Những người dân ở thôn Phiêng Chiểng, xã vùng cao Đồng Tâm, huyện Bình Liêu vẫn thường gọi chị Đặng Thị Thanh - dân tộc Dao, cộng tác viên dân số - kế hoạch hoá gia đình (KHHGĐ) với cái tên trìu mến là chị Thanh “dân số”. Trong suốt 14 năm tận tụy với nghề, chị đã không quản ngại khó khăn để làm thay đổi định kiến “trọng nam, khinh nữ”, tuyên truyền cho bà con hiểu, thực hiện chính sách dân số để có cuộc sống tốt đẹp hơn.
Đến Phiêng Chiểng (Đồng Tâm, Bình Liêu) đúng vào ngày khai xuân, chúng tôi thấy dư âm của ngày Tết vẫn còn ngập tràn nơi đây. Tiếng chào hỏi, chúc Tết vẫn còn vang trên các con đường. Ấy vậy nhưng chúng tôi thật vô cùng bất ngờ khi thấy một người phụ nữ chạc 50 tuổi với dáng người gầy gò vẫn miệt mài tới các hộ có “nguy cơ cao” trong thôn để tuyên truyền, vận động chính sách dân số. Được anh Nông Thanh Hồng, cán bộ chuyên trách DS-KHHGĐ xã Đồng Tâm giới thiệu, chúng tôi mới biết đó là chị Đặng Thị Thanh, ở thôn Phiêng Chiểng, người đã 14 năm gắn bó với công việc làm cộng tác viên dân số nơi đây. Dẫn chúng tôi tới một số hộ trong thôn, chị Thanh tâm sự: “Sinh ra và lớn lên tại mảnh đất vùng cao, cảnh các gia đình sinh đông con, đói nghèo, cuộc sống vất vả, khó khăn, con cái không được đến trường đã trở nên quen thuộc với tôi. Có lẽ chính điều này càng khiến tôi tâm huyết hơn với công tác dân số”.
Năm 1999, khi chị Thanh bắt đầu làm cộng tác viên DS, công tác tuyên truyền, vận động gặp rất nhiều khó khăn. Thôn Phiêng Chiểng cách trung tâm thị trấn Bình Liêu hơn chục cây số, đường sá đi lại rất khó khăn, khoảng cách nhà ở của các hộ gia đình trong thôn khá xa nhau nên riêng việc đi lại để tuyên truyền đã vất vả rồi. Đã thế, trình độ người dân trong thôn chưa cao nên vẫn giữ những quan niệm như “đông con đông của”, “trọng nam, khinh nữ” nên việc thay đổi nhận thức của người dân không dễ. Chị Thanh kể: “Hiện nay, thôn Phiêng Chiểng có 20 hộ dân, 100% là đồng bào dân tộc người Dao. Trình độ dân trí thấp, đời sống người dân còn gặp nhiều khó khăn, chủ yếu làm nông nghiệp. Bởi vậy, để giúp đồng bào nâng cao nhận thức về KHHGĐ, tôi đã phải kiên trì đến từng nhà, ra tận nương rẫy để tuyên truyền, vận động bằng những bài thơ, có khi chỉ là câu chuyện vui về “đẻ ít, đẻ nhiều” để giúp đồng bào dễ hiểu và tiếp thu”. Không chỉ vậy, để công tác tuyên truyền có hiệu quả, chị Thanh luôn bám sát, tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, các chiến dịch chăm sóc sức khoẻ sinh sản - KHHGĐ của huyện hàng năm để triển khai vận động đến thôn bản. Cùng với kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn đã được tập huấn, chị Thanh chủ động triển khai tổ chức các buổi sinh hoạt thường kỳ mỗi tuần một buổi, tạo điều kiện để chị em tiếp cận với những biện pháp tránh thai và chăm sóc sức khoẻ sinh sản... giúp dân bản thay đổi được nếp nghĩ lạc hậu và tham gia tích cực vào các đợt sinh hoạt truyền thông dân số.
Trao đổi với chúng tôi, chị Thanh cho biết: “Chúng tôi làm công tác tuyên truyền, vận động không phải lúc nào cũng dễ dàng đâu nhà báo ạ. Nhiều người viện đủ lý do là chưa có con trai nối dõi tông đường để không thực hiện. Được tuyên truyền dân số nhưng nhiều hộ vẫn nhất định sinh con thứ 3, họ cho rằng sinh thêm con không thêm bao nhiêu bát gạo, chỉ thêm một bát nước. Thậm chí nhiều người còn mắng chửi, mạnh miệng nói rằng tui đẻ tui khắc nuôi”. Gặp những trường hợp như vậy, chị không nản chí, mà kiên trì ban ngày lên rẫy, buổi tối đến nhà để thuyết phục. “Mưa dầm, thấm lâu”, nhiều cặp vợ chồng đã đồng ý thực hiện các biện pháp tránh thai. Chị Chìu Thị Thắm, ở thôn Phiêng Chiểng, tâm sự: “Trước kia, người dân trong xã thường quan niệm phải đẻ được con trai để nối dõi tông đường. Được chị Thanh tuyên truyền, tư vấn về lợi ích của KHHGĐ, vợ chồng mình đã hiểu sinh nhiều sẽ không tốt cho sức khoẻ và con mình không có điều kiện học hành đầy đủ. Vì vậy, mặc dù sinh 2 con gái, nhưng vợ chồng mình vẫn quyết định dừng lại ở 2 con để nuôi dạy cho tốt”. Anh Nông Thanh Hồng, cán bộ chuyên trách dân số xã Đồng Tâm cho biết: “Nhờ sự tận tâm, trách nhiệm của chị Thanh, nên nhận thức của bà con trong thôn Phiêng Chiểng về công tác KHHGĐ đã thay đổi. Vì vậy, những năm gần đây, hơn 80% phụ nữ sử dụng các biện pháp tránh thai”.
Lưu Linh
