Chuyển đổi số, xây dựng hải quan chuyên nghiệp, minh bạch

Với việc đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, hiện đại hóa trong quản lý, Chi cục Hải quan khu vực VIII đang từng bước đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy hoạt động XNK.

Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa của Chi cục Hải quan khu vực VIII. Từ các cửa khẩu đến công tác quản lý điều hành, nhiều giải pháp số được triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến rõ nét trong cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp.

Tại Hải quan cửa khẩu Hoành Mô, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Đơn vị đã hoàn thiện các kế hoạch triển khai chuyển đổi số, rà soát, chuẩn hóa hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm kết nối ổn định phục vụ lộ trình xây dựng Hải quan số. Cùng với việc vận hành hiệu quả các hệ thống nghiệp vụ, 100% văn bản hành chính được gửi, nhận, xử lý trên môi trường số; toàn bộ thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền được tiếp nhận và trả kết quả qua dịch vụ công trực tuyến.

Không chỉ ứng dụng công nghệ trong quản lý, Hải quan cửa khẩu Hoành Mô còn chú trọng xây dựng nguồn nhân lực số thông qua phong trào "Bình dân học vụ số", chương trình "1.000 giờ kỹ năng số bắt buộc", triển khai đánh giá năng lực cán bộ bằng hệ thống KPI điện tử và phát động phong trào ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thực thi công vụ. Công tác tuyên truyền đến cộng đồng doanh nghiệp cũng được đổi mới thông qua các nền tảng số, giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh chóng các quy định, chính sách mới, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Tại Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái, không chỉ đẩy mạnh hiện đại hóa trong ứng dụng công nghệ mà đơn vị còn đặc biệt quan tâm đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Mới đây, đơn vị đã tổ chức tập huấn chuyên sâu về kỹ năng xác định và áp mã HS cho hàng hóa XNK, góp phần thống nhất nghiệp vụ, hạn chế sai sót trong phân loại hàng hóa. Đây là cơ sở quan trọng để xác định đúng chính sách thuế, chính sách quản lý hàng hóa, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tạo thuận lợi cho hoạt động XNK.

Còn tại Hải quan cửa khẩu cảng Hòn Gai, đơn vị đã đưa phòng thí nghiệm lưu động Mobilab vào vận hành. Thiết bị cho phép lấy mẫu, phân tích hàng hóa ngay tại địa bàn thông quan, thay vì phải chuyển đến các đơn vị kiểm định chuyên ngành như trước. Giải pháp này giúp rút ngắn thời gian phân tích, giảm chi phí lưu kho, lưu bãi cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao tính chủ động của cơ quan hải quan trong công tác phân loại hàng hóa.

Với phương châm lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, Chi cục Hải quan khu vực VIII đang tập trung rà soát, cắt giảm các thủ tục không còn phù hợp, từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn trong hoạt động XNK. Qua rà soát, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã kiến nghị các bộ, ngành điều chỉnh quy định đối với 9 nhóm mặt hàng đang phải thực hiện nhiều thủ tục kiểm tra chuyên ngành hoặc chịu sự quản lý của nhiều cơ quan khác nhau. Đơn vị cũng đề xuất tích hợp các thủ tục kiểm tra chuyên ngành còn thực hiện thủ công lên Hệ thống một cửa quốc gia; kiến nghị bãi bỏ việc xác nhận trên giấy phép CITES điện tử khi giấy phép đã được cấp trực tuyến. Những đề xuất này hướng tới mục tiêu giảm đầu mối quản lý, cắt giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Song song với cải cách thủ tục, Chi cục Hải quan khu vực VIII tiếp tục mở rộng ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ. Đơn vị đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và số hóa quy trình quản lý. Từ đầu năm đến nay, hơn 3.500 hồ sơ được tiếp nhận và xử lý qua dịch vụ công trực tuyến; 5.003 tờ khai nhập khẩu thuộc diện kiểm tra chuyên ngành được trả kết quả trên Hệ thống một cửa quốc gia; 738 giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa mẫu D điện tử được tiếp nhận qua Cơ chế một cửa ASEAN.

Hiệu quả cải cách còn được thể hiện ở việc nâng cao mức độ tuân thủ của cộng đồng doanh nghiệp. Thông qua chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan, tỷ lệ tờ khai luồng đỏ đã giảm từ 3% năm 2025 xuống còn 1,8% vào cuối tháng 5/2026. Trong hơn 3.000 doanh nghiệp có hoạt động XNK qua địa bàn Quảng Ninh, đã có hàng trăm doanh nghiệp đạt mức tuân thủ cao và rất cao, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, đồng thời giảm đáng kể thời gian thông quan.

Cải cách hành chính và chuyển đổi số đang tạo động lực tích cực cho hoạt động XNK trên địa bàn. Tính đến hết tháng 5/2026, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã làm thủ tục cho hơn 101.500 tờ khai của 2.432 doanh nghiệp, tăng gần 29%; tổng kim ngạch XNK đạt gần 18,95 tỷ USD, tăng hơn 23% so với cùng kỳ năm trước.