Theo khảo sát của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hiện nhiều địa phương đang có nhu cầu chuyển đổi diện tích rừng phòng hộ sang loại rừng khác hoặc mục đích sử dụng khác. Cụ thể huyện Đông Triều đề xuất chuyển trên 2.000ha rừng phòng hộ sang rừng đặc dụng. Huyện Hoành Bồ đề nghị chuyển một phần rừng phòng hộ Cao Vân sang rừng đặc dụng thuộc khu bảo tồn Đồng Sơn - Kỳ Thượng. TP Hạ Long cũng xin chuyển khu rừng phòng hộ khu vực chùa Lôi Âm thành rừng đặc dụng. Huyện Đầm Hà đề nghị chuyển hàng ngàn ha rừng phòng hộ, trong đó có rừng phòng hộ ngập mặn sang mục đích sử dụng khác... Như vậy, nếu được phê duyệt, tổng diện tích rừng phòng hộ toàn tỉnh sẽ giảm đi trên 9.500ha rừng, trong đó rừng phòng hộ đầu nguồn giảm trên 5.171ha; rừng phòng hộ môi trường giảm trên 9.000ha; duy chỉ có rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển tăng gần 4.700ha. Điều này cũng đồng nghĩa tổng diện tích rừng phòng hộ toàn tỉnh sẽ giảm từ 136.300ha như hiện nay xuống 126.700ha, trong đó huyện Đầm Hà giảm nhiều nhất với trên 3.000ha; các địa phương Tiên Yên, Ba Chẽ, Cẩm Phả, Hạ Long, Uông Bí, Đông Triều cũng giảm từ 1.000-2.000ha.
Có thể thấy, việc các địa phương đề xuất giảm diện tích rừng phòng hộ xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Đơn cử như huyện Đông Triều, TP Hạ Long đều nhằm bảo vệ tốt hơn các di tích trên địa bàn là cụm di tích nhà Trần vừa được Chính phủ công nhận di tích Quốc gia đặc biệt và chùa Lôi Âm. Các địa phương khác cũng nhằm tăng cường hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Ngoài ra thì hiện nay công tác quản lý diện tích rừng phòng hộ của tỉnh cũng nảy sinh một số tồn tại phức tạp. Hiện đang có gần 14.500ha rừng phòng hộ đã được giao cho trên 4.800 hộ dân từ hàng chục năm về trước, vốn trước đây là rừng sản xuất. Tuy nhiên trong quy hoạch 3 loại rừng năm 2007, do tiêu chí phân cấp rừng phòng hộ xác định đến đơn vị phân chia là khoảnh nên diện tích rừng nói trên được phân loại là rừng phòng hộ. Bởi vậy, diện tích này trong hồ sơ quản lý vẫn là rừng phòng hộ, song thực tế là rừng sản xuất, người dân đã đầu tư, canh tác lâu dài. Từ đây dẫn đến việc quản lý diện tích này theo đúng quy định về quản lý rừng phòng hộ có nhiều vướng mắc, trong đó ít nhiều ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Để giải quyết việc này, các đơn vị chức năng đã tính đến phương án đền bù phần giá trị đầu tư của các hộ gia đình đã bỏ ra. Tuy nhiên, theo anh Mạc Văn Xuyên, Chi Cục Phó Chi Cục Kiểm lâm tỉnh, nếu tính theo khung giá trồng rừng hiện nay thì kinh phí dành cho việc này rất lớn. Cụ thể, với đơn giá khoảng 50 triệu đồng/ha rừng trồng mới thì toàn tỉnh phải mất đến nhiều trăm tỷ đồng. Thực tế thời gian qua, đáp ứng nhu cầu phát triển thực tế, một số địa phương như Vân Đồn, Móng Cái cũng đã tiến hành chuyển một số ít diện tích rừng sản xuất sang rừng phòng hộ, song kinh phí đền bù, hỗ trợ quá lớn, đến thời điểm này vẫn chưa có nguồn để triển khai. Bên cạnh đó, toàn tỉnh còn khoảng gần 7.000ha đất rừng phòng hộ manh mún, ít xung yếu, nằm xen kẹp với diện tích đã được giao đất, giao rừng cho các hộ gia đình hoặc diện tích đã được các cấp có thẩm quyền quyết định để các chủ dự án thực hiện mục tiêu kinh tế - xã hội không thuộc lâm nghiệp.
Với những vướng mắc trên thì nhu cầu chuyển diện tích rừng phòng hộ sang các loại rừng khác hoặc mục đích sử dụng khác của các địa phương nói trên là có cơ sở. Tuy nhiên như đã biết, rừng phòng hộ vốn có vai trò, vị trí quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, hạn chế tác động tiêu cực của bão, lụt, hạn hán, xói mòn đất, bảo vệ bờ biển, chống cát bay, tránh tình trạng sa mạc hoá, bảo vệ nguồn nước..., nhất là đối với những tác động rủi ro trong xu thế biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp hiện nay. Bởi vậy, việc giảm diện tích rừng phòng hộ, kể cả giảm do chuyển sang các loại rừng khác cũng cần phải có sự cân nhắc kỹ lưỡng. Hiện nay, quan điểm của tỉnh là ưu tiên phát triển hệ thống diện tích rừng phòng hộ, nhất là ở các địa phương có thế mạnh phát triển du lịch, những khu vực có hoạt động khai thác than cần phải phòng tránh tình trạng sạt lở bãi thải và nơi có các hồ chứa nước. Trong trường hợp cần phải chuyển đổi cũng cần thiết phải có phương án xử lý phù hợp với thực tiễn cũng như tổng thể quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng.
Việt Hoa
