Trong các năm 2011-2012, từ nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo, nhiều mô hình phát triển sản xuất tại các địa phương đã được thực hiện, mang lại những đổi thay quan trọng trong đời sống của nhân dân vùng khó khăn. Tuy nhiên, để những mô hình này phát huy hiệu quả vẫn rất cần những hỗ trợ thích đáng cả về cơ chế và nguồn vốn...
Theo số liệu của Chi cục Phát triển nông thôn (Sở NN&PTNT), trong 2 năm qua từ nguồn vốn nằm trong chương trình, Chi cục đã tổ chức triển khai được tổng số 22 dự án, mô hình với tổng kinh phí trên 5,2 tỷ đồng. Trong đó: vốn ngân sách nhà nước chiếm 74%, còn lại là vốn nhân dân đóng góp. Riêng trong năm 2012, bằng các nguồn vốn của tỉnh và nhân dân đóng góp đã xây dựng triển khai được 9 mô hình phát triển kinh tế với tổng số tiền là trên 2,5 tỷ đồng. Có thể khẳng định, việc triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo được thực hiện trên địa bàn tỉnh đã đáp ứng nhu cầu bức xúc và sự mong đợi của đồng bào các dân tộc miền núi, vùng sâu, vùng xa. Các chính sách của Chương trình vừa sát thực, vừa vận hành thông thoáng, dễ thực hiện đối với cơ sở. Vì vậy, chương trình đã nhanh chóng thu hút được sự quan tâm của cộng đồng; huy động được nhiều nguồn lực. Qua đó đã góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển, xây dựng được nhiều mô hình cây trồng, vật nuôi mới có giá trị kinh tế cao như mô hình dưa leo, ba kích tím, nuôi lợn rừng, chăn nuôi lợn thịt, gà…. Từ đó góp phần nâng cao hệ số sử dụng đất, tận dụng đất đai, tăng năng suất, sản lượng cây trồng, phát triển đàn gia súc, gia cầm.
Trong 2 năm qua, đã có trên 750 hộ dân được hưởng lợi trực tiếp từ các dự án phát triển kinh tế nằm trong chương trình này. Điển hình như mô hình trồng dưa leo ở xã Tiên Lãng và xã Đông Ngũ (Tiên Yên). Đây là mô hình nhận được sự hỗ trợ lên tới 80% (cây giống và phân bón) từ nguồn vốn của Chương trình. Sau 2 năm, với hơn 7ha trồng thử nghiệm, nay đã mở rộng được trên 20ha với hơn 100 hộ gia đình tham gia thực hiện. Chị Đặng Thị Liên, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Đông Ngũ cho biết: Với 3 vụ/năm và cho thu nhập trung bình 130 triệu đồng/ha, hiện mô hình dưa leo đang được rất nhiều hộ gia đình hưởng ứng bởi vì chi phí ít tốn kém, giá trị thu hoạch lại cao gấp nhiều lần so với trồng lúa. Đây là mô hình hoàn toàn phù hợp đối với những hộ nghèo muốn được chuyển đổi cơ cấu cây trồng để phát triển sản xuất”.
Để nâng cao thu nhập cho bà con và đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày càng cao của thị trường, trong tháng 8 vừa qua, Chi cục Phát triển Nông thôn cũng đã hỗ trợ cho 39 hộ dân của xã Đại Bình (Đầm Hà) trên 1.500 con gà giống Lương Phượng. Đối tượng được nhận gà giống là những hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Mỗi hộ được nhận 43 con gà giống, 69kg thức ăn và một phần thuốc thú y và được tập huấn về kỹ thuật chăn nuôi gà Lương Phượng. Sau hơn 2 tháng nuôi, gà phát triển tốt, trọng lượng trung bình khoảng 2kg/con. Theo dự kiến, đến khi trưởng thành giống gà này có trọng lượng khoảng 2,5-3kg/con và sản lượng trứng đạt 170 quả/66 tuần.
Tuy nhiên, cùng với những mặt thuận lợi, việc phát triển các mô hình sản xuất thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo đang gặp một số khó khăn. Với định mức hỗ trợ cho 1 hộ nghèo khi tham gia thực hiện mô hình không quá 5 triệu đồng là thấp, không còn phù hợp với tình hình thực tiễn. Mặt khác, hiện nay đối tượng hưởng lợi từ các chương trình này khá lớn, điều này khiến cho các mô hình sản xuất vẫn chỉ dừng lại ở mức nhỏ lẻ, manh mún, khó mở rộng. Nhiều địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao phản ánh, với mức đầu tư như hiện nay rất khó để địa phương có thể triển khai thực hiện mô hình một cách hiệu quả. Thêm nữa, đối với việc xây dựng và phê duyệt dự toán phân khai vốn từ chương trình giảm nghèo hàng năm khá chậm nên việc tổ chức triển khai mô hình cho nhân dân muộn so với thời vụ chăn nuôi, gieo trồng. Điều này cũng gây ra không ít bất lợi cho các mô hình triển khai.
Đồng chí Phan Văn Cần, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển Nông thôn cho biết: Hiện nay công tác phổ cập, chuyển giao tiến bộ khoa học trong sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp tại các địa bàn khó khăn trong tỉnh còn nhiều hạn chế. Một bộ phận nhân dân chưa mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Một số mô hình trình diễn kỹ thuật đạt hiệu quả tốt nhưng chưa được nhân rộng. Để các mô hình phát triển kinh tế có thể triển khai rộng rãi và đạt hiệu quả cao thì việc tăng cường bố trí vốn cho Chương trình và các năm tiếp theo là rất cần thiết. Vì vậy, các Bộ, ngành Trung ương cần xem xét nâng định mức hỗ trợ cho các hộ nghèo khi tham gia mô hình, từ 5 triệu đồng lên 8 triệu đồng/hộ để chương trình mang lại hiệu quả cao hơn.
Hoàng Nga
