Trong chặng đường phát triển toàn diện của Quảng Ninh, khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực tăng trưởng xuyên suốt. Trong đó, thành phố Quảng Ninh từng bước xây dựng doanh nghiệp thông minh, doanh nghiệp số, lấy KHCN làm nền tảng nâng cao năng suất, sức cạnh tranh, “tiếp sức” cho tăng trưởng kinh tế.
Ứng dụng KHCN trong sản xuất, kinh doanh
Những năm qua, các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố chủ động ứng dụng KHCN, chuyển đổi số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Qua đó, đã góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, đưa doanh nghiệp phát triển ngày càng chuyên nghiệp và bền vững. Điển hình, Công ty CP Thiết bị điện Cẩm Phả đầu tư dây chuyền tự động hóa, số hóa toàn bộ quy trình thiết kế, sản xuất và kiểm soát chất lượng; đầu tư hệ thống máy cắt tôn silic tự động công nghệ Đức, máy quấn dây công nghệ Thụy Sĩ, cùng các phần mềm quản lý sản xuất. Qua đó, đã giúp giảm đáng kể nhân công, nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian chế tạo sản phẩm… Việc đồng bộ hóa dây chuyền sản xuất không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp phát triển những dòng máy biến áp có hàm lượng KHCN cao. Tiêu biểu là những sản phẩm máy biến áp kỹ thuật số 220kV đang được đơn vị nghiên cứu, chế tạo có tích hợp hệ thống cảm biến và công nghệ giám sát thông minh…
Việc đổi mới, số hóa nông nghiệp từ khâu sản xuất đến quản lý cũng được TP Quảng Ninh chỉ đạo triển khai quyết liệt. Trong đó, nhân rộng những mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, gia tăng hàm lượng KHCN, số hóa và trí tuệ nhân tạo vào sản xuất. Với những định hướng đó, ở các vùng sản xuất nông nghiệp, nhiều cá nhân, hợp tác xã, doanh nghiệp trên địa bàn đã ưu tiên lựa chọn, đổi mới quy trình sản xuất bằng việc đẩy mạnh ứng dụng KHCN, nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.
Mới đây, Công ty TNHH Sản xuất thương mại thực phẩm Tân An (phường Hà An) đã đưa vào vận hành dây chuyền rửa, phân loại trứng với công suất khoảng 15.000 quả/giờ. Từ chăn nuôi khép kín, quản lý đàn gà bằng công nghệ số, đến đầu tư dây chuyền rửa, phân loại và đóng gói trứng hiện đại, Công ty đang từng bước chuẩn hóa toàn bộ quy trình sản xuất. Đây là nền tảng để sản phẩm trứng gà Tân An nâng cao chất lượng, giá trị, mở rộng thị trường và đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc. Theo chị Phạm Thị Nguyệt Dung, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất thương mại thực phẩm Tân An, đầu tư dây chuyền rửa, phân loại trứng chỉ là một mắt xích trong quá trình chuẩn hóa toàn bộ chuỗi sản xuất. Công nghệ, quy trình sản xuất an toàn và thương hiệu đang trở thành những yếu tố quan trọng để trứng gà Tân An tiếp tục mở rộng thị trường, nâng sức cạnh tranh và xây dựng chỗ đứng bền vững cho sản phẩm nông nghiệp của địa phương…
Tại đặc khu Cô Tô trong tháng 8 vừa qua, đã khởi công Dự án Khu nuôi trồng thủy sản tập trung. Đây là mô hình tiên phong đưa nuôi biển ngoài khơi của Quảng Ninh chuyển từ phương thức truyền thống sang quy mô công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao, hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất đến tiêu thụ. Dự án do Công ty CP Mực nhảy Biển Đông thực hiện. Dự án không chỉ tập trung vào một đối tượng nuôi mà phát triển một hệ sinh thái đa dạng, gồm: Mực ống, mực nang, mực lá, cá chim vây vàng, cá song, cá giò, ngao, ốc hương, rong sụn, hải sâm… với sản lượng dự kiến trên 839 tấn mỗi năm. Theo thiết kế, toàn bộ hệ thống nuôi sử dụng khung bè nổi bằng vật liệu tiên tiến, có khả năng chịu sóng gió lớn, tuổi thọ cao và thân thiện với môi trường. Trong đó, phần lõi là hạ tầng bao gồm 20 lồng tròn HDPE đường kính 23m và 20 lồng vuông kích thước 6x6m, cùng hệ thống nhà điều hành, trạm điện nổi và cầu nối phục vụ vận hành…
Ngoài ra, KHCN còn được ứng dụng hiệu quả trong nghiên cứu bảo tồn, chọn tạo, phục tráng nguồn giống cây dược liệu chất lượng cao; ứng dụng hiệu quả trong xây dựng thương hiệu, sản phẩm OCOP và các hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, đơn vị trên địa bàn. Qua đó, góp phần tạo đà cho các sản phẩm của Quảng Ninh vươn xa trên thị trường trong và ngoài nước.
