“Cơn bão” dịch tả lợn châu Phi trên địa bàn tỉnh gần 1 năm qua đã làm 144.670 con lợn ốm, chết, tiêu hủy, giảm gần 39% tổng đàn lợn của tỉnh. Kể từ ổ dịch gần nhất được phát hiện (tại Hải Yên, TP Móng Cái), đến thời điểm này, toàn tỉnh đã qua gần 80 ngày không phát sinh ổ dịch mới, theo quy định có thể công bố hết dịch để tập trung tái đàn, nhằm phục hồi đàn lợn theo mục tiêu đưa tổng đàn lợn toàn tỉnh về mức trước dịch với gần 400.000. Tuy nhiên theo giới chuyên môn, việc tái đàn lợn lúc này không thể vội vàng, ồ ạt.
Nhận diện “cơn khát” lợn giống
Theo Sở NN&PTNT, để luôn có tổng đàn 400.000 con, mỗi năm Quảng Ninh phải có khoảng 1 triệu con giống (phục vụ 2 - 2,5 vụ nuôi/năm), đây là khó khăn bởi hiện tình hình con giống khan hiếm.
Số liệu thống kê mới nhất cho thấy, trên địa bàn Quảng Ninh hiện chỉ còn gần 23.000 con lợn nái, chiếm trên 50% tổng đàn nái so với trước dịch. Trong đó lợn nái bố mẹ có thể sinh sản lợn giống để cung ứng ngay cho thị trường là trên 15.300 con, số con nái còn lại là lợn nái cụ kỵ, tức dành để sinh ra lợn nái bố mẹ. Tính toán theo chu kỳ sinh học, đến cuối năm 2020, tổng đàn nái của tỉnh mới cung ứng khoảng trên 600.000 lợn giống, đáp ứng gần 70% nhu cầu thực tế, nên vẫn phải nhập từ nơi khác về khoảng trên 300.000 con lợn giống. Nếu thuận lợi thì phải tới quý I/2021 thì lượng giống sản xuất tại chỗ mới có thể cơ bản đáp ứng nhu cầu người nuôi trong tỉnh.
Tình hình của Quảng Ninh cũng là tình hình chung của các tỉnh thành trong toàn quốc, tức là đều thiếu nái, thiếu lợn giống, bởi vậy nên hướng nhập 300.000 giống từ các tỉnh thành khác để bổ sung sự thiếu hụt của thị trường tại chỗ là khó khả thi. Qua đó, cho thấy ít nhất đến hết năm 2020, lợn giống trên toàn tỉnh vẫn ở tình trạng khan hiếm, dẫn đến giá giống cao, tức là suất đầu tư cao, đi liền với nó là lợi nhuận thấp.
Không những thế, chất lượng giống có thể không đảm bảo do ít nhiều các sơ sở sản xuất giống chạy theo số lượng, đặc biệt là đàn nái được nuôi trong dân với số lượng trên 20.500 con, chiếm 89% tổng đàn nái hiện có chưa phải thực sự là đàn nái tiêu chuẩn, được lựa chọn kỹ. Đây chính là bài toán mà đơn vị chuyên môn cũng như người chăn nuôi cần phải tính tới khi tiến hành tái đàn.
Không tái đàn vội vàng, ồ ạt
Ngoài cái khó về con giống, người chăn nuôi lợn thời điểm này còn gặp khó về vật tư, hóa chất, thức ăn cho lợn đều cao hơn trước đây, từ đó suất đầu tư cao. Như vậy mặc dù giá thịt lợn trên thị trường cao, song cũng không đảm bảo người nuôi sẽ thu được lãi cao, thậm chí nếu gặp con giống chất lượng kém, chậm lớn hoặc chết yểu thì coi như cầm chắc lỗ vốn.
Cùng với đó, thực trạng chăn nuôi chủ yếu là nông hộ, quy mô nhỏ lẻ, thiết kế kiến trúc chuồng trại, công trình xử lý thải không đạt chuẩn, sử dụng thức ăn tạp, không coi trọng và chủ động trong khâu phòng chống dịch bệnh… thì nguy cơ dịch bệnh, bao gồm cả dịch tả lợn châu Phi luôn hiện hữu, có thể quay lại bất cứ lúc nào. Trong khi đó, chính sách hỗ trợ người nuôi khi đàn lợn mắc dịch bệnh của Chính phủ hết hạn từ cuối năm 2019, mà hiện nay vẫn chưa có quy định thay thế, điều này cho thấy người nuôi có thể trắng tay khi dịch bệnh xảy ra…
Từ những khó khăn trên, theo giới chuyên môn, giải pháp đưa ra chính là không nên tái đàn một cách ồ ạt, tự phát, mà thay vào đó cần phải có sự tính toán, chắc chắn và theo quy hoạch. Việc này cần trách nhiệm của 2 phía, cơ quan quản lý nhà nước và người chăn nuôi. Trong đó, người chăn nuôi phải nâng cao nhận thức về việc nuôi đúng quy trình, đảm bảo an toàn sinh học, cân nhắc những rủi ro có thể gặp trước khi đầu tư tái đàn.
Cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm chính trong việc rà soát, đánh giá thực trạng chăn nuôi lợn hiện nay một cách tổng thể và sát thực tế, làm cơ sở để sớm đưa ra hành lang pháp lý cho người dân vận dụng. Đơn cử như công tác quy hoạch vùng nuôi; đầu tư hạ tầng cần thiết cho các vùng nuôi tập trung; xây dựng quy trình, tiêu chuẩn nuôi; đưa ra chế tài xử lý vi phạm, cũng như cơ chế chính sách khuyến khích người dân chuyển đổi thói quen nuôi tự phát sang nuôi theo quy hoạch, tiêu chuẩn, giám sát việc nhập lợn hơi từ nơi khác về…
Bên cạnh đó tỉnh cần cần tăng cường thu hút đầu tư từ doanh nghiệp, tạo ra những dự án chăn nuôi lớn có nguồn vốn ngoài ngân sách, đóng vai trò hạt nhân phát triển của ngành; tiếp tục định hướng người dân hình thành thói quen tiêu dùng thích ứng với tình hình thực tế, đơn cử như việc giảm khẩu phần thịt để thay thế bằng thủy hải sản, đây vốn là thực phẩm lợi thế của tỉnh…
Có thể thấy, việc tái đàn lợn thế nào để hiệu quả hiện nay thực sự cần sự vào cuộc tích cực của cả người chăn nuôi và cơ quan chức năng.
Việt Hoa
[links()]
