ví dụ như nghề nấu ăn có thời gian đào tạo từ 6-9 tháng, học viên phải đóng từ 400.000 đồng - 500.000 đồng/tháng; hoặc đối với nghề lái xe thì chi phí học khoảng 10 triệu đồng nhưng theo quy định chỉ được hỗ trợ 1,8 triệu đồng. Như vậy, người lao động sẽ phải bỏ thêm một khoản tiền khá lớn để tham gia học nghề. Trong khi đó, đối tượng thất nghiệp đa phần là lao động phổ thông thu nhập thấp.
Một nguyên nhân khác khiến cho người lao động khó tiếp cận với chính sách hỗ trợ học nghề bởi sự thiếu hiểu biết về các quy định, chính sách ưu đãi. Như vậy vô hình chung chính người lao động tự bỏ rơi quyền lợi của mình. Anh Đặng Văn Hưng (thị trấn Trới, Hoành Bồ) cho biết: Khi nghỉ việc tại Công ty Vigracera Hạ Long, tôi chỉ đến Trung tâm Giới thiệu việc làm Quảng Ninh để đăng ký thất nghiệp và làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp. Hiện nay, tôi muốn thay đổi nghề nên đăng ký theo học lớp lái xe, chi phí khá lớn. Nếu được hỗ trợ một khoản tiền thì tôi cũng giảm bớt được phần nào gánh nặng tài chính nhưng do bản thân không nắm được các quy định của pháp luật nên đã bỏ qua quyền lợi của mình.
Ngoài ra, một số trường hợp đăng ký thất nghiệp muộn do không hiểu rõ các quy định về thời hạn đăng ký nên không được làm hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, do vậy khi có nhu cầu học nghề thì đối tượng này cũng không đủ điều kiện hưởng khoản tiền hỗ trợ học nghề.
Cũng theo ông Viên, để thu hút người lao động thất nghiệp tham gia học nghề thì điều cần làm là nâng mức hỗ trợ học nghề, tạo cho người lao động khoản trợ cấp cao hơn để họ chuyên tâm vào học việc, nâng cao tay nghề. Có như vậy họ mới có điều kiện thay đổi công việc mới phù hợp với sức khoẻ, khả năng lao động... Tuy nhiên, khi quy định nâng mức hỗ trợ, thời gian học nghề thì cũng phải áp dụng phù hợp với từng nghề, nhóm nghề tuỳ vào tính chất công việc.
Trước tình hình kinh tế suy thoái, các doanh nghiệp cắt giảm lao động, nhân sự ngày một nhiều, để cạnh tranh với các lao động khác thì việc trang bị cho mình kiến thức về ngành nghề, kỹ năng làm việc không chỉ tăng thêm cơ hội tìm việc làm mà còn giúp người lao động sớm tái hoà nhập vào thị trường lao động mới. Do vậy, bản thân người lao động phải chủ động trong việc trau dồi kiến thức, nâng cao tay nghề của mình. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng cần sớm có chính sách nâng mức hỗ trợ nghề phù hợp để thu hút người lao động tham gia học nghề.
Thanh Hoa
