Để góp phần cải tạo, hoàn nguyên môi trường một cách bền vững lâu dài, Công ty Môi trường - Vinacomin đã thành lập vườn ươm nhằm nghiên cứu, thử nghiệm để tạo ra nguồn cây giống, “huấn luyện” những loại cây này có khả năng thích nghi phát triển với thổ nhưỡng khắc nghiệt của vùng đầu đường bãi thải. Chúng tôi đến thăm vườn ươm được hình thành từ tháng 8-2009 tại xã Dương Huy, anh Trần Văn Gụ, Phó Giám đốc Công ty cho biết, tổng diện tích vườn ươm rộng 1,9ha được chia làm 2 khu trong đó riêng vùng ươm tập trung rộng 0,9ha. Có được vườn ươm này như một kỳ tích, công ty đã vận chuyển 4.900m3 đất từ nơi khác đến để tôn nền, bởi đây vốn là bãi xít nên không có khả năng gieo trồng được cây. Bao quanh vườn ươm là khá nhiều hồ mini trữ nước được hình thành trong thời gian gần đây.
Để cung ứng nước tưới cho vườn ươm, trên khu đồi, Công ty xây một bể chứa có dung tích lớn. Thấy nhiều cây có màu vàng úa, tôi thắc mắc hỏi “tại sao?” Anh Lưu Hữu Trung, Tổ trưởng khu vườn ươm giải thích: Các giống cây cung cấp cho đầu đường bãi thải phải có sức “đề kháng” tốt, bởi vậy nhiều khi cây lên xanh tốt lại phải nhổ trốc rễ lên để rèn luyện. Khu vườn ươm này hiện có 10 công nhân chăm sóc, song thời gian tới ở đây sẽ đông vui hơn, bởi Công ty đang đầu tư 300 tỷ đồng xây dựng khu xử lý chất thải rắn độc hại của ngành như chì ắc quy, hàng cao su… cho khoảng 100 công nhân làm việc. Hiện vườn ươm đã được đầu tư xây tường bao xung quanh ở đây có khá nhiều giống cây các loại như keo tai tượng, keo lá chàm, cỏ vetiver, cây hoá giấy, trúc đào, cỏ chít, sắn dây dại bản địa, Ja tro pha, thông mã vĩ. Ngoài ra có khá nhiều cây cảnh như cọ, tùng, trắc bách diệp... chiếm tỷ lệ 20%. Đây là những loại cây “tham gia” vào các vườn hoa tiểu cảnh để hình thành các mô hình “Doanh nghiệp công viên” của Tập đoàn.
Từ vườn giống này Công ty đã cung cấp nhiều loại cây cho các công ty trong Tập đoàn như keo và Ja tro pha trên diện tích 14ha ở khai trường lộ vỉa Công ty Than Hà Tu; trồng 30,56ha cỏ vetiver và 2,6ha keo ở bãi thải Nam Đèo Nai, trồng 21,56ha keo và 2,8ha cỏ chít ở Công ty Than Vàng Danh; trồng 18,52ha keo cho Công ty Than Mạo Khê; trồng 2.387 cây hoá giấy cho bãi thải chính Bắc Núi Béo. Và trồng cây tại các khu vực xử lý nước thải hầm lò của Khe Chàm, Lộ Trí, Nam Mẫu, Hà Ráng… Hiện tại Công ty Môi trường - Vinacomin đang thực hiện trồng 48ha keo tai tượng cho Công ty Đầu tư thương mại hoàn nguyên môi trường lộ vỉa 5 Tây Vàng Danh trên diện tích 16ha bằng các loại cây chủ lực là thông và sắn dây dại, cỏ chít. Cùng với đó Công ty còn triển khai công tác hoàn nguyên môi trường ở khá nhiều địa điểm ngoài tỉnh như thực hiện dự án trồng cỏ vetiver để xử lý ổn định bãi thải và ta luy của phân xưởng tuyển nổi Công ty Đồng Sin Quyền (Lào Cai) rộng trên 3ha. Trước yêu cầu cung cấp các giống cây cho những địa điểm đầu đường bãi thải đã kết thúc khai thác ở vùng Cẩm Phả, Hạ Long, Công ty Môi trường - Vinacomin đang hoàn chỉnh thêm diện tích vườn ươm cây giống để đáp ứng tốt nhất yêu cầu các đối tác đề ra.
Trọng Khang
