Cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn luôn là bài toán khó đối với các tổ chức tín dụng, ngân hàng trên địa bàn. Vì vậy, tính từ năm 2011 đến nay tổng số vốn tín dụng dành cho khu vực này trên toàn tỉnh đạt khoảng 16.000 tỷ đồng. So với tổng dư nợ trên toàn tỉnh tính đến hết tháng 2 khoảng 65.900 tỷ đồng thì số dư nợ thuộc khu vực nông nghiệp, nông thôn khá khiêm tốn.
Theo báo cáo của các ngân hàng, thì chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp, nông thôn từ trước đến nay chủ yếu thực hiện theo Nghị định 41/2010/NĐ-CP và các chương trình tín dụng chính sách thông qua Ngân hàng NN&PTNT và Ngân hàng Chính sách xã hội trên địa bàn. Ngoài ra, năm 2010 Thủ tướng Chính phủ ban hành thêm chính sách tín dụng hỗ trợ giảm tổn thất sau thu hoạch đối với nông sản, thuỷ sản theo Quyết định số 63/2010/QĐ-TTg nhưng do không phù hợp với điều kiện đặc thù sản xuất nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh, nên khó khăn khi thực hiện. Mặc dù, các ngân hàng đều nhận thấy nhu cầu vốn đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp nông thôn khá lớn, nhưng do đây là khu vực kinh tế có khả năng sinh lời thấp, nhiều rủi ro khách quan do thiên tai, dịch bệnh, trong khi để đầu tư về cơ sở hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi cần có những món vay lớn, thời gian dài, nên các ngân hàng đều rất ngại khi giải quyết các hồ sơ cho vay thuộc lĩnh vực này.
Theo Nghị định 41/2010/NĐ-CP đã nâng hạn mức cho vay thông thường không cần tài sản thế chấp lên đến 50 triệu đồng đối với cá nhân, hộ sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp, 200 triệu đồng đối với hộ kinh doanh, sản xuất, dịch vụ phục vụ nông nghiệp, nông thôn; 500 triệu đồng đối với hợp tác xã, chủ trang trại trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, nhưng nhiều khách hàng chưa đủ uy tín, thiếu phương án kinh doanh khả thi, nhất là đối với các hợp tác xã nông nghiệp, nông thôn, nên khả năng tiếp cận vốn ngân hàng khó khăn. Mặt khác, cùng với việc nâng hạn mức cho vay không cần tài sản thế chấp làm tăng đáng kể rủi ro cho hoạt động của các ngân hàng thương mại.
Cùng với các chính sách của Chính phủ để thúc đẩy phát triển sản xuất, đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, năm 2012 UBND tỉnh đã có Quyết định 2009/QĐ-UBND quy định các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã được hỗ trợ về lãi suất khi vay vốn từ các ngân hàng phục vụ cho mục đích phát triển sản xuất kinh doanh trên lĩnh vực nông nghiệp. Với chỉ tiêu kế hoạch giao, các địa phương phải bố trí khoảng 10% trong tổng nguồn kinh phí hỗ trợ xây dựng nông thôn mới cho hỗ trợ lãi suất tín dụng, trong năm 2013 các địa phương đã cân đối, bố trí 30 tỷ đồng để hỗ trợ lãi suất tín dụng đầu tư phát triển sản xuất.
Đồng chí Trương Công Ngàn, Trưởng Ban Xây dựng nông thôn mới tỉnh cho biết: Thông qua các chính sách tín dụng đã khuyến khích người dân, tổ chức mạnh dạn vay vốn đầu tư phát triển sản xuất. Đặc biệt với việc hỗ trợ lãi suất đã giúp cho người dân sản xuất tiếp cận nguồn vốn vay với lãi suất thấp, giảm bớt khó khăn trong sản xuất kinh doanh, nhất là trong thời điểm kinh tế khó khăn như hiện nay. Chính sách hỗ trợ lãi suất với mục tiêu khuyến khích phát triển sản xuất theo quy mô tập trung, hàng hoá đã góp phần khuyến khích chuyển đổi hình thức sản xuất đơn lẻ, tự cung, tự cấp sang hình thức sản xuất tập trung hàng hoá, tạo nên giá trị sản phẩm ngày càng cao, sức cạnh tranh trên thị trường ngày một lớn, đáp ứng nhu cầu phát triển thời kỳ mới.
Cũng theo đồng chí Trưởng Ban Xây dựng nông thôn mới, giống như việc thực hiện Nghị định 41 của Chính phủ, việc triển khai thực hiện Quyết định 2009 của UBND tỉnh cũng gặp phải những khó khăn. Đó là, một số lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn, nhưng lại không được hỗ trợ như hoạt động dịch vụ sản xuất nông nghiệp, sản xuất cung ứng giống vật nuôi cây trồng, đánh bắt thuỷ sản xa bờ, các lĩnh vực đầu tư sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp trong khu vực nông thôn có sử dụng lao động. Thêm nữa, những quy định chưa xác thực như: Phải được cấp giấy chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP thì mới được hỗ trợ lãi suất vốn vay đầu tư, rồi giấy chứng nhận trang trại, trong khi cái họ cần là có vốn thì mới có thể thực hiện được các điều như yêu cầu. Vì câu chuyện “con gà quả trứng” chưa được giải quyết, nên số được hỗ trợ lãi suất vốn vay đạt thấp.
Được biết, để giải bài toán “con gà quả trứng” trong thực hiện chính sách tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn, Ban Xây dựng nông thôn mới và Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh đã xây dựng kế hoạch phối hợp thực hiện đưa vốn về nông nghiệp nông thôn. Đặc biệt, cuối năm 2013 UBND tỉnh đã ban hành Quyết định 3025/QĐ-UBND để sửa đổi, điều chỉnh chính sách tín dụng cho nông thôn xác thực với thực tiễn hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình kinh tế vẫn còn đang rất khó khăn, sản xuất nông nghiệp luôn tiềm ẩn những yếu tố rủi ro việc cho vay đối với lĩnh vực này sẽ còn quẩn quanh những điều kiện ràng buộc khó thoát, nếu không có được sự điều tiết tổng hòa từ những cơ chế, chính sách thoát mang tính vĩ mô.
Ngọc Lan