Theo số liệu thống kê, hiện nay Quảng Ninh có 35 doanh nghiệp KHCN, tăng 25% so với đầu năm 2025, nằm trong nhóm các tỉnh, thành phố có nhiều doanh nghiệp KHCN trên toàn quốc. Hầu hết các doanh nghiệp đã chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), tự động hóa và các nền tảng quản trị số… trong hoạt động sản xuất, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí, gia tăng giá trị sản phẩm. Đáng chú ý, phần lớn doanh nghiệp KHCN trên địa bàn Quảng Ninh, doanh thu từ các sản phẩm ứng dụng KHCN và đổi mới sáng tạo đều chiếm trên 70% tổng doanh thu. Điều này cho thấy hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ công nghệ đã thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Quảng Ninh.
Yêu cầu cao hơn cho giai đoạn mới
Phát triển KHCN, chuyển đổi số đang là nhiệm vụ tất yếu trong tiến trình phát triển ở mỗi ngành nghề, lĩnh vực. Chỉ đạo quyết liệt nhiệm vụ này, thời gian qua, Quảng Ninh đã cụ thể hóa nhiều chủ trương, định hướng lớn, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thành phố đã ban hành kế hoạch hành động; xây dựng chiến lược phát triển dữ liệu, chiến lược chuyển đổi số và chương trình KHCN, đổi mới sáng tạo đến năm 2030.
Thành phố đã dành nguồn lực ngày càng lớn cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Riêng 8 tháng năm 2026, Quảng Ninh chi cho lĩnh vực này đạt 291,7 tỷ đồng, tăng 5,3 lần so cùng kỳ năm 2025. Hạ tầng số, dữ liệu và các nền tảng số vì thế đang được đặt song hành với hạ tầng giao thông, đô thị và sản xuất. Đây được xem là nền tảng quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số, đổi mới mô hình quản trị và hình thành các doanh nghiệp thông minh.
Đặc biệt, tháng 4/2026, UBND Quảng Ninh và Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam đã triển khai ký thỏa thuận hợp tác về nghiên cứu, ứng dụng KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030. Nội dung thỏa thuận tập trung vào những lĩnh vực then chốt như: Quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế biển, đô thị thông minh và ứng phó biến đổi khí hậu. Các nhiệm vụ nghiên cứu hướng mạnh vào ứng dụng thực tiễn, trong đó ưu tiên xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số toàn diện về tài nguyên, môi trường, đa dạng sinh học; phát triển các mô hình dự báo, cảnh báo thiên tai, đặc biệt tại khu vực ven biển và miền núi; nghiên cứu các giải pháp công nghệ phục vụ khai thác, chế biến sâu khoáng sản gắn với phục hồi môi trường…
Nhằm phát huy lợi thế địa phương ven biển, Quảng Ninh chú trọng ứng dụng KHCN trong phát triển kinh tế biển bền vững. Nhiều hướng nghiên cứu quan trọng được đặt ra, như: Đánh giá sức tải môi trường biển, nghiên cứu rủi ro thiên tai, quan trắc tự động môi trường biển, hay lượng giá hệ sinh thái và phát triển thị trường các-bon. Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ sinh học trong nuôi trồng thủy sản, phát triển các sản phẩm đặc sản có giá trị cao như sá sùng, hàu, bào ngư, dược liệu biển… được kỳ vọng tạo ra chuỗi giá trị mới.
Quảng Ninh cũng coi trọng việc thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, từ quản lý nhà nước đến các ngành kinh tế với những định hướng ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn… trong điều hành, cung cấp dịch vụ công và phát triển các lĩnh vực: Du lịch, logistics, công nghiệp chế biến, chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao…
Để KHCN thực sự trở thành động lực phát triển, Quảng Ninh đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với sự tham gia của “3 nhà” (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp), trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm. Các hoạt động kết nối, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp KHCN, doanh nghiệp khởi nguồn tiếp tục được đẩy mạnh. Thành phố cũng đang nghiên cứu triển khai các không gian thử nghiệm chính sách và công nghệ mới, tạo điều kiện cho các ý tưởng sáng tạo sớm được kiểm chứng và nhân rộng…
Tại nhiều cuộc họp về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng chí Bùi Văn Khắng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Quảng Ninh, Trưởng Ban Chỉ đạo Phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thành phố, nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo: Tiếp tục tập trung phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, ứng dụng KHCN vào sản xuất, kinh doanh; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số; phát huy hiệu quả hoạt động của các tổ công nghệ số cộng đồng; đưa các nền tảng số và tiện ích của Đề án 06 đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp…
Với phương châm lấy KHCN và đổi mới sáng tạo làm nền tảng, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng mô hình phát triển mới, công nghệ trở thành lực đẩy quan trọng, mở ra dư địa tăng trưởng bền vững. Trong chặng đường phát triển mới, cùng với công nghiệp, du lịch, thương mại và dịch vụ, KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế dữ liệu và kinh tế xanh tiếp tục được Quảng Ninh xác định là những động lực quan trọng, tạo đà cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
