Từ nhiều năm nay, mỗi khi vào năm học mới thì đề tài được các phụ huynh quan tâm nhiều nhất, đó là chuyện sẽ có bao nhiêu khoản thu. Thông thường ngoài các khoản thu bắt buộc như học phí, bảo hiểm y tế, đồng phục, tiền ăn bán trú (nếu trường nào có tổ chức bán trú) còn có các khoản thu tự nguyện do ban đại diện cha mẹ học sinh đứng ra thu như quỹ lớp, tiền mua sắm thêm đồ dùng phục vụ học tập do phụ huynh tự nguyện... Vào đầu năm học mới các gia đình đã phải chi khá nhiều tiền cho việc mua sắm sách vở, đồ dùng học tập, lại thêm các khoản chi trên, nên đã tạo ra tâm lý bức xúc trong phụ huynh. Nhiều phụ huynh than thở, không biết đóng các khoản gì mà nhiều thế, liệu việc đóng góp đó có phục vụ cho học tập của học sinh không?...
Đơn cử vừa qua chúng tôi nhận được thông tin từ một phụ huynh có con học tại Trường Tiểu học Quang Hanh (TP Cẩm Phả) phản ánh về tình trạng thu, chi của nhà trường năm học 2011-2012 không rõ ràng với nhiều khoản thu như: Thu tiền mua máy chiếu, tiền nước uống, tiền quét vôi… Ngoài ra, ban đại diện cha mẹ học sinh đã chi những khoản chi vô lý như chi chúc mừng ngày doanh nhân, đóng quỹ phường… Mặc dù khi chúng tôi đề nghị vị phụ huynh đó cung cấp địa chỉ để phóng viên tìm hiểu thêm thì phụ huynh đó xin không nêu tên vì lý do tế nhị. Ngoài ra, chúng tôi cũng nhận được thông tin từ nhiều phụ huynh khác băn khoăn về các khoản thu, chi đầu năm học thiếu rõ ràng, thiết nghĩ, đây cũng là vấn đề mà các trường và ban đại diện cha mẹ học sinh cần lưu tâm.
Nhiều phụ huynh bày tỏ, đầu năm khi họp phụ huynh, rõ ràng đã được phổ biến nhiều khoản thu không bắt buộc, nhưng ban đại diện cha mẹ học sinh lại thông báo phải nộp, vì đây là khoản thu để chi cho các cháu học tập, không liên quan đến nhà trường. Khoản đóng góp này tuy không phải là lớn, nhưng vẫn là khó khăn đối với các gia đình nghèo, tiếng là tự nguyện nhưng ai cũng đóng góp chẳng nhẽ mình không tham gia. Chưa kể, khi thu tiền phụ huynh trưởng không giải thích cặn kẽ cho các phụ huynh rõ, nên nhiều người cho rằng đây là thu theo chỉ đạo của cô chủ nhiệm, nên đã từng xảy ra trường hợp phụ huynh khiếu nại, cho rằng nhà trường lạm thu, thu sai quy định.
Chính vì vậy mà các trường học cần phải công khai các khoản thu ngay từ đầu năm học mới để phụ huynh, học sinh nắm được những khoản thu nào là bắt buộc, khoản nào là đóng góp tự nguyện. Chưa kể việc công khai danh mục các khoản thu của nhà trường ngay từ đầu năm học không chỉ để công khai minh bạch các khoản thu, mà còn tạo điều kiện trong việc quản lý của nhà trường, tạo sự đồng thuận và giám sát thực hiện giữa nhà trường với phụ huynh học sinh. Bởi đã có nhiều phụ huynh băn khoăn không biết con có khai tăng khoản tiền phải nộp lấy tiền chơi điện tử hay ăn quà vặt. Chính vì vậy, việc công khai tất cả các khoản thu ngay từ đầu năm là việc làm cần thiết, đảm bảo công tác quản lý nhà trường, cũng như phối hợp, giám sát của phụ huynh đối với các em học sinh.
Ngoài ra, việc công khai các khoản thu ngay từ đầu năm của nhà trường giúp cho phụ huynh học sinh chủ động khoản tiền để nộp cho các em. Bên cạnh đó, khắc phục một số trường hợp nhà trường thực hiện việc lạm thu như thời gian qua, ảnh hưởng đến cuộc sống gia đình các em học sinh, đặc biệt là gia đình học sinh nghèo. Việc công khai danh mục các khoản thu cần ấn định rõ thời gian nộp trong một năm, không nên thu cùng một lúc, đồng thời mọi khoản thu khác phát sinh ngoài danh mục đã được công khai phải có sự đồng ý của phụ huynh học sinh hoặc phụ huynh học sinh có quyền từ chối không nộp...
Ở một số địa phương, vào đầu năm học mới công tác quán triệt tình hình thu, chi của các trường học được lãnh đạo Phòng Giáo dục - Đạo tạo thực hiện nghiêm túc. Đơn cử Phòng Giáo dục - Đào tạo TP Hạ Long khi chuẩn bị cho năm học mới đều tổ chức hội nghị quán triệt việc công khai các khoản thu, chi đầu năm học mới cho các hiệu trưởng và Ban đại diện cha mẹ học sinh của các trường học trên địa bàn. Phòng còn gửi công văn cho các trường hướng dẫn việc công khai các khoản thu, chi của năm học; yêu cầu các trường thông báo lên bảng, phổ biến tại các cuộc họp phụ huynh đầu năm, thông báo lên cổng thông tin điện tử của Phòng các khoản thu để mọi phụ huynh quan tâm được biết. Ngoài ra lãnh đạo Phòng còn đặt đường dây nóng tiếp nhận thông tin từ phụ huynh phản ánh về tình hình học tập, thu, chi, đóng góp của các trường để kịp thời chấn chỉnh các trường hợp làm sai… Cách làm của Phòng Giáo dục - Đào tạo TP Hạ Long là một trong những biện pháp để góp phần công khai, minh bạch các khoản thu đầu năm học, hạn chế tình trạng lạm thu trong các trường học.
Đặng Nhung
