Trong xu hướng các doanh nghiệp (DN) đang bắt đầu “tăng tốc” đầu tư, mở rộng các dự án trung tâm thương mại, siêu thị bán lẻ trên địa bàn tỉnh thì nhu cầu tuyển dụng lao động cho lĩnh vực này cũng đã tăng lên đáng kể so với trước đây. Tuy nhiên, theo nhận định của nhiều nhà đầu tư thì thị trường lao động phục vụ cho lĩnh vực thương mại, dịch vụ nói chung ở Quảng Ninh vẫn phải đào tạo nhiều hơn nữa thì mới đáp ứng được yêu cầu thực tế.
Thị trường bán lẻ của Quảng Ninh đang trong giai đoạn khá sôi động. Thống kê chỉ trong hơn 3 năm trở lại đây, hàng loạt các dự án trung tâm thương mại, dịch vụ bán lẻ lớn trên địa bàn tỉnh đã đi vào hoạt động. Các trung tâm thương mại, siêu thị này đã và đang sử dụng hàng ngàn lao động địa phương, trong đó, có những dự án sử dụng nguồn lao động rất lớn như: Big C khoảng 600 lao động; Metro khoảng 300 lao động; các Trung tâm Thương mại tại TP Móng Cái, Cẩm Phả, Uông Bí khoảng 300-500 lao động...
Qua tìm hiểu được biết, DN tuyển người cho các dự án thương mại, dịch vụ chủ yếu là nhiệm vụ bán hàng và quản lý. Tuy nhiên, trước đây, do quy mô các dự án không lớn, nên yêu cầu về lao động không cao. Trong khi đó, hiện nay yêu cầu sử dụng lao động đã khác xưa rất nhiều, đặc biệt là đối với các dự án có vốn đầu tư nước ngoài. Theo đánh giá của Sở Công Thương về chất lượng nguồn nhân lực phục vụ lĩnh vực thương mại, dịch vụ thì: Đối với các DN hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ hiện nay sau khi tuyển lao động đầu vào đa số đều phải đào tạo lại kỹ năng cho người lao động. Có DN phải qua nhiều lần “sàng lọc” mới có thể sắp xếp lao động vào các vị trí phù hợp theo đúng yêu cầu.
Tìm hiểu riêng của chúng tôi tại Siêu thị Metro Hạ Long, từ cuối năm 2011 (trước khi dự án này đi vào hoạt động khoảng 1 năm) bộ phận tuyển dụng của Metro đã làm nhiệm vụ tìm kiếm nguồn nhân lực. Các đối tượng dự tuyển sau khi đăng ký hồ sơ, thực hiện phỏng vấn đạt yêu cầu đều phải trải qua quá trình đào tạo kỹ năng, nghiệp vụ theo từng vị trí công việc đặc thù. Riêng với bộ phận quản lý các ngành hàng sẽ phải thực tập từ 3-5 tháng tại các hệ thống Metro đặt tại địa phương khác. Để có được khoảng 300 lao động như hiện nay, Metro Hạ Long đã phải trải qua quá trình sàng lọc cả ngàn hồ sơ lao động. Chi phí đào tạo lên tới con số hàng tỷ đồng.
Mặc dù chi phí đào tạo lao động cao, tuy nhiên, trên thực tế, quy trình tuyển dụng lao động của các trung tâm thương mại lớn hay tại các siêu thị đạt chuẩn trên địa bàn hiện nay đều theo xu hướng tương tự như ở Siêu thị Metro. Đứng ở góc độ quản lý, những chi phí bỏ ra ban đầu khi tuyển dụng lao động sẽ giúp cho DN tránh những “lỗi” trong quá trình người lao động làm nhiệm vụ về sau. Tuy nhiên, theo các nhà đầu tư, nếu như tỉnh có thể đào tạo sớm đội ngũ lao động lĩnh vực thương mại, dịch vụ thì DN có thể đẩy nhanh việc đưa dự án vào hoạt động ổn định hơn, hiệu quả hơn; khả năng mở rộng dự án theo lộ trình cũng khả thi hơn. Ngoài ra, DN cũng có thể sử dụng nguồn lao động tại chỗ nhiều hơn (đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao), thay vì phải tuyển dụng cả lao động tỉnh ngoài.
Được biết hiện nay, trên địa bàn tỉnh đang có một số dự án Trung tâm thương mại tầm cỡ được các nhà đầu tư tìm hiểu, nghiên cứu và xin chấp thuận được đầu tư như: Tổ hợp Trung tâm thương mại, tài chính, văn phòng và khách sạn phường Bạch Đằng (TP Hạ Long); dự án xây dựng khu trung tâm thương mại và chợ dân sinh; dự án Trung tâm phân phối và siêu thị bán lẻ tại phường Hồng Hải (TP Hạ Long)... Thiết nghĩ, để chuẩn bị cho việc phát triển dự án thương mại, ngay từ bây giờ, tỉnh cần có thêm các phương án đào tạo lao động phù hợp đáp ứng nhu cầu của DN khi dự án hoàn thành và đi vào hoạt động trong thời gian tới.
Vân Du
