Quảng Ninh nằm trong 8 tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Hồng triển khai Chương trình nước sạch và vệ sinh nông thôn dựa trên kết quả đầu ra từ vốn vay của Ngân hàng Thế giới (WB) (PforR). Chương trình có ý nghĩa quan trọng, từng bước thực hiện chiến lược quốc gia về cấp nước sạch nông thôn, cải thiện điều kiện cung cấp nước sạch, vệ sinh, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi vệ sinh và giảm thiểu ô nhiễm môi trường, góp phần nâng cao sức khoẻ và chất lượng sống cho người dân nông thôn. Tuy nhiên, hiện nay kết quả thực hiện các chỉ tiêu của Chương trình PforR năm 2015 đạt được còn thấp hơn nhiều so với chỉ tiêu kế hoạch.
Theo kế hoạch, năm 2015 phải xây dựng hoàn thành 9 công trình cấp nước, trong đó 4 công trình chuyển tiếp từ năm 2014 gồm: Hồng Thái Tây - Hồng Thái Đông (Đông Triều), Hải Lạng (Tiên Yên), Hiệp Hoà (Quảng Yên), Tân Bình (Đầm Hà) và 5 công trình xây dựng mới trong năm 2015 gồm: Bình Dương - Nguyễn Huệ, Thuỷ An, Hoàng Quế (Đông Triều), Đông Ngũ - Đông Hải (Tiên Yên) và Quảng Minh (Hải Hà). Tổng số đấu nối sử dụng nước theo thiết kế của 9 công trình là 19.848 đấu nối. Tổng mức đầu tư 5 công trình xây dựng mới năm 2015 là trên 202,1 tỷ đồng. Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay, số đấu nối sử dụng nước mới đạt 1.880/10.000 đấu nối, bằng 18,8% kế hoạch năm 2015.
Đối với việc triển khai xây dựng các công trình cấp nước, đến thời điểm này cũng mới hoàn thành đưa vào sử dụng 2 dự án (Hồng Thái Đông - Hồng Thái Tây và Hải Lạng). Các công trình Hiệp Hoà dự kiến hoàn thành đưa vào sử dụng trước 31-8-2015; công trình Tân Bình dự kiến hoàn thành trước 15-9-2015. Còn lại công trình Thuỷ An, công trình liên xã Nguyễn Huệ - Bình Dương, công trình liên xã Đông Ngũ - Đông Hải, công trình Quảng Minh đang trình thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư, chuẩn bị đấu thầu xây lắp, hoàn thành và đưa vào sử dụng vào năm 2016-2017.
Nhìn vào kết quả trên cho thấy, tiến độ thực hiện Chương trình chậm so với kế hoạch. Lý giải về điều này đồng chí Nguyễn Việt Anh, Giám đốc Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn cho biết: Hiện nay, việc phân bổ lộ trình thực hiện chỉ số giải ngân số đấu nối sử dụng nước của Chương trình PforR chưa phù hợp với thực tế triển khai đầu tư xây dựng các công trình cấp nước. Đặc biệt là mức phân bổ nguồn vốn để đầu tư xây dựng các công trình cấp nước thấp hơn nhiều so với khối lượng thi công, đã gây ra rất nhiều khó khăn cho chủ đầu tư cũng như các nhà thầu thi công xây dựng (các dự án chỉ được bố trí từ 35% đến 55% vốn). Bên cạnh đó, do những bó buộc về nguyên tắc và mức hỗ trợ, cho nên kết quả thực hiện Chương trình chủ yếu phụ thuộc vào kết quả tuyên truyền vận động người dân thay đổi nhận thức, thay đổi thói quen sử dụng nước và thói quen vệ sinh, từ đó tự bỏ kinh phí xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh và tham gia đấu nối sử dụng nước. Trong khi thực tế cuộc sống của người dân nông thôn trong tỉnh hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, thì việc triển khai Chương trình rất khó đạt được mục tiêu đề ra. Một nguyên nhân nữa ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ do đặc thù, các công trình cấp nước sinh hoạt tập trung có địa bàn thi công trải rộng, theo tuyến, có nhiều vị trí giao cắt với công trình hạ tầng kỹ thuật khác, cho nên quá trình thi công gặp nhiều vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng, đặc biệt là các công trình kết cấu hạ tầng khác như đường bộ, đường sắt, hệ thống thông tin, đường ống xăng dầu… Đơn cử như công trình cấp nước xã Thuỷ An, với 1.146 đấu nối, khởi công xây dựng tháng 5-2015, nhà thầu ứng vốn thực hiện, đến nay đã thi công được 31/39km đường ống các loại, tuy nhiên, hạng mục nhà máy xử lý chưa thể triển khai thi công do chưa xong GPMB.
Để đẩy nhanh tiến độ, các địa phương cần tranh thủ thời tiết thuận lợi thi công xây dựng các công trình cấp nước. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đăng ký đấu nối sử dụng nước và đóng góp kinh phí xây dựng công trình; giải quyết dứt điểm các vướng mắc về GPMB để triển khai thi công hoàn thành các công trình cấp nước đảm bảo đúng mục tiêu đề ra.
Hiểu Trân
