Trong bối cảnh “khó chồng thêm khó” cho hoạt động thu ngân sách như hiện nay, để có thể điều hành linh hoạt hoạt động thu - chi ngân sách tại địa phương, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội đang được các cấp, ngành của tỉnh tập trung nghiên cứu, triển khai bằng các giải pháp linh hoạt, chủ động.
So với cùng kỳ năm 2011, 6 tháng năm 2012, hoạt động thu NSNN trên địa bàn tỉnh gặp khá nhiều khó khăn. Theo đó, một loạt các khoản thu lớn do ảnh hưởng từ suy thoái kinh tế, hoạt động doanh nghiệp khó khăn đã và đang theo đà giảm. Thống kê của Sở Tài chính, tổng thu NSNN trên địa bàn tỉnh ước thực hiện 6 tháng qua đạt 14.188 tỷ đồng, giảm 5% so với cùng kỳ. Trong đó: Thu xuất nhập khẩu giảm 2% so với cùng kỳ; thu nội địa (phần cân đối ngân sách) giảm 9% cùng kỳ... Bên cạnh đó, do sản lượng than tiêu thụ, giá bán than xuất khẩu đều giảm so với kế hoạch, lượng hàng tồn kho của các ngành than, xi măng, gạch lớn... nên ngân sách địa phương được hưởng từ nguồn thu các doanh nghiệp nói chung cũng đã giảm 12% so với cùng kỳ. Chung cảnh suy giảm, hoạt động thu thuế ngoài quốc doanh 6 tháng đầu năm đã giảm 14% so với cùng kỳ; thu tiền sử dụng đất giảm 64% cùng kỳ; thu lệ phí trước bạ cũng chỉ đạt 40% dự toán, và tương đương với cùng kỳ năm 2011... Mặc dù nguồn thu NSNN năm nay có được bổ sung do tăng thu các hoạt động của khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (tăng 44% cùng kỳ); thu thuế thu nhập cá nhân (tăng 46% cùng kỳ); thu phí, lệ phí tăng 18% so cùng kỳ... Tuy nhiên, các khoản thu này không bù đắp được khoản sụt giảm ngân sách đã kể trên.
Trong khi nguồn thu ngân sách giảm, chi ngân sách địa phương vẫn phải đảm bảo chi cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Cụ thể trong 6 tháng đầu năm tổng chi ngân sách địa phương của tỉnh đạt khoảng 6.893 tỷ đồng, bằng 52% dự toán, tăng 35% so với cùng kỳ, trong đó: Chi đầu tư phát triển ước đạt 1.900 tỷ đồng, đạt 49% dự toán, tăng 2% so với cùng kỳ; chi thường xuyên đạt 3.310 tỷ đồng, bằng 41% dự toán, tăng 55% cùng kỳ. Để đảm bảo đủ nguồn lực chi cho những tháng còn lại của năm đòi hỏi phải có các giải pháp thu - chi linh hoạt, chủ động từ nay đến cuối năm. Cuối tháng 5, UBND tỉnh đã có công văn số 2156/UBND-TM3 về một số giải pháp cấp bách trong công tác quản lý điều hành thu chi ngân sách những tháng còn lại của năm 2012. Theo đó, về thu NSNN, UBND tỉnh đã giao cho Sở Tài chính phối hợp với Cục Thuế và các địa phương chỉ đạo các lực lượng chức năng đôn đốc thu đầy đủ, kịp thời các khoản chi ngân sách (đặc biệt là các doanh nghiệp lớn). Tiếp tục tuyên truyền sâu rộng việc thực hiện các luật thuế, chính sách giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp theo NQ 13 của Chính phủ, các văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính để tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân trong việc chấp hành luật thuế của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh. Góp phần thu nộp các khoản thu ngân sách được thuận lợi, đầy đủ, kịp thời. Bên cạnh đó, các đơn vị phải tự chấn chỉnh, rút kinh nghiệm về việc thực hiện chế độ chính sách theo đúng quy định pháp luật; những nội dung quản lý tài chính, chế độ chính sách chưa phù hợp cần kịp thời báo cáo UBND tỉnh và các bộ, ngành Trung ương xử lý.
Đối với các giải pháp trong hoạt động chi ngân sách cần trên cơ sở bám sát dự toán chi thường xuyên của Hội đồng nhân dân các cấp đã giao từ đầu năm để điều hành thu - chi hiệu quả và tiết kiệm. Trong trường hợp nguồn thu không đảm bảo, các địa phương phải chủ động điều chỉnh giảm chi ngân sách. Đáng chú ý, với các dự án xây dựng cơ bản đã được giao vốn nhưng chưa triển khai cần có giải pháp nhanh chóng điều chỉnh và thu hồi để bố trí tăng vốn cho công trình, dự án trọng điểm, cấp bách. Ngân sách tỉnh cũng sẽ không bổ sung kinh phí cho các địa phương hụt thu nguồn chi đầu tư phát triển. Đối với các ngành, địa phương, tỉnh sẽ tạm giữ 10% chi thường xuyên 6 tháng còn lại trong dự toán 2012 (không bao gồm tiền lương và các khoản có tính chất lương, chế độ chính sách). UBND tỉnh yêu cầu Kho bạc Nhà nước tỉnh kiểm soát chặt chẽ các khoản chi theo quy định; kiểm soát việc rút dự toán chi bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu từ ngân sách cấp trên; tuyệt đối không được rút trước dự toán trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Với việc chủ động xây dựng các giải pháp điều hành thu - chi ngân sách từ nay đến cuối năm, về cơ bản các nhiệm vụ chi thường xuyên đã thực hiện đúng tiến độ và đáp ứng được các nhiệm vụ Hội đồng nhân dân tỉnh đã giao trong dự toán. Tuy nhiên, để đạt được các mục tiêu đã đề ra trong năm 2012, các giải pháp này vẫn cần phải nghiêm túc thực hiện và quán triệt đến sâu rộng các ngành, địa phương.
Hồng Nhung
