Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XIII đặt ra chỉ tiêu “xây dựng Quảng Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015”. Cùng với quyết tâm của Đảng bộ chính quyền, các cơ quan chức năng trong tỉnh đã nỗ lực xây dựng kế hoạch, đề án quy hoạch, phát triển bền vững. Song, với hàng loạt các dự án còn “treo” lơ lửng như hiện nay, xem ra, để khởi động lại các cỗ máy dự án “rùa” này về đích đúng kế hoạch còn nhiều điều cần nói.
Chậm do nhiều nguyên nhân
Vừa qua, theo thống kê của Tổng hội Xây dựng Việt Nam, toàn quốc có đến 99% các dự án bị kéo dài và chậm tiến độ. Trong đó, Quảng Ninh cũng không ngoại lệ. Điều đó gây ảnh hưởng khá nhiều đến vấn đề quy hoạch, phát triển KT-XH chung của tỉnh. Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, từ khi Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực đến nay, UBND tỉnh đã giao đất cho 835 dự án với diện tích gần 33.000ha; cho thuê đất 1.207 dự án với diện tích gần 50.000ha; gia hạn thời gian sử dụng đất cho 34 dự án; thu hồi hơn 13.000ha để giao cho UBND cấp huyện bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB). Và đến nay, toàn tỉnh vẫn còn hàng chục dự án đang chậm tiến độ.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc hàng loạt các dự án lỗi hẹn có thể kể đến chính là vướng mắc trong công tác đền bù GPMB. Đây là khâu hết sức phức tạp, kéo dài ở hầu hết các dự án. Để thực hiện GPMB thường trải qua nhiều bước như: Bàn giao dự án cần GPMB cho địa phương; lập dự án GPMB tổng thể; thẩm định và duyệt phương án; thông báo và ra quyết định thu hồi đất; kê khai, kiểm đếm và xác định nguồn gốc đất; lập thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường; di dời tái định cư; bàn giao đất sau khi thu hồi... từng đấy khâu đã khiến việc triển khai các dự án mất khá nhiều thời gian, chưa kể đến việc nơi GPMB người dân không đồng tình với phương án, không hợp tác, gây tranh cãi, kiện tụng...
Có thể thấy, nguyên nhân của sự chậm trễ, vướng mắc trên một phần là do khâu tuyên truyền, vận động người dân thực hiện cơ chế chính sách của chính quyền địa phương chưa sâu sát, nên không tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân. Trên địa bàn tỉnh có nhiều dự án lớn phải triển khai trong nhiều năm, trong khi các chính sách liên quan tới đất đai, GPMB liên tục thay đổi, nên đã làm phát sinh những mâu thuẫn giữa người chấp hành trước với người chấp hành sau. Nhiều dự án đã được phê duyệt từ rất lâu nhưng nằm trong tình trạng dự án chờ địa phương GPMB, địa phương chờ dự án có đất tái định cư để đền bù di chuyển. Thực tế cho thấy, đã có nhiều dự án vướng mắc trong công tác này kéo dài 5 đến 7 năm, thậm chí đến 10 năm. Có thể kể ra như dự án Khu đô thị Tây Ka Long, TP Móng Cái được triển khai từ năm 2003, đến tháng 1-2012 mới giải phóng song mặt bằng bàn giao cho chủ đầu tư. Dự án Tuyến đường bao biển núi Bài Thơ, TP Hạ Long được triển khai từ năm 2004. Dự án Khu đô thị Kim Sơn, huyện Đông Triều cũng được triển khai từ năm 2004 song đến nay vẫn còn hơn 80 hộ vướng mắc trong công tác đền bù GPMB...
