Theo đánh giá của Bộ LĐ-TB&XH, Quảng Ninh là địa phương có nhiều sáng tạo trong công tác xoá đói giảm nghèo. Đặc biệt, tỉnh đã rất thành công trong việc huy động xã hội hoá công tác này. Trong đó, trợ giúp xã nghèo được đánh giá là một chương trình ý nghĩa, mang lại nhiều hiệu quả thiết thực.
Từ năm 1999, Quảng Ninh bắt đầu thực hiện chương trình trợ giúp xã nghèo. Tuy nhiên, ở giai đoạn này chỉ mang tính chất thí điểm mà chưa được thực hiện rộng rãi và chưa thu hút được nhiều đơn vị tham gia. Đến giai đoạn 2001-2002, chương trình trợ giúp xã nghèo mới thực sự chứng tỏ được vai trò của mình qua những kết quả rất tích cực. Thời điểm này, UBND tỉnh đã có quyết định phân công cho 101 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, địa phương trợ giúp cho 20 xã đặc biệt khó khăn của tỉnh. Qua hai năm thực hiện, các xã nghèo đã được hỗ trợ xây dựng nhiều công trình phúc lợi công cộng, hỗ trợ các chương trình xoá đói giảm nghèo... Nhờ đó, cơ sở hạ tầng của các xã nghèo được cải thiện, đời sống, dân trí của người dân cũng được nâng lên một bước.
Đến giai đoạn 2002-2005, UBND tỉnh đã phân công 265 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, địa phương tập trung trợ giúp cho 31 xã nghèo và 2 xã có cơ sở hạ tầng còn yếu kém của 10 huyện, thị xã, gồm: Bình Liêu, Ba Chẽ, Tiên Yên, Vân Đồn, Cô Tô, Hoành Bồ, Yên Hưng, Hải Hà, Đầm Hà, Móng Cái. Các đơn vị này đã chia thành 33 cụm trợ giúp, mỗi cụm có ít nhất 5 đơn vị, cùng thống nhất nội dung trợ giúp đối với từng xã nghèo. Tính cả giai đoạn 2001-2005, các đơn vị này đã tham gia trợ giúp các xã nghèo bằng nhiều hình thức và nội dung phong phú như: Xây dựng các công trình phúc lợi xã hội phục vụ người dân xã nghèo; phục vụ sản xuất, hỗ trợ cải thiện nhà ở cho hộ nghèo, hỗ trợ công cụ sản xuất; trợ cấp khó khăn cho hộ nghèo lúc giáp hạt, nhân ngày lễ, tết, quần áo cũ, sách vở, dụng cụ học tập; tạo điều kiện cho con em các xã nghèo được học tập, đào tạo nghề hoặc tuyển dụng vào làm việc tại các doanh nghiệp… Đến cuối năm 2005, 33 xã nghèo và khó khăn đã được các đơn vị trợ giúp 45 công trình phúc lợi công cộng và phục vụ sản xuất, hỗ trợ cải thiện nhà ở cho 574 nhà ở cho hộ nghèo, hỗ trợ công cụ sản xuất cho 232 hộ nghèo, trợ cấp khó khăn cho 953 hộ… với tổng kinh phí trợ giúp là 7,295 tỷ đồng.
Giai đoạn 2007-2010, UBND tỉnh phân công 271 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, địa phương trợ giúp 26 xã nghèo (gồm những xã khu vực II có tỷ lệ hộ nghèo từ 50% trở lên và các xã vùng III đặc biệt khó khăn). Căn cứ hướng dẫn về nội dung, hình thức của cơ quan thường trực Ban chỉ đạo giảm nghèo tỉnh, trong 4 năm các đơn vị triển khai giúp đỡ xã nghèo được 11.850 triệu đồng. Việc triển khai trợ giúp đã được nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương tích cực hưởng ứng, chủ động vận động nguồn lực và phối hợp với các địa phương triển khai công tác trợ giúp. Trong giai đoạn này, chương trình đã tập trung hướng vào việc trợ giúp trực tiếp cho người nghèo phát triển sản xuất, dạy nghề, tạo việc làm, tăng thu nhập bằng các việc cụ thể như: Hỗ trợ công cụ sản xuất, chuyển giao công nghệ kỹ thuật, hỗ trợ vật tư, vật liệu để phát triển chăn nuôi, nâng cao đời sống tinh thần, vật chất, trợ giúp đào tạo nghề, giải quyết việc làm… Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở LĐ-TB&XH thì tiến độ trợ giúp còn chậm, ý thức, trách nhiệm báo cáo, đề xuất nhu cầu trợ giúp của một số xã nghèo chưa cao, còn trông chờ, ỷ lại vào các đơn vị trợ giúp. Vai trò cụm trưởng của một số đơn vị chưa rõ, dẫn đến một số cụm công tác vận động nguồn lực chưa tích cực, chưa đúng với khả năng nên mức trợ giúp thực hiện còn thấp.
Ông Phạm Minh Tứ, Trưởng Phòng Bảo trợ xã hội, Sở LĐ-TB&XH cho biết: “Mặc dù có một số đơn vị thực hiện trợ giúp xã nghèo theo phân công của UBND tỉnh còn chậm nhưng nhìn chung đây là một chương trình có hiệu quả, thể hiện sự đoàn kết, trách nhiệm, tình cảm của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong tỉnh đối với các xã khó khăn. Trong giai đoạn tới, chúng tôi sẽ đề xuất tiếp tục thực hiện chương trình trợ giúp xã nghèo. Chắc chắn chương trình sẽ là một giải pháp hiệu quả để góp phần thực hiện mục tiêu giảm mạnh số hộ nghèo, rút ngắn khoảng cách chênh lệch về đời sống giữa các vùng, miền trong tỉnh”.
Hà Chi
