“Chìa khoá” cho phát triển kinh tế biển, đảo

Nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của kinh tế biển, đảo, trong giai đoạn 2007-2011, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tham mưu cho UBND tỉnh triển khai 21 nhiệm vụ liên quan đến phát triển kinh tế biển, đảo. Tổng kinh phí sự nghiệp khoa học dành cho các nhiệm vụ là trên 10,7 tỷ đồng (chiếm gần 23% tổng kinh phí sự nghiệp khoa học).

Nếu như từ năm 2007 trở về trước, các nhiệm vụ thường có quy mô khiêm tốn, đầu tư ít thì đến nay, quy mô nhiệm vụ ngày càng lớn và ở mức đầu tư từ 500 triệu đến 2 tỷ đồng. Điển hình như nhiệm vụ KH&CN cấp nhà nước: “Xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ sản xuất giống nhân tạo và ương nuôi tu hài thương phẩm tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” nằm trong chương trình “Xây dựng mô hình ứng dụng KHCN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi”. Với kinh phí sự nghiệp khoa học 1,1 tỷ đồng (từ nguồn vốn Bộ KH&CN), do Công ty TNHH Đỗ Tờ chủ trì thực hiện. Dự án đã tiếp nhận thành công và làm chủ công nghệ sản xuất giống nhân tạo và nuôi thành công tu hài thương phẩm.

Kết quả, Công ty TNHH Đỗ Tờ đã sản xuất được trên 2,5 triệu con giống tu hài, nuôi được 122 tấn tu hài thương phẩm (vượt 30% so với kế hoạch). Dự án đã tạo nhiều công ăn việc làm, góp phần quan trọng trong việc phát triển nghề nuôi tu hài trên địa bàn huyện Vân Đồn và một số địa phương khác trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh đó, từ năm 2007 đến năm 2011, Sở KH&CN còn triển khai 18 nhiệm vụ cấp tỉnh với tổng kinh phí gần 9,5 tỷ đồng.

Có thể kể ra một số nhiệm vụ điển hình như: Đề tài “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học và khả năng sản xuất ốc nhảy do Trung tâm Khoa học Kỹ thuật và Sản xuất giống thuỷ sản chủ trì thực hiện. Đề tài đã nghiên cứu được khả năng sản xuất giống ốc nhảy thông qua các thí nghiệm về kích thích sinh sản và ương nuôi ấu trùng. Đồng thời sản xuất được hơn 10.000 con ốc giống cấp II. Hay như các đề tài “Nghiên cứu công nghệ nuôi thương phẩm cá sủ đất trong lồng bằng thức ăn công nghiệp tại vùng biển Quảng Ninh” và “Nghiên cứu công nghệ nuôi thương phẩm cá chim vây vàng trong lồng bằng thức ăn công nghiệp tại vùng biển Quảng Ninh” do Trường Cao đẳng Thuỷ sản thực hiện. Đề tài “Nghiên cứu quy trình công nghệ chế biến tu hài tại tỉnh Quảng Ninh” và đề tài “Nghiên cứu quy trình công nghệ chế biến sứa ăn liền tại tỉnh Quảng Ninh” do Trung tâm Công nghệ Sinh học và Công nghệ thực phẩm Hà Nội chủ trì thực hiện trong thời gian 2011-2012. Các đề tài đã nghiên cứu quy trình công nghệ chế biến 2 đặc sản của Quảng Ninh là sứa và tu hài thành các sản phẩm đóng gói ăn liền.

Các đề tài đã góp phần đưa các sản phẩm thuỷ sản này đến được nhiều đối tượng người tiêu dùng hơn, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất trong nuôi trồng và chế biến thuỷ sản. Sau khi đề tài kết thúc, giữa tháng 6-2012, công nghệ đã được Công ty TNHH MTV Đầu tư Sơn Hải Minh tiếp nhận và triển khai sản xuất.

Ngoài ra, nhằm phát huy thế mạnh loại hình du lịch biển đảo, Sở KH&CN đã triển khai đề tài “Nghiên cứu giá trị ca dao vùng biển, vùng mỏ Quảng Ninh và đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy” do Viện Nghiên cứu Văn học - Nghệ thuật Việt Nam chủ trì. Nhiệm vụ đã đánh giá được hiện trạng di sản ca dao, dân ca vùng biển vùng mỏ Quảng Ninh. Xác định được những đặc trưng, giá trị nội dung và nghệ thuật của từng loại hình ca dao vùng biển vùng mỏ trong đời sống sinh hoạt và thực hành văn hoá của người dân địa phương. Nhiệm vụ đã đề xuất được những giải pháp kiến nghị khoa học: Xây dựng và phục dựng được mô hình sinh hoạt hát dân ca trên thuyền tại làng chài Vung Viêng gắn với phát triển du lịch ở khu vực di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long. Cùng với đó, Sở KH&CN còn phê duyệt 2 nhiệm vụ KH&CN cấp cơ sở là “Ứng dụng tiến bộ KHKT sử dụng chế phẩm sinh học mới trong nuôi trồng thuỷ sản” thực hiện tại 2 địa phương: TP Móng Cái (2008) và huyện Yên Hưng (2009). Dự án đã sử dụng chế phẩm sinh học trong các khâu: Xử lý ao nuôi, trong cho ăn, phòng và trị bệnh. Dự án đã cho thấy tính vượt trội của việc sử dụng chế phẩm sinh học: Nước ao sạch hơn, tôm có màu sắc đẹp hơn, ít bị dịch bệnh hơn, nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế tăng từ 20-40%.

Năm 2012, UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt cho triển khai thực hiện đề tài “Điều tra hiện trạng sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, đảo trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”. Hiện nay, Sở KH&CN đã trình UBND tỉnh xem xét phê duyệt phân khai kinh phí năm 2012 để triển khai thực hiện đề tài. Kết quả nghiên cứu của đề tài thành công sẽ đưa ra được bộ cơ sở dữ liệu và hệ thống bản đồ là công cụ hữu ích để đẩy mạnh công tác quản lý và bảo vệ môi trường khu vực biển đảo. Thêm vào đó, chương trình “Xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015” cũng đang được thực hiện, trong đó có tới 9 sản phẩm thuộc lĩnh vực thuỷ sản được xây dựng thương hiệu, là: Chả mực Hạ Long, sá sùng Vân Đồn, tu hài Vân Đồn, mực ống Cô Tô, ngán Quảng Ninh, nước mắm Cái Rồng, tôm chân trắng Móng Cái, cá song Quảng Ninh, hầu Bái Tử Long. Ngoài ra, Sở KH&CN cũng sẽ tiếp tục triển khai hoạt động ứng dụng, chuyển giao công nghệ chế biến thuỷ, hải sản trên địa bàn tỉnh; nghiên cứu phát triển nuôi trồng các giống thuỷ sản có giá trị, bảo tồn và phát triển một số loài thuỷ sản đặc hữu của Quảng Ninh. Những chương trình, dự án này tiếp tục mở ra những cơ hội mới để phát triển kinh tế biển, đảo, nâng nguồn lợi từ biển đảo phát triển tương xứng với tiềm năng mà Quảng Ninh đang có.

Hoàng Quý