Nhận thấy nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực Tam nông rất lớn, nếu chỉ trông chờ vào sự đầu tư của ngân sách Nhà nước thì phải rất lâu sau mới có thể tiệm cận được đích đến của cả mục tiêu “cứng” và “mềm” của chương trình. Chính vì vậy bằng các cơ chế mới, Quảng Ninh đang quyết tâm huy động mọi nguồn lực để đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
Theo khái toán của Ban Xây dựng Nông thôn mới tỉnh, trong giai đoạn 2010-2015 tổng nhu cầu vốn đầu tư cho chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh trên 10.300 tỷ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước trên 7.800 tỷ đồng, trung bình 1.500 tỷ đồng/năm. Giai đoạn 2016-2020 sau khi đã cơ bản hoàn thành chương trình thì nhu cầu vốn cần khoảng trên 5.500 tỷ đồng nữa để hoàn thành dứt điểm những tiêu chí còn lại. Dù rằng đã xác định nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước cho thực hiện chương trình là nguồn quan trọng nhất, có tác dụng không chỉ tạo nền mà còn lôi kéo các nguồn lực khác tham gia. Tuy nhiên, với nhu cầu quá lớn trong khi khả năng cân đối bố trí từ ngân sách Nhà nước còn nhiều khó khăn, vì vậy chỉ có thể là “chất xúc tác” ban đầu, vấn đề quan trọng nhất là phải làm thế nào để có thể thu hút được nguồn lực lớn từ trong dân, từ cộng đồng doanh nghiệp đầu tư cho Tam nông?
Nhìn lại thực tế thời gian qua cho thấy, tỷ lệ vốn ngân sách Nhà nước được tỉnh đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn và nông dân chiếm bình quân 35% tổng nguồn vốn ngân sách đầu tư chung trên địa bàn. Cụ thể, từ năm 2006 đến năm 2011, tỉnh đã trích trên 6.200 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước được tỉnh đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn và nông dân, trong đó, riêng vốn thuộc ngân sách địa phương chiếm 4.522 tỷ đồng, vốn ngân sách Trung ương trên 1.740 tỷ đồng. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đến thời điểm hiện tại có 11 dự án với tổng số vốn đăng ký 73,95 triệu USD. Vốn ODA là 336 tỷ đồng, vốn đầu tư doanh nghiệp trong nước gần 2.000 tỷ đồng với 38 dự án đang thực hiện. Các nguồn vốn này được tập trung đầu tư vào lĩnh vực thuỷ lợi; phát triển làng nghề; hệ thống giao thông nông thôn; phát triển lưới điện; xây dựng cơ sở hạ tầng dịch vụ kỹ thuật sản xuất nông nghiệp, nhà văn hoá, trạm y tế, trường học, trụ sở làm việc, các công trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn… Với nguồn lực này, đến nay trên địa bàn tỉnh có 777 công trình thuỷ lợi, tưới tiêu được sửa chữa, nâng cấp và xây mới; trên 900km kênh mương được kiên cố hoá; 180km đường huyện và các đường liên thôn, liên xã được đưa vào sử dụng; 96% số hộ dân nông thôn được sử dụng điện theo giá Nhà nước; 100% xã, phường có trụ sở làm việc của Đảng uỷ, HĐND, UBND; 100% thôn, bản, khu phố có nhà văn hoá; 100% trạm y tế xã cơ bản hoàn thành các mục tiêu chuẩn y tế quốc gia; 86% số hộ dân được dùng nước sinh hoạt hợp vệ sinh… Tuy vậy, nguồn lực đầu tư này vẫn phần lớn phụ thuộc vào đầu tư từ ngân sách Nhà nước, chưa huy động được nguồn lực của toàn xã hội. Theo ông Trương Công Ngàn, Trưởng Ban Xây dựng Nông thôn mới tỉnh thì, sở dĩ huy động nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực Tam nông chưa được nhiều bởi đầu tư vào lĩnh vực này thường gặp rủi ro, hiệu quả thấp, cơ sở hạ tầng kinh tế còn hạn chế, thiếu lao động có trình độ tay nghề, hoạt động nông nghiệp yêu cầu sử dụng nhiều diện tích đất trong khi đất đai ở khu vực nông thôn lại phân tán, nhỏ lẻ, khó tích tụ. Bên cạnh đó, do tác động của khủng hoảng, suy thoái kinh tế trong khu vực và trên thế giới, trong nước tình hình lạm phát cao, Nhà nước phải thực hiện một số chính sách, trong đó có việc cắt giảm đầu tư công… nên việc huy động nguồn lực để đầu tư cho tam nông càng khó khăn hơn.
Để có thể đa dạng hoá được các nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này, bằng các cơ chế cụ thể, tỉnh đang chỉ đạo các sở, ban, ngành liên quan tiếp tục xây dựng 7 chính sách mới gồm: Chính sách khuyến khích ứng dụng tiến bộ kỹ thuật công nghệ cao vào sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; hỗ trợ cho ngư dân khắc phục rủi ro do thiên tai trên biển; xây dựng bảng giá mới các loại rừng; phát triển sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp ở các vùng khó khăn; khuyến khích xã hội hoá giáo dục và đào tạo; chính sách hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư sản xuất điện năng cung cấp cho nhân dân ở các xã đảo chưa có điện lưới quốc gia; hỗ trợ, khuyến khích xã hội hoá hoạt động thu gom rác thải, vệ sinh môi trường nông thôn. Ngoài ra, nhằm từng bước giải quyết đầu ra cho các sản phẩm nông nghiệp, tỉnh Quảng Ninh đang nỗ lực xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm, kích thích sản xuất đối với các mặt hàng có thế mạnh của tỉnh, như: Gà Tiên Yên, ba kích Ba Chẽ, chả mực Hạ Long… đồng thời quy hoạch các vùng sản xuất rau an toàn, trồng hoa chất lượng cao; huy động sự tham gia đóng góp tiền và vật liệu xây dựng của các tổ chức, cá nhân xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt vừa qua UBND tỉnh đã họp bàn, thống nhất sẽ có cơ chế hỗ trợ lãi suất đối với đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp trên địa bàn. Đây sẽ là những chính sách quan trọng kích cầu thu hút nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực Tam nông trong thời gian tới.
Ngọc Lan