GPMB đã khó, việc triển khai đấu thầu xây lắp và thi công cũng gian nan chẳng kém. Giai đoạn đấu thầu thời gian qua tại các dự án xây dựng kéo dài ở cả công đoạn lập hồ sơ mời thầu và lựa chọn nhà thầu. Nhiều nhà thầu để có tiền đảo nợ (trả nợ vay quá hạn bằng tiền vay mới) đã sẵn sàng bỏ giá thầu thấp, đầu tư dàn trải dẫn đến thiếu vốn. Khi triển khai thi công thì tìm cách giao khoán cho các đội thợ không đủ năng lực hoặc “đắp chiếu” nằm đấy chờ điều chỉnh vốn... Điều này dẫn tới nhiều dự án hiệu quả thấp, kéo dài lê thê và rất ít dự án về đích đúng thời hạn mà nguyên nhân chủ yếu do năng lực yếu kém của nhà thầu đã ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của nhân dân sống liền kề, quy hoạch chung của tỉnh.
Giải pháp nào cho vấn đề này?
Việc chậm tiến độ là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm tăng chi phí, giảm hiệu quả đầu tư và tác động tiêu cực đến nền kinh tế chung của tỉnh. Trước thực trạng trên và để tránh tình trạng lãng phí tài nguyên đất đai, thể hiện quan điểm kiên quyết của tỉnh đối với các dự án “chiếm đất”. Mới đây, UBND tỉnh đã chỉ đạo các địa phương tiến hành rà soát lại những dự án còn dang dở và phải hoàn tất báo cáo về UBND tỉnh trong tháng 1-2012. Theo đó, kiến nghị thu hồi các dự án đã có chủ trương đầu tư nhưng chưa được triển khai, chưa phê duyệt quy hoạch, các dự án điều chỉnh quy hoạch mà thời gian thực hiện chậm so với quy định, nếu do vướng mắc về công tác GPMB thì có cam kết của UBND các địa phương về tiến độ GPMB, nếu có yếu tố khách quan thì nhà đầu tư cam kết tiến độ triển khai. Các dự án đã được giao đất đang triển khai chưa nộp tiền sử dụng đất thì truy thu, phạt chậm nộp theo quy định.
UBND tỉnh sẽ thành lập các đoàn công tác rà soát các dự án có sử dụng đất trên địa bàn toàn tỉnh để tiến hành rà soát lại thủ tục đầu tư và quá trình đầu tư của các dự án có sử dụng đất thuộc các nguồn vốn khác nhau. Tổ chức kiểm tra tại hiện trường, lập biên bản cụ thể các dự án xử lý. UBND tỉnh đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành liên quan như: Sở Kế hoạch và Đầu tư tiến hành rà soát các dự án đã có chủ trương đầu tư nhưng chưa triển khai hoặc triển khai chậm; Sở Xây dựng, rà soát lại các dự án lập thiết kế mà đến nay chưa triển khai; Sở Tài nguyên và Môi trường, báo cáo UBND tỉnh thu hồi theo quy định đối với các dự án đã được giao đất nhưng chưa triển khai... Với các dự án có vướng mắc về GPMB yêu cầu Chủ tịch UBND các huyện, thị xã và thành phố cam kết về tiến độ thời gian GPMB; với các dự án đã triển khai một số hạng mục công trình nhưng do tiếp cận vốn ngân hàng có khó khăn và các nguyên nhân khách quan khác, yêu cầu chủ đầu tư có cam kết về tiến độ...
Đây được coi là quyết sách mới, là cơ sở cần thiết và điều kiện thuận lợi để người dân và các đơn vị liên quan thực hiện, cải tạo toàn diện... cỗ xe “rùa” này. Tuy nhiên, để các dự án đạt được tiến độ, hiệu quả, sớm đưa vào phục vụ quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong tiến trình đổi mới và phát triển của tỉnh, vẫn cần có sự vào cuộc tích cực của toàn xã hội.
Đỗ Phương
| LÀM SAO ĐỂ ĐẨY NHANH TIẾN ĐỘ CÁC DỰ ÁN? Ông Trần Đức Lâm, Giám đốc Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ninh: Đỗ Linh |
