Từ năm 2013 đến nay, Quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (Quỹ Bảo hiểm y tế - BHYT) liên tục rơi vào tình trạng bội chi. Riêng năm 2016, Quỹ thu về 1.029 tỷ đồng thì chi lên tới 1.391 tỷ đồng. Với phương thức giao dự toán chi Quỹ BHYT như năm 2017 này của BHXH Việt Nam, nếu không có các giải pháp hữu hiệu, việc bội chi Quỹ trên địa bàn tỉnh vô cùng lớn.
Việc bội chi Quỹ BHYT của tỉnh liên tiếp trong những năm gần đây phần lớn rơi vào nguyên nhân khách quan, trong đó có sự áp giá viện phí theo Thông tư liên tịch số 04/2012/TTLT-BYT-BTC của liên Bộ Y tế, Bộ Tài chính nên nhiều dịch vụ có mức giá tăng cao. Mới nhất là ngày 29-10-2015, thực hiện Luật BHXH, Bộ Y tế, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư liên tịch số 37/2015/TTLT-BYT-BTC về điều chỉnh mức giá viện phí. Theo đó, mức giá bao gồm chi phí trực tiếp và phụ cấp đặc thù được thực hiện kể từ ngày 1-3-2016; mức giá gồm chi phí trực tiếp, phụ cấp đặc thù và tiền lương được thực hiện từ ngày 1-7-2016. Chỉ tính riêng năm 2016, giá viện phí trên địa bàn tỉnh tăng 14% so với giá cũ.
Bên cạnh việc tăng giá viện phí, quyền lợi của bệnh nhân tham gia BHYT liên tục được mở rộng. Cùng với đó, năm 2016, khi thực hiện thông tuyến huyện về khám, chữa bệnh (KCB) BHYT, số người đến KCB ở tuyến huyện tăng nhiều thay vì chỉ đến tuyến xã như trước. Các đơn vị đầu tư khá nhiều máy móc, thiết bị y tế hiện đại, triển khai được nhiều kỹ thuật chuyên sâu nên chỉ định các kỹ thuật này cho bệnh nhân cũng nhiều hơn. Việc thay đổi tinh thần thái độ phục vụ, nâng cao chất lượng dịch vụ tại các cơ sở y tế trên địa bàn cũng thu hút nhiều hơn bệnh nhân, nhất là bệnh nhân có BHYT đến KCB... Tất cả điều này dẫn đến chi phí KCB mà Quỹ BHYT chi trả cũng cao hơn.
Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng việc bội chi Quỹ BHYT một phần do việc chỉ định xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, sử dụng các dịch vụ kỹ thuật... tại nhiều cơ sở KCB còn rộng rãi, trong đó, một số xét nghiệm đông máu cơ bản, xét nghiệm sinh hoá máu, siêu âm, X.quang được chỉ định ở hầu hết các bệnh nhân đến KCB. Nhiều bệnh nhân nhẹ vẫn được chỉ định đưa vào điều trị nội trú mặc dù có thể điều trị ngoại trú. Theo thống kê của BHXH tỉnh thì trên địa bàn tỉnh, cứ 100 người có BHYT thì khoảng 26 người nằm viện; trong khi trung bình cả nước cứ 100 người thì chỉ 13 người nằm viện. Tần suất khám bệnh ngoại trú của tỉnh cũng cao: 1 người tham gia BHYT thì 1 năm đi khám bệnh 1,57 lần, trong khi trung bình cả nước chỉ 1,1 lần. Ngày nằm viện của bệnh nhân cũng kéo dài, trong khi tiền công khám và tiền giường hiện khá cao...
Theo Phó Giám đốc BHXH tỉnh Ngô Văn Chiến, mọi năm Quỹ BHXH được nhập cùng toàn quốc để chi cho các địa phương. Tuy nhiên, năm 2017, BHXH Việt Nam giao quỹ cho các tỉnh theo phương thức mới: Căn cứ số liệu thu thực tế của tỉnh xây dựng kế hoạch giao dự toán chi cho từng tỉnh để các tỉnh chủ động sử dụng kinh phí dự toán được giao (Quảng Ninh dự toán được giao là 1.064 tỷ đồng và 59 tỷ đồng quỹ dự phòng). Bởi vậy nếu không có các giải pháp sử dụng quỹ căn cơ, tiết kiệm thì khả năng vượt quỹ sẽ rất cao.
Tại buổi làm việc với BHXH tỉnh, ngày 15-5-2017, Bí thư Tỉnh uỷ Nguyễn Văn Đọc cũng đã giao ngành Y tế, BHXH dưới sự chỉ đạo của UBND tỉnh lên phương án để đảm bảo tránh vượt trần quỹ BHYT trong năm nay, tiến tới, đưa quỹ này về quỹ đạo hợp lý; đảm bảo công tác chăm lo sức khoẻ, quyền lợi chính đáng cho người dân. Bản thân ngành BHXH tỉnh và Y tế cũng đã và đang triển khai các giải pháp để chống bội chi Quỹ BHYT, như: Phối hợp phân khai Quỹ cho các cơ sở KCB, thường xuyên thông báo tình hình để cơ sở có kế hoạch sử dụng Quỹ tiết kiệm, hiệu quả; triển khai việc liên thông dữ liệu KCB BHYT thường xuyên, liên tục, hàng ngày, trên cơ sở đó lọc những bệnh nhân KCB nhiều lần hoặc có các chỉ định trùng lặp để thẩm định, kiểm tra lại. Đồng thời, 2 ngành cũng sẽ thường xuyên phối hợp thanh, kiểm tra các đơn vị sử dụng vượt quỹ, từ đó có sự chỉ đạo kịp thời. Riêng BHXH tỉnh đã chủ động bố trí giám định viên thường xuyên tại các cơ sở KCB đa khoa trên địa bàn; tham gia đầy đủ vào các khâu đấu thầu thuốc của tỉnh...
Về phía Sở Y tế cũng chỉ đạo các đơn vị hoàn thiện kế hoạch quản lý, sử dụng Quỹ BHYT của đơn vị mình, trong đó có giải pháp, phương án quản lý, sử dụng Quỹ đảm bảo hiệu quả, hợp lý, tiết kiệm; rà soát, hoàn thiện các quy trình kỹ thuật, phác đồ điều trị đảm bảo phù hợp với quy định, hướng dẫn chuyên môn và điều kiện thực tế của từng đơn vị. Sở thường xuyên tổ chức tự kiểm tra việc tuân thủ thực hiện theo quy trình, phác đồ trong KCB của nhân viên y tế tại đơn vị; kiểm soát tốt việc chỉ định thuốc, kỹ thuật lâm sàng, cận lâm sàng đảm bảo an toàn, phù hợp với tình trạng, mức độ bệnh... Tuy nhiên, để chống bội chi Quỹ BHYT thì điều quan trọng là các cơ sở KCB trên địa bàn phải nâng cao ý thức, trách nhiệm của mình trong vấn đề này.
Cầm Khuê
