Cứ mỗi khi mưa lớn, ông Chu Mạnh Cường, tổ 34, khu 4, phường Hồng Gai, TP Hạ Long, lại nơm nớp nỗi lo đá lở từ núi Bài Thơ rơi vào nhà. Đây cũng là lo lắng chung của hàng trăm hộ dân trên địa bàn tỉnh đang sinh sống từ đời này qua đời khác dưới các chân núi.
Ông Chu Mạnh Cường kể: “Năm 2003, gia đình tôi khó khăn nên chưa xây được nhà kiên cố. Sau một đêm mưa lớn, khi chưa kịp tỉnh giấc tôi đã nghe thấy tiếng đá rơi ngay phòng khách. Mọi đồ vật giá trị nhất của gia đình đều nát tươm. May mắn, vợ chồng và con gái tôi ở trong phòng ngủ nên không sao. Khi kinh tế khá lên chút, tôi đã xây lại nhà bằng bê tông chắc chắn hơn. Nhưng mấy năm sau, lại có đá lở. Nhà tôi bị sụt một phần mái. Gia đình lại thêm phen hoảng hồn. Biết ở đây nguy hiểm, nhưng không có điều kiện chuyển đi nên đành ở vậy. Hôm nào mưa lớn quá, cả nhà lại di tản qua người thân ngủ nhờ cho yên tâm”.
Hiện rất nhiều hộ dân sống dưới chân núi cũng canh cánh nỗi lo đá lở. Đã không ít lần, những tảng đá lớn, nhỏ rơi vào nhà dân. Như hồi tháng 11/2017, tại núi Bài Thơ cũng đã xảy ra cháy và sạt lở đá. TP Hạ Long đã phải di dời khẩn cấp 20 hộ dân ở phố Hàng Nồi, phường Hồng Gai, ra khỏi khu vực nguy hiểm. Gần đây nhất, tháng 6/2018, vụ đá lở ở phường Quang Hanh, TP Cẩm Phả, khiến một người tử vong càng làm nhiều người lo lắng. Chị Bùi Thị Kiều Trang, khu 1A, phường Quang Hanh, TP Cẩm Phả, nói: “Đến bây giờ mỗi khi nhắc lại vụ lở đá hồi tháng 6 vừa qua, tôi vẫn thấy “tim đập chân run”. Hôm ấy, cả nhà tôi đang ngủ thì nghe tiếng ầm ầm như động đất, mọi thứ đều mịt mù khói bụi, cả bức tường đổ sập trước mắt. May mắn mọi người đều thoát chết. Nhưng căn nhà bị tảng đá to đè quá nửa, phải thuê trọ ở chỗ khác. Nhiều gia đình cũng đã chuyển đi, nhưng một số khác còn khó khăn vẫn phải tiếp tục ở đây dù biết hiểm họa đá rơi luôn rình rập”.
Biết là ẩn họa luôn trực chờ, nhưng để giải quyết nỗi lo này quả thực là “bài toán khó” với cả người dân và chính quyền. Theo Sở Xây dựng, hiện nay, Đề án di dân tổng thể ra khỏi vùng sạt lở, ngập lụt nguy hiểm và quy hoạch bố trí dân cư phòng tránh thiên tai trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2016-2020 đã chuẩn bị hoàn tất. Trên 80% số hộ trong diện di dời đã đến nơi ở mới. Tuy nhiên, phần lớn các hộ này đều nằm trong khu vực sạt lở, ngập lụt nguy hiểm ở chân các bãi thải và khai trường khai thác than hoặc khu vực có nguy cơ sụt lún. Còn đối với các hộ sống dưới chân các núi đá cần có thời gian khảo sát và đánh giá tác động mới đưa ra được giải pháp xử lý. Hiện TP Cẩm Phả cũng đã tiến hành rà soát toàn bộ khu dân cư sống dưới các chân núi và chuẩn bị xây dựng phương án di dân đối với những khu vực đặc biệt nguy hiểm. Trước mắt, thành phố đã tăng cường cảnh báo, khuyến cáo người dân di dời khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cao, đặc biệt là trong những ngày mưa lớn kéo dài.
Dương Hà
