Công nghiệp Quảng Ninh có vị trí, vai trò quan trọng trong sự phát triển công nghiệp trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ. Song để đáp ứng đòi hỏi phát triển lĩnh vực này ngày càng cao, Quảng Ninh cần phải phát triển nhanh, vượt trước, đóng vai trò liên kết và là động lực thúc đẩy, hợp tác, phát triển với các địa phương lân cận và cả nước.
Tăng cường đầu tư công nghệ mới
Để đạt được mục tiêu trên, tỉnh đã chủ động xây dựng và đi đầu trong triển khai cùng các tỉnh khác những chương trình phát triển công nghệ thích hợp như công nghiệp cơ khí, sản xuất VLXD, công nghiệp chế biến thực phẩm chất lượng cao, có giá trị lớn… Theo đó, ngành Công nghiệp Quảng Ninh đã từng bước đẩy mạnh việc đầu tư mới và đầu tư chiều sâu, cải tiến công nghệ, thiết bị của các đơn vị trong ngành. Nhiều cơ sở sản xuất mới được hình thành, nhiều dây chuyền sản xuất mới được đưa vào hoạt động. Từ năm 2000 đến nay, nhiều doanh nghiệp sản xuất đã tập trung đổi mới công nghệ, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, có sự dịch chuyển đầu tư từ thương mại dịch vụ sang sản xuất chế biến, tạo sức phát triển và khả năng cạnh tranh của ngành công nghiệp.
Công tác đầu tư chiều sâu, thay đổi công nghệ, cải tiến thiết bị đã được các ngành, các doanh nghiệp tích cực đầu tư. Sản xuất xi măng theo công nghệ lò quay, hiện đại, giảm thiểu ô nhiễm môi trường đã được đầu tư để dần thay thế các nhà máy xi măng lò đứng. Tiêu biểu nhất vẫn là ngành sản xuất vật liệu xây dựng từ đất sét nung. Từ một nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, tự cung tự cấp, các doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư chuyển sang sản xuất lớn với công nghệ tiên tiến, cơ giới hoá và tự động hoá. Phát huy lợi thế có nguồn sét nguyên liệu dồi dào và chất lượng cao, đến nay ngành sản xuất vật liệu xây dựng từ đất sét nung của tỉnh đã vươn lên trong tốp dẫn đầu toàn quốc. Các doanh nghiệp đã sản xuất ra dòng sản phẩm gốm mỏng, kích thước lớn, hình dạng độc đáo để xuất khẩu ra thị trường nhiều nước trên thế giới. Hiện nay, 75-80% sản lượng gạch cotto của Công ty CP Viglacera Hạ Long đã xuất khẩu ra nước ngoài và ngói vẩy cá, ngói mũi hài đã xuất khẩu sang các nước Thái Lan, Lào, Campuchia…
Tập trung giải quyết tồn tại
Tuy nhiên, Quảng Ninh cũng có những hạn chế trong việc khai thác, bổ sung, phát huy các nguồn lực và tiềm năng như: Công tác quản lý, điều hành chưa đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra, trình độ công nghệ - kỹ thuật trong sản xuất chưa cao. Ô nhiễm môi trường là vấn đề bức xúc, đòi hỏi đầu tư lớn cho việc xử lý.
Công tác quy hoạch còn triển khai chậm, hiệu quả đầu tư thấp, thiếu cơ chế chính sách phối hợp thực hiện giữa các ngành có liên quan, công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển, tính liên kết vùng chưa cao. Cơ cấu đầu tư còn dàn trải, kém hiệu quả, chưa mạnh dạn đầu tư “đi tắt - đón đầu”, thực hiện đầu tư còn chậm nên dẫn đến mất thời cơ sản xuất, kinh doanh. Khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước chưa thu hút được vốn đầu tư đáng kể do các chính sách khuyến khích phát triển chưa thực sự hấp dẫn. Công tác quản lý nhà nước, nhất là quản lý các cụm, điểm công nghiệp thiếu đồng bộ cả về các quy định và thực trạng quản lý tại các địa phương. Phần lớn các cụm công nghiệp đã triển khai đều chưa hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật.
Do vậy, để phát triển mạnh ngành công nghiệp và xây dựng theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm thì cần phải cơ cấu lại sản xuất công nghiệp cả về ngành kinh tế - kỹ thuật, vùng và giá trị mới. Tăng hàm lượng khoa học công nghệ và tỷ trọng giá trị nội địa trong sản phẩm. Phát triển có chọn lọc công nghiệp chế biến, chế tác, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp năng lượng, đặc biệt là các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh... Chú trọng phát triển công nghiệp phục vụ nông nghiệp, nông thôn, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và vật liệu mới đi đôi với áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, nguyên nhiên liệu. Phát triển công nghiệp với tỷ trọng sử dụng nguồn lực bên ngoài là chính, đây là tiền đề quan trọng để tập hợp, phát huy được sức mạnh trong đẩy mạnh CNH-HĐH của tỉnh.
Lê Hải
